* * *

 11 საათამდე თქვენს განკარგულებაში ვარ.

 ესე იგი, ერთი საათი გვაქვს.

 საათზე ნაკლები, უკვე 10 საათი და 10 წუთია.

 

ინდიგო: რას ფიქრობთ საკუთარ იმიჯზე, მოგწონთ თქვენი მედიაანარეკლი?

ამელი ნოტომი: არანაირი ზეგავლენა არ მაქვს საზოგადოების წარმოდგენაზე ჩემ შესახებ. პატარაობაში, ვერასდროს ვიფიქრებდი, რომ ოდესმე ცნობილი გავხდებოდი. ერთადერთი კითხვა, რომელსაც საკუთარ თავს ვუსვამდი, ასე ჟღერდა: „ვიცოცხლებ თუ არა?“ ცოცხალი რომ ვარ, ეს უკვე უდიდესი წარმატება მგონია. ამიტომ, საკუთარ თავს ჩემი იმიჯის მართვას უკვე აღარ ვთხოვ. მაქსიმალურად ვცდილობ, გულგრილი ვიყო იმის მიმართ, რასაც ჩემზე ამბობენ.

ინდიგო: ჩაცმის სტილით მაინც გამოირჩევით. ეს პერფორმანსია?

ამელი ნოტომი: არა, ნამდვილად არა. მეგობრებში პროფესიონალი პერფორმერები მყავს და მათ ფონზე ნამდვილი მოყვარული ვარ. ხომ ხედავთ, საზაფხულო კაბა მაცვია, სანდლებს ვატარებ. სრულიად ჩვეულებრივი, არაფრით გამორჩეული ვარ. როცა რაიმე ღონისძიებაზე, მიღებაზე მივდივარ, ვცდილობ, მოხდენილად ჩავიცვა. შეიძლება, ცუდი გემოვნება მაქვს და ამით გამოვირჩევი. თუმცა, მირჩევნია, ჩემი გემოვნებით მეცვას.

ინდიგო: შემოქმედებაში წარმოსახვითი და რეალური სამყაროს ძალიან გამორჩეული აღქმა გაქვთ... ცხოვრებაში როგორ არის საქმე?

ამელი ნოტომი: ჩემს შემთხვევაში მწერალი და ადამიანი ერთი და იგივე პიროვნებაა. წიგნებში იმის აღწერას ვცდილობ, რისიც მჯერა. შეიძლება გაჩნდეს კითხვა, ნამდვილად არსებობს თუ არა ყველაფერი, რაზეც ვწერ, გიჟები ვართ თუ არა, მაგრამ ამ კითხვაზე პასუხი მეეჭვება, მოიძიოთ. წიგნებში სამყაროს ჩემეულ ხედვას ვაჩვენებ და სულ არ მადარდებს, ვინმეს ეს ბოდვად მოეჩვენება თუ არა.

ინდიგო: არსებობს საზღვარი ცხოვრებასა და შემოქმედებას შორის?

ამელი ნოტომი: არანაირი.

ინდიგო: „სინამდვილე“ რა არის თქვენთვის?

ამელი ნოტომი: გააჩნია რას ვგულისხმობთ „სინამდვილეში“. „მილების მეტაფიზიკაში“ მეხსიერებამდელ მოგონებებს აღვწერ. სხვების მონათხრობს არ ვეყრდნობი, ვცდილობ, ყველაფერი თავად გავიხსენო. ცხადია, არ შემიძლია იმის გადამოწმება, სიმართლეა თუ არა, რასაც ვწერ, მართლა მოხდა თუ არა. მაგრამ ამას მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარია, რომ ეს შთაბეჭდილებები ჩემია. ამ მოგონებების გულახდილობა მხიბლავს. მოგონების სინამდვილეში დარწმუნება შეუძლებელია. არ ვიცი, ობიექტური, სანდო არის თუ არა ჩემი მეხსიერება, მაგრამ ჩემი მოგონებები უაღრესად მნიშვნელოვანია ჩემთვის.

ასე მგონია, მკვლელობა ჩადენილი მაქვს, მაგრამ არც მართლმსაჯულება მაწუხებს, არც სინდისის ქენჯნა. შინაგანად და გარეგანად ვმშვიდდები. ეს ერთგვარი... განწმენდაა.

ინდიგო: თქვენი ნაწერი ყოველთვის ავტობიოგრაფიულია?

ამელი ნოტომი: ყოველთვის არა. გამოქვეყნებული წიგნების მესამედი ან მეოთხედი თუ არის ავტობიოგრაფიული. ცხადია, როგორც ბევრი სხვა მწერალი, წერისას საკუთარ გამოცდილებასაც ვეყრდნობი.

ინდიგო: რას ფიქრობთ კლასიფიკაციის, კატეგორიზების ვნებაზე? ყველაფრის კატეგორიებად დაყოფა ალბათ საუნივერსიტეტო სენია. აი, თქვენი წიგნების კლასიფიკაცია რთული ამოცანაა.

ამელი ნოტომი: ეს ალბათ თანამედროვეობის დაავადებაა. ახლადგაცნობილი ადამიანები თითქოს ელიან, რომ მაშინვე ჩაუკაკლავთ ყველაფერს: თქვენს წარმომავლობას, სექსუალურ ორიენტაციას, საყვარელ ეროტიკულ პოზას, პოლიტიკურ არჩევანს. დღეს ყველაფერს ეტიკეტს ვაკრავთ და კატეგორიებად ვყოფთ, რაც ძალიან გვზღუდავს. შემთხვევათა უმრავლესობაში არ ვიცი, რომელ კატეგორიას განვეკუთვნები და რომც ვიცოდე, ეს არაფერს შემმატებდა. ეს თანამედროვე სულიერი აშლილობაა. ადამიანებს ისე ეშინიათ შეუცნობლის, უცნობის, რომ ჰგონიათ, კატეგორიებად დაყოფა გზის გაკვლევაში დაეხმარებათ.

ინდიგო: თქვენი შეზღუდვა არც ისე იოლი უნდა იყოს.

ამელი ნოტომი: დიახ, და ამით სხვებისგან არ გამოვირჩევი.

ინდიგო: როგორ ხსნით თქვენს წარმატებას?

ამელი ნოტომი: ვაცნობიერებ, რომ ძალიან დიდი წარმატებით ვსარგებლობ, რაც უზომოდ მახარებს. ამ წარმატების ერთადერთი ახსნა ის მგონია, რომ ჩემს ნაწარმოებებში ადამიანებს საკუთარი თავის ამოცნობა შეუძლიათ.

ინდიგო: ნაწარმოებებში საუბრობთ შიშზე, თუმცა გაცილებით უფრო შორსაც მიდიხართ და ერთ-ერთი ლაიტმოტივი მოკვლა, მოკვდინებაა. გატაცებით სიყვარული, საშინელი გულგატეხილობა, სიძულვილი: ეს ის გრძნობებია, რომელთაც ლიტერატურა გჩუქნით და უფრო ინტენსიური ცხოვრების საშუალებას გაძლევთ, თუ პირიქით: ამ ყველაფერს უინტერესო ცხოვრებიდან გაურბიხართ?

ამელი ნოტომი: არც ერთი და არც მეორე. ლიტერატურას ჩემთვის კათარზისის ფუნქცია აქვს. მკვლელობის სურვილი ხშირად წამომივლის, ბედად ისეთ სამყაროში ვცხოვრობთ, სადაც ეს ნებადართული არაა. ნებადართული რომც იყოს, მგონი, კარგი პიროვნება ვარ და მოყვასს არ მოვკლავდი, თუმცა ამ სურვილს ვგრძნობ ხოლმე. საბედნიეროდ, წერა მიქარვებს ამ სურვილს, წერით ვკლავ და სრულიად ვთავისუფლდები მისგან. ასე მგონია, მკვლელობა ჩადენილი მაქვს, მაგრამ არც მართლმსაჯულება მაწუხებს, არც სინდისის ქენჯნა. შინაგანად და გარეგანად ვმშვიდდები. ეს ერთგვარი... განწმენდაა. ცხადია, წერას ჩემთვის მარტო ეს დანიშნულება არ აქვს, მაგრამ ჩემში გრანდიოზული განწმენდა ხდება ყოველგვარი შინაგანი თუ გარეგანი ძალადობრივი ინსტინქტებისგან. მოგეხსენებათ, ისეთ ადამიანთა რიცხვს მივეკუთვნები, ვისაც უამრავი პრობლემა აქვს საკუთარ თავთან. საკუთარ თავთან ბრძოლაში, საკუთარი თავის სიძულვილის დაძლევაში წერა მეხმარება.

ჩემი წიგნების მთავარი სიუჟეტია „სხვა“. მათ შორის საკუთარი თავიც, იმიტომ, რომ მეც სხვაა. სხვა არის სიცოცხლის მიზანი, სხვასთან შეხვედრა ცხოვრების მთავარი და ზოგჯერ შეუძლებელი ამოცანაა.

ინდიგო: ლიტერატურა არის ფსიქოანალიზის ალტერნატივა?

ამელი ნოტომი: ფსიქოანალიზში მცირე გამოცდილება მაქვს. უაღრესად საინტერესო და სასარგებლო აღმოჩნდა ჩემთვის. მაგრამ მალევე ნეგატიური ტრანსფერი მოხდა, მგონი, ასე ჰქვია. ფსიქოანალიტიკოსი „მე“-დ იქცა და სრულ პარანოიაში აღმოვჩნდი. მთელი სიძულვილი, რაც საკუთარი თავის მიმართ მქონდა, ფსიქოანალიტიკოსზე გადავიტანე. მეჩვენებოდა, რომ მასაც საშინლად ვძულდი, ეს მდგომარეობა სრულიად აუტანელი გახდა და სეანსები შევწყვიტე. ფსიქოანალიზს მხოლოდ რამდენიმე თვე გავუძელი, მაშინ როცა აგერ უკვე 27 წელია ვწერ. რომანების გამოქვეყნება მოგვიანებით დავიწყე. მაგრამ 27 წელია ყოველდღე ვწერ და ეს შეიძლება კიდევ ძალიან დიდხანს გაგრძელდეს.

ინდიგო: ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობთ, რომ წერისას ლამის ტრანსში ვარდებით. ამ პროცესს ორსულობასაც ადარებთ.

ამელი ნოტომი: ჩემს შემთხვევაში კარგ ორსულობებთან და მშობიარობებთან გვაქვს საქმე. წერის პროცესს ჩემთვის დიდი სიხარული მოაქვს. არ ვამბობ, რომ წერა რთული არ არის ან შფოთვა არ ახასიათებს. პირიქით, საშინლად ვღელავ, როცა გამომცემელთან ხელნაწერი მიმაქვს. რთული, მაგრამ სასიხარულო, აღმაფრთოვანებელი ორსულობები მაქვს.

ინდიგო: მხოლოდ ხელით წერთ. ახალ ტექნოლოგიებს უარყოფთ, თუ ეს უბრალოდ ჩვევაა?

ამელი ნოტომი: ეს ფუფუნებაა. თავდაპირველად, 90-იან წლებში, საყოველთაო წესს ვემორჩილებოდი და გამომცემელთან დაბეჭდილი ტექსტი მიმქონდა. ხელით წერას რომ მოვრჩებოდი, მერე ბეჭდვას გაცილებით მეტ დროს ვანდომებდი. საზარელი შრომა იყო. 90-იანი წლების ბოლოს ბესტსელერების ავტორი გავხდი და თავს ყოველგვარი ფუფუნების უფლება მივეცი – გამომცემელთან პასტით დაწერილი ხელნაწერი მიმაქვს. ჩემთვის წერა ფიზიკური აქტი უნდა იყოს. კლავიატურასთან ჯდომა კი ჩემგან არანაირ ძალისხმევას არ ითხოვს. თანამედროვე ტექნოლოგიებს არ უარვყოფ, პირიქით, დიდ ფუფუნებად მიმაჩნია მათ გარეშე ცხოვრება.

ინდიგო: მობილური ტელეფონი გაქვთ, სოციალურ ქსელებში ხართ გაწევრიანებული?

ამელი ნოტომი: მობილური ტელეფონი არ მაქვს, სოციალურ ქსელებში არ ვჩნდები. თუმცა ვცხოვრობ კომპიუტერებზე გადარეულ ადამიანთან ერთად, რომელიც სულ ეკრანთან ზის.

ინდიგო: წერისას თქვენი რიტუალებიდან რომელია უმნიშვნელოვანესი?

ამელი ნოტომი: ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩაია. დილით, უზმოზე, ერთი ყლუპით ნახევარი ლიტრი მაგარი ჩაი თუ არ დავლიე, ვერაფერს ვერ ვწერ. ჩაის გარეშე არაფერი გამომდის. ღვთის წყალობით, ეს ჩემი ერთადერთი, თანაც ლეგალური ნარკოტიკია. ყველაზე კარგად ჩემზე შავი, კენიური ჩაი მოქმედებს. მისი შოვნა ზოგჯერ მიჭირს ხოლმე. როცა კენიური ჩაი არ მაქვს, ინდურ ჩაის ვეტანები.

ინდიგო: როგორ იწყებთ წერას?

ამელი ნოტომი: მუზას და ინტუიციას ვენდობი. მეთოდი არ მაქვს, მუზის განკარგულებაში ვარ და ეს იოლი არ არის. ადვილი არაა, როცა შთაგონების იმედზე ხარ, ციდან მზამზარეული, ნაკარნახევი ფრაზები არ ცვივა. მუზის მოსმენა უნდა შეგეძლოს, მთლიანად მის განკარგულებაში უნდა იყო. სწორედ ამიტომ ვიღვიძებ დილაუთენია, ამ დროს გონება ყველანაირი ვალდებულებისგან დაცლილია და მივყვები მუზას.

ინდიგო: რედაქტორების შენიშვნებს თუ ითვალისწინებთ?

ამელი ნოტომი: ჩემს გამომცემელს, განსაკუთრებით თავიდან, სჯეროდა, რომ რამეს მიაღწევდა ჩემთან მოლაპარაკებით და ყველაფერს ასწორებდა ან ხელახლა მიწერდა. კატეგორიულად უარვყოფ ნებისმიერ ჩარევას.

ინდიგო: მთარგმნელებს როგორ აკონტროლებთ?

ამელი ნოტომი: ამ უფლებით არ ვსარგებლობ იმიტომ, რომ არაფერი გამომივა. მთარგმნელებს სრულ თავისუფლებას ვაძლევ. თუ კითხვის დასმა სურთ, სიხარულით ვპასუხობ, თუმცა ჩემი ნაწარმოებები აგერ უკვე 45 ენაზე თარგმნეს და სულ ორ-სამჯერ მომიწია მთარგმნელების კითხვებზე პასუხის გაცემა.

ინდიგო: რა ბედი ეწევა ხოლმე თქვენს გამოუქვეყნებელ წიგნებს?

ამელი ნოტომი: ბრიუსელში, ჩემს სახლში, ფეხსაცმლის ყუთებში რჩებიან.

ინდიგო: და გამომცემელი მათ თვალითაც ვერ ნახავს.

ამელი ნოტომი: ვერასოდეს! გამორიცხულია! გამორიცხულია! გამომცემელს ძალიანაც უნდა, მაგრამ არაფერი გამოუვა. ეგებ ოდესმე მწერლობა გადაწყვიტოთ, ამიტომ იცოდეთ, რომ გამომცემელი მუდამ მოლოდინისა და ვედრების რეჟიმში უნდა ამყოფოთ. ეს სასიყვარულო ურთიერთობასავითაა – ყველაფერი მაშინვე არ გასცეთ!

ინდიგო: როგორ არჩევთ, თქვენი პირმშოებიდან რომელს ერგება დღის სინათლის ხილვის პატივი?

ამელი ნოტომი: პატივის რა მოგახსენოთ. არჩევანს მარტო ვაკეთებ. როგორც წესი, ზამთრის მიწურულს წლის განმავლობაში დაწერილ 3-4 ხელნაწერს გადავიკითხავ და სწრაფად და ინსტინქტურად ვწყვეტ, რომელს წავუღებ გამომცემელს.

ინდიგო: წერა რომ არ შეგძლებოდათ, სხვა რომელ მედიუმს აირჩევდით?

ამელი ნოტომი: იდეალური იქნებოდა კომპოზიტორი ვყოფილიყავი. საუბედუროდ, არანაირი კულტურა თუ მუსიკალური ნიჭი არ გამაჩნია. მიყვარს ლიტერატურა, ვგიჟდები ლიტერატურაზე, მაგრამ მუსიკა ათასჯერ მირჩევნია. ბედნიერი ვიქნებოდი, კომპოზიტორობა რომ შემძლებოდა. თუმცა, რეალობას და ჩემს უცნაურ გრაფიკს თუ დავუბრუნდებით, მწერალი რომ არ ვყოფილიყავი, მეპურე ვიქნებოდი. ზუსტად იმ დროს ვიღვიძებ, როცა პურის მცხობელები დგებიან.

იმისთვის ვწერ, რომ ჩემი საკუთარი ბგერა შევქმნა. ჩემი წიგნები ერთადერთი მუსიკაა, რომლის შექმნაც შემიძლია.

ინდიგო: თქვენი შემოქმედების ერთ-ერთი წამყვანი თემაა საკუთარი ადგილის ძიება, რასაც ხშირად თან ახლავს სიმბოლური ან ნამდვილი მკვლელობა. ეს ტრაგედია თქვენთვის გათავისუფლების საშუალებაა? თუ, პირიქით, ჩიხია, საიდანაც ვერ გამოდიხართ?

ამელი ნოტომი: ერთიც არის და მეორეც. ჩემი წიგნების მთავარი სიუჟეტია „სხვა“. მათ შორის საკუთარი თავიც, იმიტომ, რომ მეც სხვაა. სხვა არის სიცოცხლის მიზანი, სხვასთან შეხვედრა ცხოვრების მთავარი და ზოგჯერ შეუძლებელი ამოცანაა. ჩემი ყველა წიგნი სწორედ ამ პოზიციიდანაა დაწერილი – „სხვის“ გარეშე არარაობა ვართ. „სხვაა“ ჩვენი უმთავრესი პრობლემა. როგორ გვყავდეს ეს „სხვა“ საჭირო დისტანციაზე? შეიძლება გვიყვარდეს „სხვა“ ისე, რომ მთლიანად არ დაგვიპყროს, დაგვანგრიოს, ან პირიქით, თავისი ცხოვრება არ გაგვანადგურებინოს. ჩემი ნაწარმოებები შეგიძლიათ აღიქვათ დაუსრულებელ სამხედრო სტრატეგიებად, საომარ კარტოგრაფიად, „სხვასთან“ სიყვარულ-სიძულვილის ისტორიებად.

ინდიგო: თქვენი რომანების მიკროსოციალური ხედვა გაქცევთ თუ არა ანგაჟირებულ ავტორად? თქვენს წიგნებში ვხვდებით მიკროსოციოლოგიას, მიკროპოლიტიკას, მიკროომს...

ამელი ნოტომი: აბსოლუტურად მართალი ბრძანდებით. ჩემი ანგაჟირებულობა ატომის ზომისაა. დიდ ბრძოლებში არ ვარ ჩართული. კონფლიქტები ორ, სამ, ან მაქსიმუმ ოთხ ადამიანს შორის ვითარდება. შეიძლება სასაცილოდ მოგეჩვენოთ ეს მასშტაბები, მაგრამ იგივე მოვლენა ათასზე რომ გავამრავლოთ, მეორე მსოფლიო ომს მივიღებთ. ესეც შეიძლება ერთგვარ ანგაჟირებად მივიჩნიოთ. თითქოს გეუბნებით: აი, ხედავთ, რა ხდება. აი, როგორ უნდა ავირიდოთ კატასტროფა.

ინდიგო: ამ ანგაჟირებულობაში აქტიურად იყენებთ ისეთ სპეციფიკურ იარაღს, როგორიცაა ირონია და ფანტასტიკა, რაც თქვენს ნაწარმოებებს დიდებისთვის დაწერილ ზღაპრებად აქცევს.

ამელი ნოტომი: დიდებისთვის დაწერილ ზღაპრებად, ან შეგონების შემცველ მოთხრობებად, სადაც პოლიტიკურ რეზონანსსა და მოულოდნელ მორალიტეს შეიძლება გადააწყდეთ.

ინდიგო: აქვს გავლენა სოციალურ ან პოლიტიკურ მოვლენებს თქვენზე?

ამელი ნოტომი: რასაკვირველია, მოქმედებს ჩემზე. ზოგჯერ ახალი ამბებისგან „ვორსულდები“. „საწვავის“ დაწერისკენ სარაევოს ალყამ, ბოსნიის ომმა მიბიძგა. „გოგირდმჟავა“ რეალითი შოუების ყოვლისმოცველმა პოპულარობამ და მზარდმა ბარბაროსობამ დამაწერინა. ეს აქტუალური პოლიტიკური თემებით იყო ნაკარნახევი.

ინდიგო: არ მახსენდება თქვენი კომენტარი მიმდინარე ამბებზე. ხშირად გთხოვენ თუ არა კომენტარს?

ამელი ნოტომი: თავს ჩვენი ეპოქის დიდ მოაზროვნედ არ მივიჩნევ, თუმცა ზოგჯერ, წიგნის პრომოუშენით როცა ვარ დაკავებული – სექტემბერში სწორედ ეს პროცედურა მელის – მეკითხებიან „აბა, ამ ამბავზე რას ფიქრობთო?“. ჩემს მოქალაქეობრივ პოზიციას გამოვხატავ, მაგრამ ვცდილობ, სხვების მანიპულირება არ დავიწყო.

ინდიგო: როგორც ვიცი, იყო თქვენს ცხოვრებაში მომენტი, როდესაც თქვენ – მუდამ მშფოთვარე ადამიანი – ნიცშემ გადაგარჩინათ...

ამელი ნოტომი: ნიცშემ თვითგანადგურებისგან 17 წლის ასაკში გადამარჩინა. სწორედ მაშინ გადავაწყდი მის ცნობილ ფრაზას: „რაც არ გვკლავს, გვაძლიერებს“. თავში თითქოს რაღაც გადამიტრიალდა. მივხვდი, რომ იმდენი რამ გავაკეთე საკუთარი თავის გასანადგურებლად და მაინც ცოცხალი დავრჩი, რომ ალბათ უძლიერესი ვიყავი. ამან მომცა საკუთარი თავის რწმენა. დავიჯერე, რომ ჩემი ძალები რაღაცის გასაკეთებლად უნდა მიმემართა.

ინდიგო: შამპანურიც ასე დაგეხმარათ?

ამელი ნოტომი: არა, შამპანური გაცილებით გვიან აღმოვაჩინე და ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთ სიამოვნებად, ჯილდოდ ვაქციე.

ინდიგო: დაბერება გაშინებთ? თქვენ ხომ დაკარგული ბავშვობის კულტის მოტრფიალე ხართ.

ამელი ნოტომი: დაბერება არავისთვისაა იოლი. თუმცა ამის საწინააღმდეგო წამალს მივაგენი: ესაა წერა. წერა ჩემთვის ბავშვობის გაგრძელების ალტერნატიული საშუალებაა. მერე რა, რომ ვბერდები, წერის მეშვეობით ბავშვობას ვინარჩუნებ.

***

იმისთვის წერთ, რომ ვინმე დასაჯოთ თუ...

უი, არა...

თუ მოხიბლოთ?

არა, არა, არცერთი. იმისთვის ვწერ, რომ ჩემი საკუთარი ბგერა შევქმნა. ჩემი წიგნები ერთადერთი მუსიკაა, რომლის შექმნაც შემიძლია.

თარგმანი :
  • თამარ ლომიძე
ავტორი :
  • სოფი ტურნონი