როდესაც ეთგარ კერეთს ვთხოვე, სირიის კონფლიქტზე, ახლო აღმოსავლეთზე ხომ არ სურდა, დაეწერა რამე, თვითონვე გამახსენა, რომ ზაფხულში გამოვიდა მისი ახალი წიგნი, პირველი არამხატვრული, ესეისტური კრებული, სახელწოდებით „შვიდი კარგი წელიწადი“ და წასაკითხად ორი ესე გამომიგზავნა. პირველი 2006 წელსაა დაწერილი და იმ დღეს აღწერს, როცა კერეტის ბიჭუნა დაიბადა, მეორე კი 2012-ში დაწერა, იმ წელს, როცა მამა გარდაეცვალა. ეს კრებული სწორედ ამ ორ მოვლენას შორის მოქცეულ შვიდ წელიწადს ასახავს - პერიოდს, როდესაც შვილობას უწევდა მამას და მამობას უწევდა შვილს; დროს, როცა შეეძლო ერთდროულად დაენახა წარსულიც და მომავალიც.

„ინდიგო“ ეთგარ კერეთთან შეთანხმებით ბეჭდავს კრებულის ორ მთავარ ესეს - წიგნის დასაწყისსა და დასასრულს.

არაფერი იცვლება

გამოქვეყნებულია 2006 წლის 12 თებერვალს, "ნიუ იორკ ტაიმსში"

‒ მძულს ეს ტერორისტული აქტები რა, ‒ გამხდარი ექთანი ეუბნება უფრო ასაკოვანს, ‒ საღეჭი რეზინი ხო არ გინდა?

ასაკოვანი ექთანი ართმევს რეზინს და თავს უქნევს: ‒ რა გინდა, რომ ქნა, მასე მე სასწრაფო დახმარებებს ვერ ვიტან.

‒ არა, სასწრაფო დახმარებაზე კი არაა საქმე, ‒ ეწინააღმდეგება გამხდარი, ‒ საგზაო კატასტროფებზე და ეგეთებზე რეაქცია აღარ მაქვს. ტერორისტულ აქტებზე გეუბნები მარტო. ეგენია, მოსვენებას რომ არ გვაძლევენ.

სამშობიარო ბლოკის შესასვლელში, მერხზე ვზივარ და ვფიქრობ: არის ამ ქალის ნათქვამში ლოგიკა. მე და ჩემი ცოლი ერთი საათის წინ მოვედით აქ ჟრიამულითა და მთელი ამბით. თან ტაქსის მძღოლი ვანერვიულეთ. დიდი კოპწია ვინმე იყო, ჩემმა ცოლმა კი მის მანქანაში წყალი დაღვარა. ეს რა მიქენით, სავარძლის გადასაკრავები არ მომისპოთო, ‒ გადაირია. ახლა კიდევ ვზივარ დერეფანში გაფითრებული და ველოდები, როდის დაბრუნდება მედპერსონალი სასწრაფო დახმარების ბლოკიდან. ორი ექთანი დარჩა მხოლოდ, ყველანი ტერაქტში დაშავებულების დასახმარებლად გაიქცნენ. ჩემს ცოლს სამშობიარო ტკივილები ოდნავ შეუნელდა. ეტყობა, ბავშვიც კი მიხვდა, რომ მისი დაბადების გამო ატეხილი მთელი ეს პროცედურები საჩქარო აღარ არის. რამდენიმე დაშავებული აჭრიალებული ჯალამბერით ჩაატარეს. ტაქსიში, ვიდრე საავადმყოფომდე მოვაღწევდით, გაგვაყრუა ჩემმა ცოლმა კივილით, დაშავებულები კი დუმან.

‒ ეთგარ კერეთი ბრძანდებით, არა? მწერალი, ‒ მეკითხება კაცი, რომელსაც მაისურზე მოწმობა აქვს მიმაგრებული.

უხასიათოდ ვუქნევ თავს.

‒ აბა, რა იცით მომხდარის შესახებ? ‒ მეკითხება და თან ჩანთიდან პატარა ხმის ჩამწერს იღებს. ‒ სად იყავით, როცა ეს ყველაფერი მოხდა? ‒ აზუსტებს კითხვას. რომ შემნიშნავს, ვყოყმანობ, საჩქაროდ მომაყრის გულისხმიერების გამოსახატად: ‒ ნუ იჩქარებთ, ნუ, ძალას კი არ გატანთ. ამხელა რამე გადაიტანეთ და...

‒ ტერაქტს არ შევსწრებივარ, ‒ ვუხსნი, ‒ სხვა მიზეზით ვარ აქ, ჩემი ცოლი ბავშვს აჩენს.

‒ კარგი რა, ‒ არც კი ცდილობს იმედგაცრუება დაფაროს, „სტოპ“-ის ღილაკს აჭერს თითს და ცალყბად მილოცავს: ‒ მაზელ თოვ! ‒ მერე ჩუმდება, ჩემ გვერდით ჯდება და სიგარეტს უკიდებს.

‒ იქნებ, სხვასთან გასაუბრება სცადოთ, ‒ ვეუბნები, რადგან დროზე მინდა მოვიშორო სახეში შებოლებული „ლაქი სტრაიკის“ კვამლი. ‒ ერთი წუთიც არ გასულა, დავინახე, როგორ შეიყვანეს ნევროლოგიის განყოფილებაში ორი დაშავებული.

‒ ეგენი რუსები არიან, ერთი სიტყვაც არ იციან ებრაული, ‒ ოხრავს უცნობი, ‒ თან ნევროლოგიაში მაინც არავინ შემიშვებს. ამ საავადმყოფოში აგერ მეშვიდედ მოვდივარ ტერაქტის გამო. აქაური ხელმძღვანელობის ყველა გამოხტომა ზეპირად ვიცი.

ცოტა ხანს ასე უბრად ვსხედვართ. ათი წლით მაინც იქნება ჩემზე უმცროსი, მაგრამ თმა ისე შეთხელებია, ეტყობა, რომ მალე გამელოტდება. შენიშნავს, რომ ვათვალიერებ, მიღიმის და მეუბნება: ‒ რა ცუდია, ტერაქტში რომ არ მოხვდი. მწერლის ნაამბობი ჩემს სტატიას პირდაპირ დახატავდა. მწერლის რა, ვინმე ორიგინალურად მოაზროვე ტიპის, ისეთის, მოსწრებული ნათქვამი და განსხვავებული ხედვა რომ აქვს, თორემ დავიღალე, აღარ შემიძლია ‒ ყოველი ტერაქტის მერე, სულ ერთი და იგივე შეიძლება? ‒ „მოულოდნელად აფეთქების ხმა გავიგე. არ ვიცი, რა მოხდა, მაგრამ ყველაფერი სისხლით იყო მოსვრილი“. როდემდე?

‒ აბა, რა მათი ბრალია, ‒ ვეწინააღმდეგები, ‒ ტერაქტია რა ‒ ყველა ტერაქტი ერთმანეთს ჰგავს. ორიგინალური რა შეიძლება თქვა აფეთქებასა და უაზრო სიკვდილზე?

‒ მაგდენი აღარ ვიცი, ‒ მხრებს იჩეჩავს, ‒ ეგ შენ უნდა მითხრა, მწერალი ხარ.

ნელ-ნელა გადაუდებელი დახმარების ბლოკიდან თეთრხალათიანები გამოდიან და სამშობიარო განყოფილებისკენ მიეშურებიან.

‒ შენ ხომ თელ-ავიველი ხარ, ამ სიშორეზე ცოლი სამშობიაროდ რას წამოგიყვანია?

‒ გვინდოდა, რომ ბუნებრივი გზით ემშობიარა და ამათ განყოფილებაში...

‒ ბუნებრივი? რა არის, ადამიანო, ბუნებრივი იმაში, რომ შენი ცოლის საშოდან გამოდის ჭიპზე თოკგამობმული რაღაც პატარა მუმლი?

შეპასუხებას არც ვცდილობ, აზრი არ აქვს. ის კი აგრძელებს: ‒ ჩემს ცოლს ვუთხარი, თუ ოდესმე იმშობიარებ, მხოლოდ საკეისრო კვეთით-მეთქი; ისე, როგორც ამერიკაშია. ეგღა მაკლია, შენი ლამაზი სხეული ვიღაც ლაწირაკმა ბავშვმა გამიფლაშოს. ასე ცხოველებივით ქალები ბავშვებს დღეს მხოლოდ განუვითარებელ ქვეყნებში აჩენენ. ეჰ, რამდენს ვლაპარაკობ, რა დროს ეგაა, იალაჰ, გავქუსლე რედაქციაში, ‒ ზლაზვნით დგება, მაგრამ ერთხელაც სინჯავს ნიადაგს: ‒ აბა, მაინც დაფიქრდი, რამე ხომ არ გაქვს სათქმელი ტერაქტზე? იქნებ ამ შემთხვევამ რამე ძირფესვიანად შეცვალა შენთვის? მაგალითად, სულ სხვა სახელი გქონდა ჩაფიქრებული ბავშვისთვის და ახლა სხვა რამეს დაარქმევ, ან რამე ეგეთი?

უარის ნიშნად მხოლოდ ვუღიმი.

‒ კაი, დაივიწყე, ‒ თვალს მიკრავს და მემშვიდობება: ‒ იმედია, ყველაფერი კარგად ჩაივლის.

ექვსი საათის შემდეგ, ჭიპზე თოკგამობმული პატარა მუმლი ჩემი ცოლის საშოდან გამოძვრა და ტირილი მორთო. ვცდილობ, დავაწყნარო, დავარწმუნო, რომ საშიში არაფერია. რომ წლების მერე, როცა თვითონ გაიზრდება, ახლო აღმოსავლეთში ყველაფერი კარგად იქნება: მშვიდობაც დაისადგურებს, ტერაქტებიც წარსულს ჩაბარდება და თუ ათასში ერთხელ მაინც მოხდა, ყოველთვის გამოჩნდება ვიღაც აზრიანი, მოსწრებული სიტყვა-პასუხის მქონე ადამიანი და ამ შემთხვევას შესანიშნავად აღწერს. თითქოს, დაიჯერა ჩემი ნათქვამიო, ერთი წამით ჩუმდება და ყოყმანობს. წესით, გულუბრყვილო უნდა იყოს ‒ ახალშობილია მაინც ‒ მაგრამ მასაც კი ვერ ვარწმუნებ ‒ წამიც არაა გასული, ერთს წამოასლოკინებს და ახალი ძალით იწყებს ტირილს.

 

პასტრამი

გამოქვეყნებულია 2012 წლის ნოემბერს, "ნიუ იორკერში"

საჰაერო განგაშის სიგნალმა გზატკეცილზე გასვლისას მოგვისწრო. ბაბუა იონათანთან მივდივართ, თელ-ავივიდან ჩრდილოეთით, რამდენიმე კილომეტრში. შირა მანქანას გზის პირას აჩერებს, გადმოვდივართ, უკანა სავარძელზე ვტოვებთ ბადმინტონის ჩოგნებსა და ბუმბულებიან ბურთს. ლევი ხელს ხელზე მიჭერს და მეუბნება: ‒ ცოტა ვნერვიულობ, მა. შვიდი წლის არის. შვიდი წელი ის ასაკია, როცა სიტყვა „შიშს“ უფრო იყენებენ, ეს კი, ნაცვლად შიშისა, ამბობს „ვნერვიულობო“. ინსტრუქციას ვემორჩილებით და შირა გზის პირას წვება. ლევის ვეუბნები, შენც უნდა დაწვე-მეთქი, მაგრამ არ ინძრევა, თან თავისი ციცქნა, გაოფლილი ხელით ისევ ღონივრად მებღაუჭება.

‒ ჰა, დაწექი ახლა! ‒ შირა ხმას უწევს, სიგნალი რომ გადაფაროს.

‒ გინდა პასტრამობანა ვითამაშოთ? ‒ ვეუბნები ლევის.

‒ ეგ რა არის? ‒ მეკითხება ისე, რომ ხელს არ მიშვებს.

‒ დედა და მე პურის ნაჭრები ვართ, ‒ ვუხსნი, ‒ შენ კი პასტრამი ხარ და ახლა სამივემ ერთად პასტრამის სენდვიჩი უნდა გავაკეთოთ. მოდი, აბა, ჯერ შენ დააწექი დედას.

ლევი შირას ზურგზე აწვება და მაგრად ეხუტება. მე ზევიდან ვაწვები ლევის და ხელებით ვეყრდნობი სველ მიწას, რომ არ გავჭყლიტო ორივე.

‒ ჰა-ჰა, რა მაგარია, ‒ ამბობს ლევი და ეღიმება.

‒ პასტრამი რომ ხარ, ეგაა მაგარი, ‒ ეხმიანება შირა ქვევიდან.

‒ პასტრამი! ‒ ვყვირი მე.

‒ პასტრამი! ‒ ყვირის ლევი, მაგრამ ხმა უკანკალებს, არ ვიცი, აღტაცების თუ შიშისგან.

‒ მაამ, ‒ მეუბნება მერე, ‒ შეხედე, დედას ჭიანჭველები ააცოცდნენ.

‒ ეს იქნება ჭიანჭველებიანი პასტრამი! ‒ ვყვირი.

‒ პასტრამი ჭიანჭველებით! ‒ ყვირის ჩემი ცოლი.

‒ ფუუუუ! ‒ ყვირის ლევი.

მერე აფეთქება ისმის. მძლავრი გრუხუნი, მაგრამ საკმაოდ შორიდან. ასე ერთმანეთზე ახოხოლავებულები ვაგრძელებთ წოლას, კაი ხანს ვწევართ გაუნძრევლად. ხელებში ნელ-ნელა ვგრძნობ ტკივილს ‒ საკუთარი ტანის დაჭერა მტკივნეული ყოფილა. თვალის კუთხიდან ვხედავ, როგორ დგებიან და იბერტყავენ მიწას გზატკეცილის აქეთ-იქით გაჩერებულ მანქანებთან გაწოლილი სხვა მძღოლები. მეც ვდგები.

‒ დაწექი! დაწექი, რა, მამა. ნუ აფუჭებ სენდვიჩს, ‒ მეუბნება ლევი.

კიდევ ერთი წუთით ვწვები და მერე ვამბობ: ‒ კაი, ბატონო, თამაში დამთავრდა, ჩვენ მოვიგეთ.

‒ აუ, რას დგებოდი, მომეწონა, მოდი, ცოტა ხანს კიდევ დავრჩეთ ასე, ‒ ამბობს ლევი.

კიდევ რამდენიმე წამი მართლა ვრჩებით. დედა ‒ ქვეშ, მამა ‒ ზევიდან, შუაში კი ლევი და წითელი ჭიანჭველები. როცა, ბოლოს და ბოლოს, ვდგებით, ლევი გვეკითხება, აბა, სად არის ჭურვიო. იმ მიმართულებით ვიშვერ თითს, საიდანაც აფეთქების ხმა გაისმა.

‒ მგონი, ჩვენს სახლთან ჩამოვარდა, ‒ თან ვეუბნები.

‒ ოოფ, ისევ ლაჰავი იპოვის ნამსხვრევს, ‒ იმედგაცრუებულია ლევი, ‒ გუშინ სკოლაში რომ მოვიდა, წინა აფეთქებიდან დარჩენილი რკინის ნამსხვრევი მოიტანა, რომელსაც ზედ კომპანიის ლოგო ჰქონდა და არაბული სახელი. ასე შორს რას ფეთქდებოდა, რა!

‒ რას ამბობ, ჯობს შორს, ვიდრე შორიახლოს, ‒ ამბობს შირა, თან შარვლიდან ჭიანჭველებისა და მიწის დაფერთხვას არ წყვეტს.

‒ ყველაზე მაგარი იქნებოდა, ისე შორს აფეთქდეს ხოლმე, რომ არაფერი დაგვიშავოს, მაგრამ თან იმდენად ახლოს, რომ მე ნამსხვრევების პოვნა შევძლო, ‒ აჯამებს ლევი.

‒ მე ვიცი, რაც იქნება ყველაზე მაგარი: ბაბუს მინდორზე ბადმინტონის თამაში, ‒ ვაჯამებ მე და უკანა კარს ვაღებ.

‒ მამ, ‒ მეტიტინება ლევი, ვიდრე ღვედს ვუკრავ, ‒ დამპირდი, რომ თუ კიდევ იქნება სიგნალი, დედა და შენ პასტრამობანას კიდევ მეთამაშებით.

‒ გპირდები, ‒ ვეუბნები და უცებ ვამატებ, ‒ მაგრამ თუ მოგვბეზრდება, გასწავლი მერე, როგორ ვითამაშოთ შებრაწულყველიანი სენდვიჩის თამაში.

‒ მაგარია! ‒ ამბობს ლევი და უფრო დასერიოზულებული ხმით ეგრევე ამატებს, ‒ მაგრამ რა გვეშველება, განგაშის სიგნალი რომ აღარ იყოს?

‒ როგორც მე მგონია, ერთი ან ორი მაინც აუცილებლად იქნება, ‒ ვარწმუნებ.

‒ და თუ არ იქნება, მაგ სიგნალის გარეშეც ვითამაშოთ, ‒ გვეძახის დედამისი წინა სავარძლიდან.