2006 წელს ჰოლანდიელმა ბოტანიკოსებმა ტიტის ახალი ჯიში გამოიყვანეს - ტიტა ვარდისფერი ფოთლებით, რომელსაც გარშემო თეთრი კანტი დაჰყვება. სახელად Tulipa Katie Melua დარქვეს - ჰოლანდიელებს ის ძალიან გვიყვარს და ბუნებრივად გვეჩვენა, რომ ყვავილისთვის მისი სახელი გვეწოდებინაო.

ეს ერთ-ერთია იმ უამრავ ჯილდოსა თუ პატივს შორის, რომელიც ქეთი მელუას ერგო. ორი წლის განმავლობაში ის დიდი ბრიტანეთის ყველაზე გაყიდვადი ქალი მომღერალი იყო. მისი Call of the Search ინგლისის ყველა დროის ყველაზე გაყიდვადი ალბომების ასეულში შედის. ინგლისის პრესა მას იხსენიებს, როგორც "ყველაზე ცნობილ ქართველს სტალინის შემდეგ"...

პუბლიკასთან ერთად მას მუსიკის კრიტიკოსებიც აფასებენ. მის ბოლო ალბომს, In Winter-ს, რომელიც გორის ქალთა გუნდთან ერთად ჩაიწერა, დადებითი რეცენზიები აქვს.

ქეთი მელუას ცოტა ხნით ადრე გავესაუბრეთ, ვიდრე საბოლოოდ დადგინდებოდა მისი თბილისში კონცერტით ჩამოსვლის დეტალები.

 

ინდიგო: დიდი ხანია თქვენს ნამუშევარს ასეთი საერთო აღფრთოვანება არ გამოუწვევია. თქვენც ასე ფიქრობთ?

ქეთი მელუა: მეც ასე მგონია. ეს პროექტი ხალხისთვის მაინც ძალიან უცხო აღმოჩნდა. ძალიან დაინტერესდნენ გორის ქალთა გუნდით და მათი მუსიკალური ისტორიით. ამ პროექტმა ისიც დამანახა, რომ ჩვენ მუსიკას ევროპული პოპის სამყაროსგან მაინც განსხვავებულად ვუსმენთ და ვამუშავებთ. ამიტომ ვეცადეთ, ეს უცხო და ქართული მუსიკალური აზრები ამ ალბომში მოგვექცია, მაგრამ გარეკანი მაინც ევროპელი მსმენელისთვის ნაცნობი გაგვეკეთებინა. სიახლე მოეწონათ და ეს, რა თქმა უნდა, ძალიან მახარებს.

ინდიგო: რას გულისხმობთ იმაში, რომ  ჩვენ მუსიკას სხვანაირად, დასავლურისგან განსხვავებულად ვამუშავებთ?

ქეთი მელუა: ვგულისხმობ პოპულარულ მუსიკას ევროპაში. ინგლისში ექვსი ალბომი ჩავწერე, დიდი ხანია, ინგლისელ მუსიკოსებთან ერთად ვმუშაობ. ვიცი, რომ ძალიან ბებერი ჯერ არ ვარ, მაგრამ 18 წლიდან ვმუშაობ ამ სფეროში პროფესიონალურად და ამან ძალიან ბევრი რამ მასწავლა. თუმცა, ამავე დროს, რაღაც სულ მაკლდა და ეს მაშინ აღმოვაჩინე, როდესაც მეხუთე თუ მეექვსე ალბომზე ვმუშაობდი. აქ პოპულარულ მუსიკაში აკლიათ ის, რასაც მუსიკა უკვე შემდეგ დონეზე გადაჰყავს. ის, რაც მუსიკას სრულყოფილს ქმნის. არ ვიცი, გასაგებად გადმოვცემ თუ არა, მაგრამ აი, მაგალითად, დიდ ბრიტანეთში ჩემთან უფრო ახლოს მაინც როკენროლის, პანკის ფილოსოფიაა. ამ მიდგომის ნაწილი ისიცაა, რომ ბუნებრივად გენიოსი თუ არა ხარ – „ბითლზი“, ჯეფ ბაკლი ან ბობ დილანი თუ არა ხარ, მწვერვალს ვერ მიაღწევ. აქაურ მუსიკალურ ბიზნესს აკლია ინფორმაციის გაცვლა, გაზიარება – მეთოდი, როდესაც მუსიკოსებს შეუძლიათ ერთმანეთის შემოქმედება გააუმჯობესონ. გორის ქალთა გუნდთან მუშაობისას კი სულ სხვა რამ ვისწავლე. მათ ჰყავთ ვოკალის მასწავლებელი, ანზორ შომახია – უმაღლესი დონის პროფესიონალი. ვუყურებდი, როგორ ეხმარებოდა ის 23 ქალს, რომ მათი ხმა ერთი გამხდარიყო.

და მეც ახალი მეთოდები ვისწავლე – თუ როგორ შეიძლება, დაისახო მიზანი და ყველას ძალისხმევა მისკენ მიმართო, რომ იმ ერთ მიზანს მიაღწიო, ის ერთი რამ გამოგივიდეს.

ინდიგო: ეს ალბათ ყველაზე „ქართული“ ნამუშევარია, რაც კი ჩაგიწერიათ, არა? წინა ალბომსაც „ქეთევანი“ ერქვა – არა „ქეთი“ ან „ქეითი“, არამედ ხაზგასმულად ქართული სახელი. ეს ერთგვარი დინამიკაა, „ფესვებთან დაბრუნების“, რადგან ინგლისური პოპსცენა აღარ გაკმაყოფილებთ?

ქეთი მელუა: არა, კმაყოფილებაზე არ არის, აქაური პოპსცენა ძალიან მაგარია და ძალიან მადლობელი ვარ იმისთვის, რაც მისგან მივიღე. მაგრამ, აი, ერთ რამეს მოგიყვებით. ამ ალბომის ჩაწერისას გავიცანი ერთი ძალიან ტკბილი ადამიანი, რომელიც გორში, სასტუმროში მუშაობდა. ერთხელ, სადილის დროს მკითხა – სად ჯობია ცხოვრება, აქ თუ ინგლისშიო? დავფიქრდი, პასუხი ცოტა შემაგვიანდა და თვითონ მითხრა – ვიციო.  რა იცი-მეთქი, ვკითხე. რა და, როცა აქ ხარ, იქ ჯობია და როცა იქ ხარ, აქ ჯობიაო. გამოიცნო. აქ მართლა ბევრს მივაღწიე, ბევრი ვისწავლე და ახლა უკვე ისე ვგრძნობ ხოლმე თავს, როგორც ხელოვანი, რომელსაც მიღწეულით დაკმაყოფილება არ სურს და ახალ ამოცანებს ეძებს. ჩემთვის ქართული სახელოვნებო განათლება და მენტალიტეტი სულ სხვა რამ არის, ასეთი ინგლისში არ გვაქვს. ბოლო ალბომზე მუშაობისას სწორედ ამას ვეძებდი საქართველოში. ექსპერიმენტი, ახლის, სხვანაირის მოძებნა მინდოდა. მგონია, რომ გამომივიდა – იმიტომ, რომ, ჩემი აზრით, ორივე კულტურა ჩემს გულშია და ორივე მესმის.

ინდიგო: თვითიდენტიფიკაციის პრობლემა არ გექმნებათ? ერთი მხრივ, ქართველი ხართ, მეორე მხრივ, ბრიტანელიც – ამდენი ხანია, იქ ცხოვრობთ, იმ ქვეყანასაც წარმოადგენთ. გარედან ისე ჩანს, თითქოს რთული უნდა იყოს.

ქეთი მელუა: არა, რთული იცით რა არის? როცა ჩამოვდივარ და დრო არ მყოფნის, რომ ყველა ვნახო, ვისი ნახვაც მინდა. ან ის, რომ დროდადრო ენა მავიწყდება და ქართულად ლაპარაკი და წერა-კითხვა მიჭირს. ასეთი, პრაქტიკული რამეები, უფრო მიქმნის პრობლემას. სხვას რაც შეეხება – იდენტიფიკაციის პრობლემა არ მაწუხებს. იმდენი საინტერესო რამ ხდება, რომ მაგაზე არ ვფიქრობ. იმ წუთიდან მოყოლებული ასე ვარ, როდესაც პირველად 9 წლის ბავშვი ჩავედი ინგლისში და თვალები ამომცვივდა – იმდენად უცხო იყო ყველაფერი. იქაური ქუჩები, სახლები, მაღაზიები, სკოლა… ახლა ზუსტად იგივენაირად, როდესაც საქართველოში ვბრუნდები, თვალები ამომცვივდება ხოლმე, იმდენ საინტერესოს ვნახულობ. ის, რაც ადრე საქართველოში ცხოვრებისას არ მომწონდა – ვთქვათ, დაძველებული არქიტექტურა – ახლა სულ სხვანაირად ჩანს. უკვე ისტორიის სილამაზეს ხედავ... და მადლობელი ვარ, რომ ამის შეგრძნების საშუალება მომეცა.

ინდიგო: პირველად ინგლისში ჩასვლას, სიახლესთან ერთად, ალბათ გარკვეული შიშიც ახლდა, არა? მაინც უცხო ქვეყანაა, არ იცი, რა მოხდება, მომავალი როგორი იქნება...

ქეთი მელუა: ალბათ, მშობლების და მთელი ჩემი ოჯახის დამსახურებაა, რომ შიშის გრძნობა საერთოდ არ მქონია. ჩვენ 1994 წელს გადავედით, საქართველოში უმძიმესი ვითარება იყო და უბრალოდ ვიცოდით, რომ სადაც ჩავდიოდით, შუქი და ცხელი წყალი გვექნებოდა. ჩემთვის კიდევ სხვა რამე იყო მნიშვნელოვანი – ვგიჟდებოდი ჯგუფ „ქუინზე“ და ინგლისში რომ ჩავედით, ჩემთვის ეს იმ ქვეყანაში ჩასვლას ნიშნავდა, სადაც ფრედი მერკური ცხოვრობდა. ამიტომ, სულ არ მეშინოდა.

ინდიგო: აი, ამ გამოცდილების მქონე ადამიანი, რამდენად ხართ ჩართული დიდ ბრიტანეთში მიმდინარე დისკუსიაში ემიგრანტების შესახებ? ან თუნდაც, ამასთანაა კავშირში „ბრექსიტის“ თემაც. დღევანდელი კონტექსტი, ბუნებრივია, სხვა არის, მაგრამ მაინც. რა დამოკიდებულება გაქვთ ამ საკითხთან დაკავშირებით და რამდენად მოვალედ მიიჩნევთ თავს, რომ პოზიცია დააფიქსიროთ?

ქეთი მელუა: პირველ რიგში, ჩემს თავს მუსიკოსად და ხელოვანად მივიჩნევ. ამიტომ ვცდილობ, ფრთხილად ვიყო, როდესაც პოლიტიკაზე ან რამე ასეთზე აზრს გამოვთქვამ. მუსიკა ისეთი რამეა, ადამიანებს აჰიპნოზებს და მუსიკოსებს არარეალურ დონემდე გვამაღლებს. ამიტომ, ბევრისთვის მუსიკოსების ნათქვამი ისე ჟღერს, თითქოს ღმერთმა თქვა. არადა, მუდამ პუბლიკის თვალში ყოფნა არ ნიშნავს იმას, რომ ჩემი ყველა აზრი დიდ მნიშვნელობას იძენს და ყველამ უნდა მისმინოს. ამიტომ, ამ დისკუსიაში მეც ჩართული ვარ და ჩემი აზრიც გამაჩნია, მაგრამ ინტერვიუებში მაინც ვფრთხილობ. ერთადერთი, იმის თქმა მინდა, რომ „ბრექსიტმა“ ჩემ გარშემო ბევრ ადამიანს გული დაწყვიტა. ლონდონში ყველა ევროკავშირს ემხრობა. მე ასე მგონია, რომ ინგლისი ევროპის ნაწილია და მუდამ ასე იქნება.

ინდიგო: კითხულობთ ხოლმე, თქვენზე რას წერენ? მართალია, უამრავი კარგი იწერება, მაგრამ ზოგჯერ ვიღაცები ცუდსაც გამოურევენ და ამან შეიძლება მთელი კვირა მოგიშხამოს ადამიანს.

ქეთი მელუა: დიახ, ცუდ რამეებს ინტერნეტში დროდადრო მაინც გადავაწყდები ხოლმე, მაგრამ ჩემთვის ეს ცხოვრების ნაწილია. ყველას ვერ მოეწონები. ზოგს შეიძლება ისეთი რამის გამო ვძულდე, რაც ჩემთან კავშირში არც არის. შეიძლება ვიღაცას მუქთმიანმა გოგომ აწყენინა და ამ ბრაზს ქვეცნობიერად ჩემზე იყრის. თუ რამე მეწყინა, ჩემს თავს ვეუბნები, რომ ყველას თავისი ემოციური კავშირები აქვს, რომელიც მე არ მეხება.

ინდიგო: თქვენს წარმატებას რომ მივუბრუნდეთ – იყო რაღაც მომენტი, როცა გააცნობიერეთ, რომ „გამოგივიდათ“? როდესაც მიხვდით, რომ მორიგი მომღერალი კი არ იყავით, არამედ დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე სახელოვანი ვარსკვლავი?

ქეთი მელუა: ჯერ ეგეთი მომენტი არ მქონია. იმას კი არ ვამბობ, რომ კმაყოფილი არა ვარ ყველაფერით, რაც ჩემს ცხოვრებაში მოხდა. პირიქით, ვიცი, რომ ძალიან გამიმართლა და ვამაყობ კიდეც ამით. მაგრამ, რასაც მივაღწიე, ერთი ადამიანის შრომა არ არის. იმისთვის, რომ ყველაფერმა საბოლოო სახე მიიღოს, გუნდური მუშაობაა საჭირო. მე ძალიან კარგი გუნდი მყავს, წლებია მათთან ერთად ვმუშაობ. ისე კი, როგორც მუსიკოსს, კიდევ ბევრი მუშაობა მჭირდება, რომ იმ დონეს მივაღწიო, რითაც თვითონ ვიქნები კმაყოფილი.

ინდიგო: საქართველოს რაც შეეხება – გასაგებია, რომ პოლიტიკაზე აზრის გამოთქმას ერიდებით – მაგრამ ქართულ პოლიტიკას რაც შეეხება, გაგაჩნიათ თქვენი დამოკიდებულება? რამდენად ხართ ჩართული ან, მაგალითად, იცით, აქ დღიდან დღემდე რა ხდება.

ქეთი მელუა: იცით, ყოველდღიური ამბები ნამდვილად არ ვიცი. ჩემს მშობლებს აქვთ ხოლმე ქართული ტელეარხები ჩართული ლონდონში. როცა მათთან მივდივარ სამსახურის მერე, მამაჩემი ტელევიზორთან ზის, და ის ერთს მეუბნება, დედიკო მეორეს. ამ ყველაფერს უფრო შორიდან ვუყურებ, დრო არც მაქვს, რომ უფრო ჩართული ვიყო.

ინდიგო: არ ვიცი, რამდენად ესეც პოლიტიკასთანაა კავშირში, მაგრამ მაინც გკითხავთ. მნიშვნელოვანია თქვენთვის ქალთა უფლებები და გენდერული საკითხები? ესეც ერთ-ერთ ბრძოლის ველად მიიჩნევა დღეს. თქვენთვის როგორაა?

ქეთი მელუა: მე თვითონ ასეთი ბრძოლა არასდროს მქონია და მგონია, რომ ისეთი რამისთვის უნდა იბრძოლო, რაც იცი და რაც პირადად განგიცდია. მე, როგორც ქალს, ასეთი გაჭირვება არ მქონია. მუსიკალურ ინდუსტრიაში  გავიზარდე, სადაც უმეტესობა კაცები არიან, მაგრამ რაიმე ბრძოლის განცდა არ ყოფილა.

ისე კი, ერთი რამე შევნიშნე, რომ კულტურამ უამრავი რამის გამო შეიძლება დაგჩაგროს – დავუშვათ, თუ ხარ გეი, ლესბოსელი, ქალი, შავკანიანი, მსუქანი, დაბალი, წითელი თმა გაქვს...ყველას აქვს რაღაც მახასიათებელი, რის გამოც კულტურა ან საზოგადოება გეტყვის, რომ შენ რაღაცას ვერ მიაღწევ.  მაგრამ, ამას თუ აყევი, მართლა ვერ მიაღწევ იმას, რაც გინდოდა.

ინდიგო: თქვენ მუსიკის გარდა კიდევ სხვა ბევრი რამითა ხართ დაკავებული – მოდასთანაც გაქვთ კავშირი, რამდენიმე წლის წინ ერთ-ერთი ფრანგი დიზაინერის სახეც გახდით. ამ მხრივ არის რამე ახალი?

ქეთი მელუა: უფ, ვცდილობ, მაგრამ მგონია, რომ არ გამომდის. უფრო დედიკო მაძალებს...

ინდიგო: არადა, მოდაც ერთ-ერთი სფეროა, სადაც ქართველები საერთაშორისო სცენაზე თავს ვისახელებთ. დემნა გვასალია ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო დიზაინერად ითვლება, დევიდ კომამ მიაღწია წარმატებებს... შეხების წერტილები თუ გაქვთ მათთან?

ქეთი მელუა: მიხარია, რომ მკითხეთ ამაზეც. აქ მართლაც ბევრს წერენ, რომ საქართველო მოდისთვის საინტერესო ქვეყანა გახდა. ეს რომ მესმის, ცხადია, სიამაყის განცდა მეუფლება, მაგრამ დედაჩემი ჩემზე მეტადაა დაინტერესებული – ეს საქმე იცის. მე მოდას მაინც გარედან ვუყურებ, რადგან სხვა რამეებით ვარ უფრო დატვირთული. ქართველი ქალები კარგად იცვამენ, მაგრამ მგონი ეგ გენი მე ჯერ არ გამხსნია.

ინდიგო: ბრიტანულ პრესაში თქვენ ხშირად მოგიხსენიებენ, როგორც „ყველაზე ცნობილ ქართველს სტალინის შემდეგ“. ეს პასუხისმგებლობის გრძნობას ხომ არ გიჩენთ? რომ, აი, თან მომღერალი ხართ, მაგრამ ამავე დროს საქართველოს ერთგვარი ელჩიც გამოდიხართ?

ქეთი მელუა: მეც წამიკითხავს, მაგრამ, მართალი გითხრათ, ამაზე ბევრი არ მიფიქრია. ჩემთვის სახელი სხვა რამეს ნიშნავს – აი, საქართველოში რომ ჩამოვდივარ, ყველა, ვინც მხვდება, ტკბილად მელაპარაკება და ეს მახარებს, მაგრამ სხვა ამაღლებული წარმოდგენები არ მაქვს ჩემს თავზე. 

ინდიგო: ამ ბოლო ალბომთან დაკავშირებითაც, რადგან იქ გორის ქალთა გუნდიც მონაწილეობს და ისედაც, მასში ბევრი ქართული ელემენტია, ბრიტანეთის პრესა საქართველოზეც ბევრს წერს.

ქეთი მელუა:  ეს იმიტომ ხდება, რომ ეს კულტურა ჩემი ნაწილია, რეალურია. ეს ჩემი ისტორიაა და, ქართული თუ ინგლისური, ორივე ჩემია. ცხადია, ეს ყველაფერი გადადის შემოქმედებაშიც. თუმცა, ძალიან ვცდილობ, ვინმეს თავზე ჩემი ქართული წარმომავლობა არ მოვახვიო. თუ გაჩნდება ინტერესი ჩემს ქვეყანაზე და ჩემს ისტორიაზე – ვილაპარაკებ, თუ არ არის – მე თვითონ ამაზე საუბარს არ დავიწყებ.

ინდიგო: რამდენიმე წლის წინ ვნახე ვიდეო, სადაც the Pogue-სთან მღეროდით და ვიფიქრე, ვინ იცის, რამდენი ისეთი ადამიანი გაიცნო, ან ისეთ ადამიანთან ერთად იმღერა, ვისაც ბავშვობიდან თავად უსმენდა და ვინც მისთვის კერპი იყო-მეთქი. ვის გაიხსენებდით ასეთს?

ქეთი მელუა: აუ, კი. პოლ მაკარტნი, ბრაიან მეი... მეორე ალბომის გამოსვლის შემდეგ ბრაიან მეიმ და როჯერ ტეილორმა დამპატიჟეს სცენაზე – სამხრეთ აფრიკაში ტარდებოდა ნელსონ მანდელასადმი მიძღვნილი კონცერტი. ეს მართლა საოცრება იყო. 21 წლის ვიყავი მაშინ და ვერ ვიჯერებდი, რომ ეს მართლა ხდება ჩემს თავს. სულ პატარაობიდან ვუსმენდი „ქუინს“ და მერე მათთან ერთად სცენაზე ვიდექი.

ინდიგო: საქართველოში სრულფასოვანი კონცერტი პირველად ახლა გექნებათ. აქამდე რა უშლიდა ხელს?

ქეთი მელუა: უფ, აქამდეც ძალიან მინდოდა, მაგრამ აქ ისეთი სისტემა გვაქვს, რომ კონცერტის ჩატარება ძვირი ჯდება. ძვირი ჯდება იმიტომ, რომ ამაზე ძალიან ბევრი ადამიანის სამსახურია დამოკიდებული. თეორიულად, ცხადია შემეძლო, ჩამოვსულიყავი მარტო, გიტარით და აკუსტიკური კონცერტი ჩამეტარებინა, მაგრამ მგონია, ხალხს ამისთვის ჰა-ჰა ნახევარ საათს მოესმინა.

ინდიგო: რას ამბობთ, დარწმუნებული ვარ, ბილეთებზე ტაციაობა იქნებოდა.

ქეთი მელუა: შეიძლება, მაგრამ იმდენი ხანია საქართველოში არ გამოვსულვარ. მსმენელიც იმსახურებს და მეც, რომ სრულფასოვანი კონცერტი ჩავატარო.