ნაწყვეტი სოლ დ. ალინსკის წიგნიდან „წესები რადიკალებს“

ინგლისურიდან თარგმნა თამარ ბაბუაძემ

მთავარი მოცემულობა დიდი გარდაქმნების დროს ყოველ ჯერზე უცვლელია – კაცობრიობა ყოველთვის იყო და ახლაც დაყოფილია სამ ნაწილად: ზოგი ვართ „მქონენი“, ზოგი – „უქონელნი“ და ზოგიც ისეთი, ვისაც „ცოტა გვაქვს და მეტი გვინდა“.

პროცესს ზემოდან ექცევიან „მქონენი“. მათ აქვთ ძალაუფლება, ფული, საჭმელ-სასმელი, უსაფრთხოება, ფუფუნება. ლამისაა ჩაიხრჩონ მოზღვავებულ სიმდიდრეში მაშინ, როცა უქონელნი შიმშილით იხოცებიან. რიცხვობრივად რომ მივუდგეთ, მქონენი ყოველთვის იყვნენ ცოტა. მაგრამ მათ სურთ, ყველაფერი ასეც დარჩეს. ზოგადად, ისინი ცვლილებებს ეწინააღმდეგებიან. თერმოპოლიტიკურად რომ დავახასიათოთ, მქონენი ცივები არიან – ისინი სტატუს-კვოს შენარჩუნების იდეას აცივდებიან.

ფსკერზე ამ სამყაროს უქონელნი ბინადრობენ. მთელ მსოფლიოში ყველაზე ბევრნი ისინი არიან. უბედობა და სიღატაკე, მიუსაფრობა და სნეულებები, უხილავობა, პოლიტიკური იმპოტენცია და სასოწარკვეთა მათი საერთო სატკივარია. როცა შრომობენ, ყველაზე ცოტას გამოიმუშავებენ და ადამიანური განვითარების პირობები არც ერთ სფეროში არ აქვთ. მათი სასჯელი ხან კანის ფერია, ხან ფიზიკური მდგომარეობა, ხან პოლიტიკური მოცემულობა, თუმცა ნებისმიერ შემთხვევაში პოლიტიკაში ხმის ამაღლების უფლება არ აქვთ. „მქონეებს“ სურთ, შეინარჩუნონ, „უქონელთ“ კი სურთ, მიაღწიონ. ისევ თერმოპოლიტიკურ ჭრილში თუ განვიხილავთ, უქონელები ჰგვანან გარიყვისა და კრახის ცეცხლზე წარმოქმნილ და უკვე გაცივებულ ფერფლის გროვას, რომლის გულშიც იმედის ნაკვერჩხალი მაინც ბჟუტავს. ძალაუფლების მიღწევის საშუალებებს თუ გავაჩენთ, ნაკვერჩხალი სწრაფად გაღვივდება. ტემპერატურა როგორც კი მოიმატებს, ალიც მოიკრებს ძალას და სხვა მიმართულებას ვეღარც იპოვის – ზევით და ზევით ავა.

უქონელებს სძულთ მქონეთა ისტებლიშმენტი და მათი ქედმაღლური სიმდიდრე, პოლიტიკა, სამართალი და ეკლესია. არადა, მქონენი სწორედ ამ ცნებებით – სამართლით, მორალით, კანონმდებლობითა და წესრიგით იცავენ და ამართლებენ საკუთარ სტატუს-კვოს. უქონელთა ძალა მხოლოდ მრავალრიცხოვნობაშია. როგორც ამბობენ, მქონეებს, რომლებსაც თავიანთი მდგომარეობის დაკარგვის საფრთხე არ აძლევთ მოსვენებას, სულ ერთი და იგივე კითხვა აწუხებთ: როდისღა დავიძინოთ? უქონელთა მარადიული კითხვა კი სხვაა: „როდის შევჭამთ?“ უქონელებს ჩვენი გულების მოგება არაფერში სჭირდებათ, მათ სხვა რამ სურთ: იქნებ, როგორმე ზურგიდან ჩამოვეხსნათ. უქონელებს სიყვარული კი არა, თავისუფლად სუნთქვა ენატრებათ.

მქონეთა და უქონელთა შორის არის კიდევ ერთი შუალედური კლასი, რომელსაც ასე ჰქვია: „ცოტა გვაქვს და მეტი გვინდა“. ესაა კლასი, რომელიც შუაზე იხლიჩება – თან სტატუს-კვოს შენარჩუნების ცდაშია, რომ ის ცოტა, რასაც მიაღწია, დაიცვას, თან ცვლილებებსაც ებღაუჭება კიდევ მეტის მისაღებად. ასეთებს ხშირად პიროვნების გაორება ტანჯავთ. სოციალურ, ეკონომიკურ თუ პოლიტიკურ ფრონტზე აპათიურები, გულგრილნი არიან. სულ უსაფრთხო გზებს ეძებენ იმისთვის, რომ ცვლილებებითაც იხეირონ, თან ისე, რომ მიღწეულიც შეინარჩუნონ... თერმოპოლიტიკური საზომით რომ შევაფასოთ, ნელ-თბილ ტემპერატურაზე დგანან, ინერციას ვერაფერს უხერხებენ და დღევანდელ დასავლურ საზოგადოებაში, განსაკუთრებით კი აშშ-ში, უმრავლესობაში არიან.

თუმცა, თავიანთი ურთიერთგამომრიცხავი ინტერესების მიუხედავად, ეს კლასი კრეატიულობის საბადოა. რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, სწორედ ამ კლასმა შვა გასული საუკუნეების ცვლილებების მომტანი საუკეთესო ლიდერები: მოსე, პავლე მოციქული, მარტინ ლუთერი, რობესპიერი, ჟორჟ დანტონი, სემუელ ადამსი, ალექსანდერ ჰამილტონი, თომას ჯეფერსონი, ნაპოლეონ ბონაპარტე, ჯუზეპე გარიბალდი, ნიკოლაი ლენინი, მაჰათმა განდი, ფიდელ კასტრო, მაო ძე-დუნი და სხვები.

თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესებმა ამ ფენაში უამრავი მნიშვნელოვანი ლიდერი შვა, ასევე მანვე წარმოქმნა უმოქმედოთა, არაფრისმაქნისთა მთელი არმიაც. „არაფრისმაქნისები“ გულშემატკივრობენ ისეთი იდეალებისთვის წამოწყებულ სოციალურ ცვლილებებს, როგორიც სამართლიანობა, თანასწორობა და თანაბარი შესაძლებლობებია, მერე კი განზე გადგებიან ხოლმე და ცვლილებებისთვის საჭირო ყველა ეფექტურ გზას უარყოფენ. მათ მეორენაირად ასეც უწოდებენ: „ვეთანხმები შენს მიზნებს, მაგრამ არა საშუალებებს“. მათი არსებობა გადასაფარებელს ჰგავს – როცა კი შეძლებენ, პლედებივით გადაეფარებიან ხოლმე უკმაყოფილების ნაპერწკალს ჩასაქრობად. სხვათა თვალში კარგები, ჰუმანურები, სამართლიანობისა და ღირსების საკითხით გულაძგერებულნი ჩანან. საქმეში კი ცუდი მოაქვთ. სწორედ მათ გულისხმობდა ედმუნდ ბარკი, როცა გესლიანად აღნიშნავდა: „ერთადერთი რამ, რაც ბოროტებას ტრიუმფისთვის სჭირდება, კეთილშობილთა უმოქმედობაა“...

დაწინაურებული მდგომარეობების ისტორიას რომ გადავავლოთ თვალი, დავინახავთ დაღმასვლასა და კრიზისს, რაც მქონეთა მოჭარბებულმა მატერიალიზმმა განიცადა. მათი სულიერი ცხოვრება მხოლოდ საკუთარი ქონების რიტუალისტური გამართლებაა.

ასზე მეტი წლის წინ აღნიშნა ტოკვილმა, რომ ამერიკას სამომავლოდ ყველაზე დიდ საფრთხეს უქადდა თვითტკბობა, რასაც ამყარებდა საკუთარ კეთილდღეობაზე დაუსრულებელი ზრუნვა. „იდეების თავგადასავალში“ უაიტჰედმაც აღნიშნა, რომ „ძალაუფლებით ტკბობა ფატალური განცდაა. მმართველი კლასები ნელ-ნელა განიცდიან დეგრადაციას და ამის მიზეზი მათი მოდუნებაა, მხოლოდ სიამოვნებებზე ფიქრია“. ამ მდგომარეობაში მყოფ ადამიანებზე შეიძლება ვთქვათ, რომ მათ სძინავთ, რადგან სწორედ ძილში ვშორდებით ადამიანები გარესამყაროს და ჩვენს პირად სამყაროებში ვიძირებით1. კიდევ ერთი წიგნი უნდა ვახსენო, რაც ამ თემას ესადაგება: „ელისი საოცრებათა სამყაროში“. ამ წიგნში, როცა ლილია მოლაპარაკე ყვავილებზე უხსნის ელისს, აღნიშნავს, რომ მოლაპარაკე ყვავილები უხეშ კვლებში იზრდებიან და „ამიტომაც ბაღებში კვლებს სპეციალურად არბილებენ, რომ ყვავილებს მუდამ ეძინოთ“. თითქოს, ცვლილებების უზენაესი კანონით, ანესთეზია მსხვერპლთათვის მანამ მომზადდა, სანამ სოციალური ქირურგიული ჩარევა მოხდებოდა.

... ორი სიტყვით ჩემს პირად ფილოსოფიაზე. ის ეფუძნება ოპტიმიზმს. სხვაგვარად არც გამოვიდოდა, რადგან ოპტიმიზმი აჩენს იმედს, მომავალს, რომელსაც საზრისი აქვს და, შესაბამისად, აჩენს ნებასაც, ვიბრძოლოთ უკეთესი სამყაროსთვის. ამ ოპტიმიზმის გარეშე გზის გაგრძელება აზრს დაკარგავდა. თუ წარმოვიდგენთ, რომ ბრძოლა აღმასვლაა, მაშინ მთაც უნდა წარმოვიდგინოთ მწვერვალის გარეშე. არა, რა თქმა უნდა, მწვერვალს ვხედავთ, მაგრამ როცა, ბოლოს და ბოლოს, მივაღწევთ მას, აღმოვაჩენთ, რომ მწვერვალი ჯერ კიდევ მაღლაა და იმედი გვიცრუვდება; დავინახავთ, რომ, თურმე, მთის კალთა ჯერაც მიიწევს მაღლა და მაღლა და ჩვენც მას უნდა მივყვეთ. ავდივართ ზევით და ზევით, აი, ახლა უკვე „ნამდვილ“ მწვერვალს ვარჩევთ და მისკენ ვდგამთ ნაბიჯებს, ოღონდ მალევე კიდევ ერთხელ გვიცრუვდება იმედი – თურმე, ისიც ბლეფი ყოფილა და მაღლა, მთის წვერამდე კიდევ დიდი გზაა და, ალბათ, ასე, უსასრულოდ ძრომიალი მოგვიწევს.

როცა უკვე მივხვდებით, რომ მთას სინამდვილეში მწვერვალი არ გააჩნია, რომ ესაა უსასრულო ძიება მთის ერთი კალთიდან მეორეზე, ჩნდება კითხვა: „მაშ, რისთვის ვიბრძვით და ვომობთ? რისთვის ამდენი იმედგაცრუება, თავის საფრთხეში ჩაგდება და თავგანწირვა? რა მიზანი აქვს ამ დამქანცველ აღმასვლას, რომელსაც ბოლო არ უჩანს?“ მოდი, ისე ვუპასუხოთ ამ კითხვას, როგორც ნამდვილი მთამსვლელი უპასუხებდა: „იმიტომ, რომ მთა არსებობს და, ესე იგი, დასაპყრობია“.

იმიტომ, რომ შენ წინაშეა ცხოვრება და ან იღებ გამოწვევას, რომელსაც ის გთავაზობს, ან თავს აფარებ ოცნებებისგან დაცლილი ყოველდღიურობის ჯურღმულებს, სადაც შენი ერთადერთი ფუნქცია მოჩვენებითი უსაფრთხოებისა და დაცულობის შენარჩუნებაა. სწორედ ამ მეორე გზას ირჩევს ადამიანების უმრავლესობა, რადგან აშინებთ შეუცნობელში მოგზაურობა. რაოდენ უცნაურიც უნდა იყოს, ისინი ელევიან ოცნებას, რომელიც მწვერვალებს მიღმა ელით ხვალ და ცვლიან მას დაუსრულებელ კოშმარზე, შიშით სავსე გაწელილ დღევანდელობაზე, ოღონდ კი, თავიანთი მოჩვენებითი უსაფრთხოება შეინარჩუნონ.

მითიური სიზიფოსისგან განსხვავებით, ეს გამოწვევა არ ნიშნავს მთის წვერისკენ დიდი ქვის დაუსრულებლად ზიდვას მხოლოდ იმიტომ, რომ ქვა მერე უკან ჩამოგორდეს და ასე განმეორდეს დაუსრულებლად. დიახ, საჭიროა, ქვა ვზიდოთ მწვერვალისკენ და ეს ვაკეთოთ დაუსრულებლად, თუმცა, სიზიფოსისგან განსხვავებით, ჩვენი თითოეული აღმასვლა მთის წვერისკენ განსხვავებული იქნება. ეს იქნება თავგადასავალი, რომელიც წინას არასდროს ჰგავს.

 

1 Heraclitus, Fragments: “The waking have one world in common; sleepers have each a private world of his own.”

ავტორი :
  • თამარ ბაბუაძე
You voted '-1'.