რას იტყოდით წერის პროცესზე? როგორ იბადება, იზრდება, მწიფდება რომანი თქვენთვის? წერის დაწყებამდე რა გაქვთ გონებაში იმ წიგნიდან, რომელზეც ფიქრობთ?

შეიძლება, ეს მხოლოდ ერთი სახელი იყოს ან რეალური ადამიანი, რომელსაც სადღაც შემთხვევით შევხვდი (სხვისი წიგნის პერსონაჟი, უცხო ქალაქის სასაფლაოზე წაკითხული სახელი, თავშესაფრის მაძიებელთა დროებითი განსახლების ადგილას ნანახი ადამიანი და ა.შ.), შეიძლება, სულაც ფოტოსურათი ან ნახატი იყოს, ჩემი ან სხვისი მოგონება, რომელიც ამეკვიატება და არ მომასვენებს. ფიქრი მატლივით ჩაიბუდებს ხოლმე გონების რომელიღაც კუნჭულში და ღრღნის, არ მეშვება. მერე ყუჩდება, მაგრამ მალევე აგრძელებს, ხრავს, ყურადღებას ითხოვს. ამის შემდეგ კითხვას ვიწყებ, ინფორმაციის, მასალის მოგროვებას. რაღაც ხნის შემდეგ მივატოვებ ხოლმე დაწყებულს და დროდადრო თავიდან ვუბრუნდები. ხანდახან ვხვდები, რომ ამბავი (პერსონაჟი, ადგილი) მართლა მაინტერესებს, რომ რაღაც იდუმალ სიმს შევეხე, რომელიც ირხევა და უწყვეტ ბგერას გამოსცემს. ამით იწყება. ხანდახან მივდივარ, სხვა ადგილზე გადავდივარ საცხოვრებლად (ციურიხი იქნება, ნიუ-იორკი თუ სირია), ან არქივში ვიბუდებ (ვენეციის, ბერნის ან სხვა ქალაქის), რომ ვიკვლიო. მოგზაურობას ვიწყებ. პირველ რიგში ფსიქოლოგიურად და ხშირად ფიზიკურადაც. კარგად არ ვიცი, საით მივდივარ და სადმე მიმიყვანს თუ არა გზა, რომელსაც დავადექი. (არის წიგნებიც, რომლებიც ამ ყველაფრის შემდეგ აღარ დავწერე. ისეთებიც, რომლებიც ჯერ არ დამიწერია). ჩემი მიზანია, დავიჭირო სამყარო, ადამიანი, ხმა, სიცოცხლე ჩავბერო თუ დავუბრუნო მას, რაღაცნაირად. ჩემი თითოეული წიგნი ერთგვარად ამ ყველაფრის ამბავია. ჩემი კვლევის, წერის შედეგია, ის დროა, რომელმაც შემცვალა, სანამ ამ ამბავს ვწერდი.

რა არის თქვენთვის ყველაზე ძნელი წერაში?

საჭირო „ხმის“, „პირის“ პოვნა. ის, რომ მივხვდე, ვინ ჰყვება ამბავს, როგორ, რას ჰყვება; მართლა სად იწყება და სად მთავრდება ამბავი (სინამდვილეში ხომ ნებისმიერი ამბავი უსასრულოა); ენის მორგება, გამოძერწვა; რიტმის შერჩევა (ზოგიერთ რომანს ის ნელი უხდება, ზოგს - სწრაფი); წიგნის შენება, არქიტექტურის მოფიქრება, დაწყება. როგორც წესი, წლები მჭირდება, სანამ წერას დავიწყებ. მერე, ნელ-ნელა, „დანახვას“ ვიწყებ და ამის შემდეგ კალამი თავისით მიფრინავს. მაგრამ თუ წიგნის სათაური არ მაქვს, წერას ვერ ვიწყებ. სათაური გასაღებს მაძლევს. მუსიკალური აკორდივითაა.

რამ მოახდინა ყველაზე დიდი ზეგავლენა თქვენს აზროვნებაზე, წერის მანერაზე? ვგულისხმობ წიგნებს, ადგილებს, ხელოვნების ნიმუშებს, ადამიანებს...

ოცი წლის რომ ვიყავი, რომანების წერა მდარე, ნაკლები მნიშვნელობის საქმედ ითვლებოდა. აკადემიური ლიტერატურა, საუნივერსიტეტო სივრცე ზევიდან უყურებდა, იაფფასიანად აცხადებდა მხატვრულ ლიტერატურას. უნივერსიტეტში მხოლოდ ექსპერიმენტულ და ნეოავანგარდისტულ ტექსტებს ვკითხულობდით. ამიტომ თხრობის მთავარი გაკვეთილი კინომ მომცა. იტალიელმა რეჟისორებმა, დე სიკამ და როსელინიმ, ვისკონტიმ და პაზოლინიმ, მონიჩელიმ, ჯერმიმ, კომენჩინიმ. ადამიანებმა, რომლებიც ჯიუტად, შეუპოვრად ჰყვებოდნენ ჩვენს ქვეყანაზე, მის ისტორიაზე, ცვლილებებზე, კატასტროფებზე, იტალიელების ხასიათზე და ამას დახვეწილად, ფაქიზად, უდიდესი კულტურითა და განათლებით და თან პოპულარული ენით ახერხებდნენ. თუმცა, მხოლოდ იტალიელებისგან არ მისწავლია. მორიც სტილერის, მურნაუს, ჩარლი ჩაპლინისგან ვსწავლობდი, ედგარ რეიცისა და კიშლოვსკისაგან. ჩემი საყვარელი ავტორები (მეოცე საუკუნის) კი დიდი ხნის მანძილზე იყვნენ ბორხესი, ნაბოკოვი, პერეკი, ბახმანი და სარამაგუ, იტალიელებიდან - პირველი წლების კალვინო და პაოლო ვოლპონი. (ქალებზე შემდეგ გეტყვით). ესეისტებიდან მაკია, გინძბურგი, პროსპერი მიყვარდა.

როდის დაიწყეთ წერა? როგორ დაიბადა თხრობის, მოყოლის მოთხოვნილება?

ყოველთვის ვწერდი მოთხრობებს, იქიდან მოყოლებული, რაც ხელში კალმის დაჭერა ვისწავლე. პატარაობაში რომანებსაც კი ვწერდი (სათავგადასავლოსა და ფანტასტიკის ჟანრის). მწერლის შვილი ვიყავი და ცოტა მიმბაძველობითაც ვაკეთებდი ამას, მაგრამ იმიტომაც, რომ ერთადერთი რამ იყო, რაც მართლა მომწონდა და რაც ჩემთვის მნიშვნელოვანი იყო (კითხვა მაშინ ცხოვრებაში ერთადერთი სიამოვნება მეგონა). მერე წერა შევწყვიტე. ავიჩემე, რომ სატყეო პოლიციელი ან ნეიროფიზიოლოგი უნდა გამოვსულიყავი. წერას მხოლოდ მამის სიკვდილის შემდეგ დავუბრუნდი. პირველი წლები კინოსცენარების, ფილმების, რადიოდადგმებისა და თეატრალური დიალოგების წერით ვირჩენდი თავს. არ მეგონა, რომ წიგნებით თავის გატანა შეიძლებოდა. თითქმის ოცდაათი წლის ვიყავი, პირველი რომანი რომ გამოვაქვეყნე. პირველ რომანს მკითხველი აღმოაჩნდა. მათ მაჩუქეს თავისუფლება, დანარჩენები დამეწერა.

დღეს ხშირად ლაპარაკობენ ე.წ. საგამომცემლო ფენომენზე, საგამომცემლო სამყაროს გავლენაზე მწერლებზე, წერის პროცესზე. რამდენად ექვემდებარება დღეს მწერალი საგამომცემლო სამყაროს, მის მოთხოვნებს?

მე ცოტა უცნაური, ატიპური საგამომცემლო ისტორია მაქვს. წლები დამჭირდა, რომ პირველი გამომცემელი მეპოვა. მაგრამ როცა ხელნაწერი გავუგზავნე, ტექსტი ისეთი დამუშავებული იყო, რომ რედაქტირება სულ რაღაც ორმოცდაათიოდე გვერდის შეკვეცით შემოიფარგლა, რომელსაც მეც დავეთანხმე. მომავალშიც მუდამ ასე იყო. ტექსტს ვერ ჩავაბარებ, ვიდრე ფორმას, სტილსა და ძალიან დასრულებულ, დამუშავებულ სახეს არ მიიღებს (როგორც წესი, ეს ჩემი მესამე ან მეოთხე ვარიანტია ხოლმე). ამრიგად, გამომცემელსა და რედაქტორთან მუშაობა ანალიზისთვის, დიალოგისთვის უფროა მნიშვნელოვანი. ვერაფრით ვერ დავწერდი გამომცემლის მიერ მითითებულ თემაზე და ისიც გამორიცხულია, გადავწერო ტექსტი კონკრეტულ მომენტში არსებული წესებისა თუ მოდის მოთხოვნების მიხედვით.

წერისას ფიქრობთ მკითხველზე? ფიქრობთ, რომ მკითხველი რამეს ელის თქვენგან? (განსაკუთრებით ახლა, როცა კარგად გიცნობენ იტალიაშიც და მის ფარგლებს გარეთაც?) რა ზეგავლენას ახდენს ეს თქვენზე?

პირველი რომანი რომ დავწერე, ისიც კი არ ვიცოდი, გამომიქვეყნებდნენ თუ არა მას ოდესმე. არანაირი წარმოდგენა არ მქონდა სასურველ თუ იდეალურ მკითხველზე. მერე, ამ წლების განმავლობაში, ჩემს უამრავ მკითხველს შევხვდი. ზოგიერთი მე მგავდა, ასაკით, სქესით, განათლებით, ზოგიერთი კი ყველაფრით განსხვავდებოდა ჩემგან. ვიცი, რომ ისინი, ვისაც ჩემი წიგნები უყვარს, ჩემს შემდეგ წიგნშიც იმას ეძებენ, რაც უკვე იპოვეს წინა წიგნებში. მაგრამ ჩემთვის წერა ზუსტად ამის საპირისპიროა. რაღაც ისეთი მინდა, ვეძებო, რაც ჯერ არ გამიკეთებია, რაც არ ვიცი, და მინდა, ახლებურად დავწერო. ჩემთვის თითოეული წიგნი მოგზაურობაა, ახალი გამოცდილება და გამოწვევა. ამრიგად, ვხვდები, რომ შეიძლება, იმედი გავუცრუო ჩემს მკითხველს, მაგრამ თავს იმით ვიმშვიდებ, რომ დარწმუნებულები შეუძლიათ იყვნენ, რომ არასოდეს დავწერ წიგნს მხოლოდ იმიტომ, რომ უნდა გამოვაქვეყნო; არასოდეს გამოვიყენებ ფორმულას მხოლოდ იმიტომ, რომ ის წარმატებული აღმოჩნდა. ამ თვალსაზრისით, მიმაჩნია, რომ პირნათელი ვარ ჩემს მკითხველთან და ვიცი, რომ იციან ეს. მათ მაჩუქეს ნამდვილი ერთგულება, მათსავე ნაჩუქარ თავისუფლებაზე დამყარებული.  

რომელიმე თქვენი წიგნი გიყვართ განსაკუთრებულად? რატომ?

ჩემი წიგნებიდან ყველაზე მეტად „ანგელოზის ხანგრძლივი მოლოდინი“ მიყვარს. ესაა რომანი ტინტორეტოსა და მის ქალიშვილზე, მარიეტაზე. ეს წიგნი ვენეციელი მხატვრის, ტინტორეტოსადმი მიძღვნილი პროექტის მხოლოდ ერთი ნაწილია. შემდეგ ტინტორეტოს ათასგვერდიანი ბიოგრაფიაც დავწერე (რომელიც სინამდვილეში მისი ოჯახისა და მისი ქალაქის, ვენეციის, ბიოგრაფიაა), მასვე მივუძღვენი 2012 წელს რომში, კვირინალეს სასახლეში გამართული გამოფენა, არაერთი ესე და წერილი, დოკუმენტური ფილმი „ტინტორეტო. ბუნტისთავი ვენეციაში“ (მწარმოებელი Sky Arte, 2018). ამ წიგნის დასაწერად ათი ზამთარი გავატარე ვენეციაში, დოკუმენტურმა კვლევამ ჩემი ცხოვრების დიდი ნაწილი წაიღო და ძალიან შეცვალა ის. ეს იყო სიყვარულისა და ცოდნის შეძენის განუმეორებელი გამოცდილება, რომელზეც მადლიერებითა და მონატრებით ვფიქრობ. ტინტორეტოსთან ჩემი შეხვედრა მასწავლებელთან შეხვედრა იყო. მხატვართან, და არა მწერალთან. მუდამ ვადარებ საკუთარ თავს მის სილაღეს, სტილისა და მანერულ სითამამეს, მის ამბიციასა და ფერწერისადმი სუფთა სიყვარულს, თავგანწირვას.

რამეს ხომ არ ურჩევდით ახალგაზრდებს, რომლებსაც წერა სურთ, ახლა იწყებენ?

კარგი რჩევები არასოდეს მიმიღია და მათი გაცემაც მაშინებს. ალბათ ეთიკურ რჩევებს უფრო მივცემდი ახალგაზრდებს, ვიდრე შემოქმედებითს: წერონ მხოლოდ მაშინ, თუ ეს მართლა მნიშვნელოვანია, თუ რამე აქვთ სათქმელი. სამყაროს ცენტრად ნუ ჩათვლიან საკუთარ თავს. თვითკმაყოფილებას ერიდონ. გაბედონ. თავისუფლები დარჩნენ.

რას იტყვით იტალიელ მწერალ ქალებზე? ვინ არის თქვენთვის განსაკუთრებით ძვირფასი მათგან და რატომ?

მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოსა და მეოცის დასაწყისში დაბადებული იტალიელი მწერალი ქალებიდან რამდენიმე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჩემი აზრით: ანა ბანტი, მარია ბელონჩი, დოლორეს პრატო, ელზა მორანტე, ნატალია გინძბურგი; ოცდაათიან წლებში დაბადებულთა თაობიდან - დაჩა მარაინი და როზეტა ლოი. ჩემზე ცოტა უფროსებიდან სერენა ვიტალესა და მარტა მორაცონის გამოვყოფდი, ბოლო წლების ავტორებიდან კი განსაკუთრებულად ვაფასებ დონატელა დი პიეტრანტონიოს, ვალერია პარელას და ბენედეტა ჩიბრარიოს.

დღეს ხშირად ლაპარაკობენ ქალების მიერ მოყოლილი ქალების ამბების მნიშვნელობაზე. რას იტყოდით ამაზე?

როგორც ჩემი თაობის ბევრი მწერალი ქალი, მეც მეცხრამეტე და მეოცე საუკუნის კლასიკოსების კითხვით გავიზარდე. მათში ქალი ძალიან ცოტა იყო. ამიტომ ჩემს წარმოსახვით გენეალოგიაში, იმაში, რასაც მანდელშტამი „მოდგმას“ ეძახდა, ქალები არ იყვნენ.  როგორც მკითხველი ქალი, ყოველთვის ვგრძნობდი ამ დიდ სიცარიელეს - ქალი პერსონაჟების სიმწირეს, სამყაროს ხედვის სიღარიბეს. ამ სიცარიელის ამოვსებაში წვლილის შეტანა ჩემთვის, როგორც ავტორისთვის, სტიმული იყო. იმ ოლიმპოს მთაზე ქალებიდან მხოლოდ პოეტებს ჰქონდათ ადგილი დამკვიდრებული: ანა ახმატოვას, მარინა ცვეტაევას, სილვია პლათს, ენ სექსტონს. ქალი პროზაიკოსები მოგვიანებით, უკვე ოცდახუთ წელს გადაცილებულმა აღმოვაჩინე. საბედნიეროდ, ახლა ბევრი რამ შეიცვალა და მეოცე საუკუნის მეორე ნახევრისა და ოცდამეერთე საუკუნის პანორამა ბევრად უფრო სრული და მრავალფეროვანია. ეს დიდი პრივილეგიაა, რის გამოც მშურს ახლანდელი მკითხველი გოგოების. იმედი მაქვს, სათანადოდ დააფასებენ და სწორად გამოიყენებენ მას.

გარდა იმისა, რომ სახელი მოგიტანათ, რით არის თქვენთვის მნიშვნელოვანი რომანი „ვიტა“?

„ვიტა“ ჩემი ცხოვრების უმნიშვნელოვანესი ეტაპი იყო როგორც პირადი, ასევე პროფესიული თვალსაზრისით. ეს წიგნი ერთგვარი ხარკი იყო, ვალი, რომელიც ჩემი ოჯახის ისტორიისთვის, ჩემი ქვეყნის - ემიგრანტების ქვეყნისთვის - უნდა გადამეხადა. ეს წიგნი ჩუმი დიალოგია ჩემი ჩამოყალიბებისთვის უმნიშვნელოვანეს ადამიანთან, მამასთან. მამა მხოლოდ ჩემი თხრობის ძირითადი წყარო არ ყოფილა (მთავარი პერსონაჟი მამაჩემის მამაა, ჩემი ბაბუა, მაცუკო), ის იყო დრამატურგი და კომედიოგრაფი, მაგრამ იქამდე გარდაიცვალა, სანამ მე წერას დავიწყებდი. „ვიტა“ მისი ბუნდოვანი და განუხორციელებელი გეგმა იყო. რომანის წერისას მის აჩრდილს ვაბარებდი ანგარიშს, თუმცა ხშირად ვღალატობდი კიდეც. რომანი ძალიან იღბლიანი გამოდგა, მან გააცნო მკითხველს ჩემი თავი. მისი ბევრი რამ მმართებს.

გარდა წერისა, თქვენ გითარგმნიათ კიდეც. რას ფიქრობთ თქვენი წიგნების თარგმნის პროცესზე? გიფიქრიათ ოდესმე იმ პრობლემებზე, რომლებსაც თქვენი მთარგმნელები შეიძლება გადააწყდნენ მუშაობისას?

გერმანულიდან ვთარგმნე „შევარდნის ბუდე“, ანმარი შვარცენბახის აღმოსავლური მოთხრობების კრებული. შვარცენბახი შვეიცარიელი მწერალი ქალია, რომელსაც რომანიც მივუძღვენი, „ის, ასეთი საყვარელი“. მისთვის მოთხრობები ექსპერიმენტი იყო, რომელსაც აღარასოდეს მიბრუნებია. მე კი მეჩვენებოდა, რომ იმედისმომცემი დასაწყისი იყო რაღაცისა, რაც აღარ გაგრძელებულა. სრულიად ურთიერთსაწინააღმდეგო ავტორები ვართ. ის - ლირიკული, ფილოსოფიური, სიტყვაძუნწი, მე კი - ეპიკური, პროზაული, სიტყვაუხვი. ვცდილობდი, მოკრძალებით მემუშავა, ჩემს ენაზე გამეჟღერებინა მისი ხმა - მკვახე, ნორჩი, მაგრამ ღრმა და ღირსეული. თარგმანის სხვა გეგმები შეუსრულებელი დამრჩა, ზოგი კი გამომცემელს ელის. აღფრთოვანებას ვერ ვმალავ მთარგმნელების მძიმე შრომის წინაშე. ვიცი, რომ ჩვენი შანსი, სხვა ქვეყნებში გაგვიგონ, მათ ხელშია. ჩვენი ტექსტი მხოლოდ პარტიტურაა, რომელიც შესრულების ხარისხმა უნდა დაამშვენოს. თუ ჰარმონია არ დაიბადა, ტექსტი ინერტული დარჩება. (იმ ენებზე, რომლებიც ვიცი, წაკითხული მაქვს ჩემი წიგნები, მაგრამ ძალიან მომწონს მათი მოსმენა ჩემთვის უცხო ენებზე. კორეულზე ვფიქრობ, მაგალითად, ებრაულზე, ფინურზე, ახლა ქართულზეც: როგორია? რა მუსიკა აქვს?)

იცნობდით საქართველოს ამ ფესტივალზე მოწვევამდე? რით აღძრავს ყველაზე მეტად თქვენში ცნობისმოყვარეობას ეს მხარე?

ერთ-ერთი ყველაზე პირველი წიგნი, რომელიც წავიკითხე, აფანასიევის ზღაპრები იყო.  ყაზახეთზე იყო ის ზღაპრები. მათი წყალობით გეოგრაფიულ ატლასში სულ პატარაობიდან ვეძებდი საბჭოთა კავშირში შემავალ ქვეყნებს. ძალიან მინდოდა იმ უსასრულო ქვეყანაში მოგზაურობა. მაგრამ მაშინ, კომუნისტურ ეპოქაში, ასეთ მოგზაურობაზე ფიქრიც კი არ შეიძლებოდა, მისი მხოლოდ წარმოდგენა შეგვეძლო, მასზე ოცნება. ჰოდა, ის ქვეყანა, რომელზეც ჩემს ოჯახში ოცნებობდნენ, საქართველო იყო. უნდა ვთქვა, რომ სამოცდაათიანი წლების იტალიაში საქართველო ძირითადად კომუნისტებისთვის იყო ცნობილი და ისიც - სტალინის გამო. პარტიას ექსკურსიებზეც დაჰყავდა თავისი წევრები გორში. მამაჩემს კი საქართველო სულ სხვა მიზეზების გამო ხიბლავდა: ისტორიის, გეოგრაფიის, კულტურის გამო. მახსოვს ამბები პრომეთეზე, ოქროს საწმისზე, პიეტრო დელა ვალეს ისტორიაც მახსოვს და შავი ზღვის სანაპიროზე რუსეთის მეფის სტუმრობის ამბებიც, ფიროსმანი მახსოვს, თენგიზ აბულაძე, კავკასიონის მთები და საქართველოს სანაპირო ზოლის კლიმატი, რომელიც ხმელთაშუა ზღვისპირეთისას ჰგავდა. მაგრამ მამას მხოლოდ ოცნება შეეძლო ამ ყველაფერზე, საქართველოში მოგზაურობაზე. იმ წელს გარდაიცვალა, როცა ბერლინის კედელი დაინგრა. სამაგიეროდ, მე ავისრულე მისი ოცნება რამდენიმე წლის წინ - საკუთარ თავს ვაჩუქე თუშეთის ულამაზეს მთებში სეირნობის ბედნიერება, მონასტრებისა და ვენახების, სვანური კოშკების, დავით გარეჯას უდაბნოში ჩაბნეული მონასტრების ნახვის სიხარული. ყველაზე ამაღელვებლად გერგეტის სამებაზე ასვლა მახსოვს: მთა სქელ ნისლში იყო გახვეული და როცა ზევით, წვერზე ავედით, მყინვარმა თეთრი საფარი გადაიყარა და მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი სანახაობა გადაგვიშალა თვალწინ.

რას ელით თბილისის ლიტერატურის ფესტივალისაგან?

წიგნის ფესტივალები და გამოფენები არაჩვეულებრივი გამოცდილება იყო ჩემთვის უამრავი ქვეყნის ხალხისა და კულტურის გასაცნობად, იმის გასაგებად, რა გვაერთიანებს და რა განგვასხვავებს, იმის მისახვედრად, თუ როგორ ვიქცევით უცხო იდეების, გრძნობების, ლიტერატურული ფორმების წინაშე. ზოგიერთი მათგანი უნივერსალურია, ზოგიერთი - არა. მაგალითად, ირონია ყველა ერს ერთნაირად არ ახასიათებს და ძნელია მისი გადატანა სხვა ენის, სხვა კულტურული ნიშნულების საშუალებით. სხვადასხვა კულტურაში განსხვავებულია რეალურისა და ფანტასტიკურის აღქმა, ეროტიკული მგრძნობელობა. მაგალითად, ნორვეგიელ ან ესპანელ მკითხველს ისეთი რამეები მოეწონა „ვიტაში“, რაც უნგრელებსა და ამერიკელებს არც კი შეუნიშნავთ. ასეთი მაგალითი უამრავია. ასე რომ, ქართველ მკითხველთან შეხვედრისაგან - თუმცა მას ჯერ არ წაუკითავს ჩემი წიგნი - სტიმულს ველი ამ ყველაფერზე საფიქრალად. მართალია, ქართულ ლიტერატურას არ ვიცნობ (არც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თარგმნილა ბევრი რამ იტალიურად), ვფიქრობ, ძალიან ბევრი რამ გვაერთიანებს. 

მე, როგორც „ვიტას“ მთარგმნელი, ვისურვებდი, რომ „ანგელოზის ხანგრძლივი მოლოდინი“ მელანია მაცუკოს შემდეგი წიგნი იყოს ქართულ ენაზე. მქონდა შემთხვევა, როცა ავტორმა თავად მითხრა, რომელი წიგნი მეთარგმნა შემდეგ. თქვენ თუ გაქვთ ამასთან დაკავშირებით რამე მოსაზრება ან სურვილი?

შესანიშნავი აზრია „ვიტას“ შემდეგ „ანგელოზის ხანგრძლივი მოლოდინის“ თარგმნა. როგორც ვთქვი, ის ყველაზე ძვირფასია ჩემთვის. ჩემი მოძღვრის, ტინტორეტოს, ქართველი მკითხველისთვის გაცნობა დიდი პატივია. ტინტორეტომ სამუდამოდ ვენეციაში ცხოვრება არჩია, არასოდეს დაუტოვებია თავისი ქალაქი და მეამაყება, რომ მის სახეს, მის პერსონაჟს, მის ამბავს მსოფლიო მოვატარე. ამ რომანის წაკითხვის შემდეგ უამრავი მკითხველი საგანგებოდ ჩავიდა ვენეციაში, რომ საკუთარი თვალით ენახა მისი ნახატები, მის ადგილებში დაედგა ფეხი, მისი ქალაქით ესუნთქა და გაეგო მისი. ეს ყველაზე ძვირფასი ჯილდოა, რაც კი ოდესმე მიმიღია.

ესაუბრა ხათუნა ცხადაძე

მაისი, 2019