ლექსო რატიანის საუბარი ზვიად რატიანთან

ჯერ თხუთმეტი წლის ვარ და ცხადია, ბევრ რამეზე არ მიფიქრია. მით უმეტეს, არ მიფიქრია, ოდესმე ინტერვიუს თუ ავიღებდი, თანაც - მამისგან. მომხიბლა პერსპექტივამ, რომ ჩვეული, მამაშვილური ყოფიდან უნდა გამოვსულიყავით და უჩვეულო როლები მოგვერგო.

იმასაც მივხვდი, რომ ბევრი რამ ისედაც მინდოდა მეკითხა მამასთვის.

ესაა, რაც გამოვიდა.

 

ლექსო: ზვიად, რას ნიშნავს ხელოვანისთვის დრო და რამდენად მნიშვნელოვანია მწერლისთვის, არ ჩამორჩეს მას?

ზვიადი: უფრო მსუბუქადაც შეგეძლო დაწყება. ახლა მეც სერიოზულად გიპასუხებ და თუ დაგვცინეს, შენი ბრალი იქნება. დროსთან მიმართებით მწერალსა და სხვა „ხელოვანებს“ შორის მართლაც არის რაღაც განსხვავებები, რადგან მწერლის მასალა ენაა, დრო კი, პირველ რიგში და ყველაზე ეფექტურად სწორედ ენაზე ზემოქმედებს, შეიძლება ითქვას, ძალადობს კიდეც. გასაგებია, რომ არსებობს სხვა ენებიც – მუსიკის ენა, მხატვრობის ენა, კინოს ენა, მაგრამ ყველანი, მწერლები, მუსიკოსები, მხატვრები, არტისტები, პირველ რიგში, ადამიანები ვართ და ვლაპარაკობთ. სალაპარაკო ენა არის პირველადი ზღუდე, პირველი სარკე, რომელშიც ირეკლება დრო, და მხოლოდ ამის შემდეგ გადადის დანარჩენ ენებში, ბგერაში, შუქ-ჩრდილებში, ჟესტებში.

მწერალს, უბრალოდ, უნდა ესმოდეს დროის, უნდა გრძნობდეს მის ენას, და შემდეგ გადაწყვიტოს, რა უფრო მიესადაგება იმ კონკრეტულ ნაწარმოებს, რომელზეც მუშაობს: დროის აყოლა, ჩამორჩენა თუ გადასწრება. არც ჩამორჩენაა პრობლემა და არც გადასწრება უნდა იყოს თვითმიზანი.

ყოველი ცალკეული ნაწარმოები არის ამოცანა, კონკრეტული ამოცანა, რომელსაც, რაც არ უნდა მძაფრი იყოს შინაარსობრივი და ემოციური შიგთავსი, ვერაფრით გადაჭრი, თუ არ მოუძებნი ყველაზე მორგებულ შეფუთვას, სწორ ენას, სწორ ფორმას. მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულიდან მოყოლებული, დრო სულ უფრო სწრაფად და მიზანმიმართულად ცვლის ენას, ბევრად უფრო დაუნდობლად და მიზანმიმართულად, ვიდრე მანამდე. ეს ტექნიკური პროგრესის ოინებია, ხომ გესმის? დღევანდელ სამყაროში თითქმის ყოველდღიურად ხდება ენის გადაიარაღება, და ეს ძალიან საინტერესო, მადისაღმძვრელი და აზარტული რეალობაა მწერლისათვის.

ლექსო: თვითონ როგორ თვლი, რამდენად ხარ დროს აყოლილი კაცი? რამდენად ხარ ამ ეპოქის ადამიანი?

ზვიადი: არ ვიცი, ვცდილობ. შენ ხომ მიცნობ – მე ცხოვრებაში ძალიანაც არ ვპოეტობ. როგორღაც ყოველთვის ვმიჯნავდი ცხოვრებას და საქმეს. პოეზიაც ხო საქმეა, ჩვეულებაა. უბრალოდ შევეჩვიე, შევტოპე, გამიტკბა. ახალგაზრდობიდანვე გულს მირევდა პოეტის სტერეოტიპული ხატი, და სულ ვცდილობდი, არაფრით დავმსგავსებოდი მას. ახლა მგონია, რომ ტიპი უფრო თანამედროვე ვარ, ვიდრე პოეტი. ჩემი ნაწერები ცოტა წაიძველმოდურებს. სულ რაღაც ტრადიციულ შრეებში ვიქექები, არასდროს მქონია ვნება, რაიმე თვისობრივად ახალი შემექმნა.

პოეზია ბევრნაირია. არის პოეზიის კონკრეტული მოდელები, რომლებიც მაინტერესებს, რომლებზეც ვმუშაობ.

მე არ ვარ თვითნაბადი მწერალი, ყოველთვის ძალიან მიჭირდა წერა. რაც დრო გადის, სულ უფრო მიჭირს.

როგორც ადამიანი, გაცილებით ღია ვარ სიახლეებისადმი, ზოგადად, გაცილებით მორგებული ვარ ცხოვრებაზე. მაწყობს ასეთი განლაგება, ასე მირჩევნია.

ლექსო: რატომ არის ხშირ შემთხვევაში ტანჯვა აუცილებელი, რომ კარგი ლექსი დაიწეროს, და რატომ არიან ხელოვანები, განსაკუთრებით კი მწერლები, ძირითადად რთული, მძიმე ხალხი?

ზვიადი: მე არ ვთვლი, რომ ტანჯვა აუცილებელია კარგი ლექსის დასაწერად. არც იმას ვთვლი, რომ მწერლები უფრო რთულები არიან, ვიდრე, ვთქვათ, ჰიდრომელიორატორები ან მარკშეიდერები. რა თქმა უნდა, ტანჯვა ძლიერი ემოციაა და, შესაბამისად, შედარებით იოლი და ადვილად გადასამუშავებელი ლუკმაა პოეზიისათვის, მაგრამ პოეზია, პირველ რიგში, მაინც ენაა, ენა და ფორმა, და მხოლოდ შემდეგ – შინაარსი. რაც უფრო მძაფრია ტკივილი, რომელზეც წერ, მით უფრო მაღალია რისკი, შედეგად მიიღო სრულიად საპირისპირო, კომიკური ეფექტი, თუკი სწორ ენას ვერ შეურჩევ. საერთოდ, წერა სარისკო საქმეა, გულწრფელობიდან ფარსამდე ერთი ნაბიჯია. მწერლების სირთულეს რაც შეეხება, შეიძლება, რაღაც გაგებით, მართლაც არიან რთულები, რადგან არაა წერა მთლად ჯანსაღი საქმიანობა. რეგულარულ, მეთოდურ წერას ვგულისხმობ. არის ამაში რაღაც ავადმყოფური. ისევე როგორც ყველა სხვა საქმეში, რომლის საგანიც ცხოვრების იმიტირებაა.

ლექსო: თუ გაცვლიდი ყველაფერს, რაც შექმენი, იმაში, რომ უდარდელი ცხოვრებით გეცხოვრა და დასაწერიც აღარაფერი გქონოდა?

ზვიადი: იცი რა, წერა არაფერ შუაშია რთულ თუ უდარდელ ცხოვრებასთან. მე არ ვარ გატაცებული სიმულაციებით, არ ვიქექები საკუთარ წარსულში, მით უმეტეს, წარსულის ისეთ შორეულ და უკვე გაუცხოებულ ფენაში, როგორიცაა ბავშვობა. მე მიყვარდა ლექსების კითხვა, იყო რაღაც ჯადოსნური პოეზიაში. გაგიკვირდება და მე ახლაც ვკითხულობ პოეზიას, დიდი დოზებით, რეგულარულად. ჩემთვის პოეზიას დღემდე არ ახსნია ჯადო. რაც შეეხება წერას – ეს უკვე შემთხვევითი ამბავია, ეს თავისით მოხდა, თანაც იმ ასაკში, როცა ანალიზისთვის არ მეცალა, და შემდეგ შევეჩვიე, შევრჩი ამ საქმეს. ჩემი ცხოვრების ნებისმიერ ეტაპზე შეიძლებოდა, შემეწყვიტა წერა. ახლაც დიდია ამის ალბათობა. ალბათ არც ვინანებ, თუ ასე მოხდა.

ლექსო: რას გაძლევს ლექსების მეშვეობით კომუნიკაცია, რა გიბრუნდება უკან და რამდენად მნიშვნელოვანია ეს შენთვის?

ზვიადი: კი, შეიძლება წერას კომუნიკაციაც დავარქვათ, მაგრამ ჩემს შემთხვევაში ეს არ არის კომუნიკაცია მკითხველთან, არც საკუთარ თავთან. ეს უფრო ცხოვრებასთან კომუნიკაციაა. კომუნიკაციაც არა, ოპონირება. ჩემი ნაწერები გამომწყვდეულია ჩემივე გამოცდილებებში, რაც სულაც არ არის კარგი. წერით უკეთ ვერკვევი საკუთარ ცხოვრებაში.

რა თქმა უნდა, სასიამოვნო ამბავია, როცა შენი ნამუშევარი ადამიანებს მოსწონთ. ამ დროს ჩნდება მადლიერების, უხერხულობისა და სიხარულის განცდა, მაგრამ, დიდი ანგარიშით, ეს არაფერს გმატებს. ეს სიხარული იმაზე უკეთ ვერ დაგაწერინებს, ვიდრე შეგიძლია. სიმართლე რომ გითხრა, არც კრიტიკული დამოკიდებულება მიკლავს გულს. პირიქით, არმოწონება უფრო სარწმუნო ამბავია, ვიდრე მოწონება. ჩემზე უკეთ არავინ იცის, რას ვაპირებდი და რა გამომივიდა. არასდროს გამომსვლია ის, რაც მინდოდა.

ლექსო: რა არის ბავშვობის ოცნება, რომელიც ვერ აისრულე?

ზვიადი: არაფერი მახსენდება. მგონი, არასდროს ვყოფილვარ მეოცნებე. უცნაურ რამეს გეტყვი. მეოცნებეები სინამდვილეში ყველაზე პრაგმატული ადამიანები არიან. ოცნება არის ცხოვრების დაგეგმარების ნაირსახეობა, მე ეს ნიჭი არასდროს მქონია.

ლექსო: მთელ დროს რომ პოეზიას უთმობდე და შემოსავლის მთავარი წყაროც ეს იყოს, როგორ შეიცვლებოდა შენი ცხოვრება და რა მოუვიდოდა ლექსებს?

ზვიადი: არ ვიცი, რა მოუვიდოდა ლექსებს, მაგრამ ფსიქიატრიულს რომ ვერ ავცდებოდი, ამაში ეჭვი არ მეპარება. დაშვების დონეზეც კი აბსურდია, პოეზია იყოს შემოსავლის მთავარი და მეტ-ნაკლებად სამყოფი წყარო. და ღმერთმა არ ქნას, ასე იყოს: შიმშილით დავიხოცებოდით, ლექსო. წერა ძალიან ძნელია. ენა ყველაზე რთული, ჟელესებრი მასალაა, ძალიან ძნელია, სასურველი ფორმა მისცე, გამუდმებით ხელიდან გისხლტება, თავისი წესები აქვს, თავისი აბსურდული ლოგიკა. ისღა გრჩება, მის ამორფულობას მოარგო შენი მიზანი, სათქმელი, ამოცანა. საშინელი შეკითხვა იყო, ამის წარმოდგენაც კი მზარავს.

ლექსო: არის რამე პოეტური კავშირგაბმულობაში?

ზვიადი: ორივე სიგნალების გადაცემას ემსახურება. ახლა მოგიყვები ერთ ამბავს. მე 1992 წელს დავამთავრე კავშირგაბმულობის ფაკულტეტი. ჩემი სტუდენტობა ისეთ წლებს დაემთხვა, ძალიანაც რომ მომენდომებინა, ვერაფერს ვისწავლიდი. ეს იყო საერთო-ეროვნული ფსიქოზის წლები, არც აუდიტორიებში იყო ვინმე, არც სახლებში: ყველანი ვიყავით გარეთ, ყველანი ვაფრიალებდით დროშებს. მე კავშირგაბმულობაში 90-იანი წლების ბოლოს მივედი, გაჭირვებამ მიმიყვანა. მანამდე დიდხანს ვცდილობდი, მეპოვა მეტ-ნაკლებად შემოსავლიანი საქმე, ოღონდ ისეთი, რასაც ირიბი შეხებაც კი არ ექნებოდა ლიტერატურასთან, წერასთან. კავშირგაბმულობაში ჩემი პირველი პრაქტიკა უკავშირდებოდა ოპტიკურ-ბოჭკოვან კაბელებს. ერთ ბერძნულ კომპანიას ევრაზიული ოპტიკური ხაზი გაჰყავდა, რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე გადიოდა. მათთან დავიწყე მუშაობა, თავიდან დღიური მუშა ვიყავი. შემდეგ შევრჩი ამ სფეროს. ორიოდე წლის შემდეგ გადავედი მობილურ კავშირგაბმულობაში და მალევე აღმოვაჩინე ისეთი რამ, რამაც დიამეტრულად შეცვალა ჩემი დამოკიდებულება ამ არათუ არაპოეტური, მეტიც, სრულიად არაშემოქმედებითი საქმიანობისადმი.

წარმოიდგინე: მე და შენ ვლაპარაკობთ ტელეფონით, ვართ სხვადასხვა კონტინენტზე, და რა ხდება ამ დროს? ჩვენი ხმა იშლება უმცირეს ნაწილებად, ციფრულდება, გარდაიქმნება ნულიანებად და ერთიანებად, და ეს ნამცეცები წარმოუდგენელი სისწრაფით ფიზიკურად მოგზაურობენ სივრცეში: შეცვივდებიან საბაზო სადგურის ანტენაში, შესრიალდებიან სარელეო სპექტრში, აიფრქვევიან კოსმიური სატელიტისკენ, ისევ ჩამოცვივდებიან პლანეტა „დედამიწაზე“, შეძვრებიან ოკეანის ფსკერზე გადაჭიმული ოპტიკური კაბელის ბოჭკოში, კიდევ ბევრ ბევრ მალაყს გააკეთებენ და სულ რაღაც წამის მეწამედში – უკვე შენი მობილურის მემბრანაში – ისევ მთლიანდებიან ხმად, სიტყვად, რომელიც გესმის. ეს ყველაფერი ხდება ფიზიკურ დონეზე, ხმა იშლება და მოგზაურობს, მის ნაწილაკებს აქვთ წონა, სიჩქარე... აი, ამის მიხვედრა ჩემთვის იყო შოკი. რომ მეგონა, ძალიან შორს გავექეცი პოეზიას, თურმე არა! – ისევ პოეზიაში ამოვყავი თავი. პოეზიის ყველაზე გამოყენებით და ეფექტურ ნაირსახეობაში.

ლექსო: როდის წერ, რა მდგომარეობასა და რა პირობებში?

ზვიადი: შემდეგი შეკითხვა?

ლექსო: როდის ისწავლე მამობა და რა დაგეხმარა ამაში, ან რამ დაგაბრკოლა?

ზვიადი: შენ როდის ისწავლე შვილობა? არა, ლექსო, ეს არ არის სწავლის და გამოცდილების საგანი. ხომ ვთქვი, ცხოვრებაში დიდადაც არ ვპოეტობ-მეთქი. მამობაზეც იმავეს ვიტყვი. მგონი, არც შენ და არც ნინოს არასდროს გიგრძვნიათ, რომ „მამა“ მამა ვარ. მამაშვილობა, უბრალოდ, ჩვენი ნათესაური განსაზღვრებაა.

ლექსო: როგორები წარმოგედგინა შენი შვილები და რამდენად ვამართლებთ შენს წარმოდგენებს?

ზვიადი: ბედნიერი კაცი ვარ.

ლექსო: შენს პოეზიას მუსიკალურ ნიჭში თუ გაცვლიდი?

ზვიადი: მუსიკა ჩემთვის ყოველთვის იყო მთავარი სიყვარული, მთავარი სისუსტე და მთავარი ძალა. მთელმა ჩემმა ბავშვობამ ამ ტანჯვაში ჩაიარა: მეუბნებოდნენ, მარწმუნებდნენ, მაგრამ მაინც ვერაფრით ვეგუებოდი უსმენობას, მჯეროდა, რომ შემეძლო მუსიკა. დიდხანს მჯეროდა ამის. ბოლოს ვაღიარე, რომ სმენა არ მაქვს. ჩემთვის ბგერა ყველაზე მაღალი ემოციური ველია, ბევრად მეტი, ვიდრე სიტყვა. უნდა გითხრა, რომ ბავშვობაში, სკოლაში, მე მართლა ვევნე და ვეწამე როკენროლისათვის. მაშინ იტალიური ესტრადა იყო მოდაში, სანრემოს ფესტივალები, გოგოებს ჭკუა ეკეტებოდათ ჯანი მორანდისა და ტოტო კუტუნიოზე, და მე ჩემი ბობდილანებით, როლინგებით, ჯონლენონებით და რეიჩარლზებით ძალიან ჩამორჩენილ ადამიანად გამოვიყურებოდი მათ თვალში, თითქმის გოიმად. „თითქმის“ იმიტომ, რომ ბოლომდე მაინც არ მიმეტებდნენ: გოგონებთან ყოველთვის უკეთ ვმეგობრობდი, ვიდრე ბიჭებთან. ახლაც ასეა.

ლექსო: ცდილობ თუ არა, რომ ახალ მუსიკას უსმინო?

ზვიადი: სამწუხაროდ, ჩამოვრჩი, ჩავრჩი კლასიკურ ბლუზსა და კლასიკურ როკენროლში. თუ სიახლეებზე რაღაც წარმოდგენა მაქვს, პირველ რიგში, შენი და შენი დის წყალობით. ახალს რომ მისდიო, დრო გჭირდება. შენ ხომ იცი, მე სულ დროის დეფიციტი მაქვს.

ლექსო: მხოლოდ ერთი არტისტის სმენა რომ გიწევდეს, დარჩენილი ცხოვრება ვის აირჩევდი?

ზვიადი: რა საშინელი და აპოკალიპტური კითხვები მოგდის თავში! არ ვიცი, ვერავისაც ვერ ავირჩევდი. ან ავირჩევდი ერთს, მაგრამ არ მოვუსმენდი. სინდისი არ მომცემდა ამის ნებას.

ლექსო: And in the end the love you take, is equal to the love you make... რას ფიქრობ „ბითლზის“ ამ ფრაზაზე, მართლა მნიშვნელოვანია, მიიღო ის, რასაც გასცემ?

ზვიადი: რასაცა გასცემ, შენია. ეს ეფექტური აზრია, და როგორც ეფექტური აზრების უმეტესობა, სრულიად არასწორი. ცხოვრებაში ასე არასდროს ხდება. პირიქით, ცხოვრების ბუნება ასიმეტრიულობაშია. არაფერი არაფერს გადაწონის, არაფერი არაფერს აწონასწორებს, არაფერი არაფერს უდრის, არაფერს გამოქვითავს, არაფრით გამოისყიდება. არასდროს მიყვარდა სიბრძნეები, აფორიზმები, ანდაზები. საერთოდ, ნებისმიერი განზოგადება დიდი სიბრიყვე მგონია. მეტიც – დიდი ბოროტება. განზოგადება არ არის ეთიკური ამბავი, მით უმეტეს – ესთეტიკური.

ლექსო: ვინ არის ადამიანი, ვინც არ გინდა, რომ შენს ლექსებს ჩასწვდეს?

ზვიადი: ახლა მე თვითონ ვარ ადამიანი, რომელიც ვერ ჩასწვდა შენს შეკითხვას. პრინციპში, ის ადამიანიც მე ვარ, ვისთვისაც სულაც არაა აუცილებელი, ჩასწვდეს საკუთარ ლექსებს. ჩემთვის წერა მძიმე საქმეა, ვიტყოდი, სრულიად არაპოეტური საქმე. რაღაც გაგებით, ღორულიც. ღორი ხომ ყველაფერში იქექება, ყველანაირ ნაგავსა და სიბინძურეში, და ყველაფერს ნთქავს. ასეა პოეტიც.

ლექსო: რას ხედავ ახალ თაობაში პოზიტიურს, ისეთს, რაც იმედს გაძლევს, და თუ არის რამე, რაც ამ იმედს გიქრობს?

ზვიადი: თავისუფლება. თავისუფლების ხარისხი, რომელიც დღითიდღე მატულობს.

თქვენ სხვა ხალხი ხართ, არც საბჭოთა დროის პროფანაციული სინამდვილე გიმძიმებთ ტვინებს და არც 90-იანების სისხლიანი სიბნელე.

თან ინტერნეტიც წამოგესწროთ. ინტერნეტი მშვენიერი მოკავშირეა.

მე ხომ, ჩემი სამსახურების გამო, მუდმივად ვმოგზაურობდი საქართველოს ყველა კუთხეში, სოფლებში, მათ შორის – მიყრუებულებშიც. ამიტომაც ვხედავ, ყველგან მომრავლდნენ ლამაზი, მხიარული, გაჩეჩილი, რუკზაკიანი, გიტარიანი, ჭრელა-ჭრულა გოგო-ბიჭები. ზუსტად ვიცი, რომ ძალიან მალე გაიწოვება ის ქაქი, რომელიც ძველი დროიდან გადმოჰყვა და ჯერ კიდევ თუხთუხებს. ბევრად ადრე გაიწოვება, ვიდრე დღეს წარმოგვიდგენია.

ლექსო: რა არის შენთვის სამოქალაქო აქტივიზმი და როგორ ფიქრობ, ყველას თანაბარი პასუხისმგებლობა აქვს?

ზვიადი: რა თქმა უნდა, ყველა თანაბრად აგებს პასუხს. მე არ ვარ აქტიური მოქალაქე, განსაკუთრებით – პოლიტიკასთან მიმართებით. ერთადერთი პასუხისმგებლობა, რაც ჩემს თავს დავუდგინე, საარჩევნო ურნასთან მისვლა და ხმის მიცემაა. სხვა საქმეა სუფთა სამოქალაქო აქტივიზმი. ათწლეულები მიდის, ერთმანეთს ენაცვლებიან ერთიმეორეზე ხარბი ხელისუფლებები, და ყველა თავის წილს ქაქავს თბილისში, ბათუმში, თელავში, ქუთაისში, ზუგდიდში, ყველგან. მართალია, ბოლო ათწლეულში სამოქალაქო შეგნება და პასუხისმგებლობა შედარებით ამაღლდა, მაგრამ მაინც უსუსურები ვართ ამ გაღორებული ხელისუფლებების წინააღმდეგ. თუ თბილისში ვარ, ყოველთვის ვცდილობ, არ გამოვაკლდე არცერთ სამოქალაქო აქციას. მაგარი ისაა, რომ მე ამ აქციებზე თქვენთან, შვილებთან ერთად დავდივარ. ერთად ვაპროტესტებთ ხუდონჰესს, საყდრისის აფეთქებას, ვაკის პარკის ოკუპაციას, ივანიშვილის მაჩუ-პიქჩუს – პანორამა თბილისს... სამწუხაროდ, ჯერ ძალიან ცოტანი ვართ, ძალიან სუსტები.

ლექსო: რამდენად გეხმარება დრო, შედარებით ჯანსაღად შეხედო იმ ამბებს, რაც ერთი თვის წინ გადაგხდა? თუ პირიქით, რაც ყველაფერი ასე თუ ისე ჩაწყნარდა და მარტო დარჩი, უფრო გიჭირს ამაზე ფიქრი?

ზვიადი: ჯერ ძალიან ცოტა დროა გასული. ერთი შემიძლია გითხრა. ფიზიკურადაც და ემოციურადაც ბევრად უკეთ გადავიტანე ეს წარმოუდგენელი ამბავი, ვიდრე ველოდი. ნებისმიერ შემთხვევაში, თავად ამბავი იყო ცუდი, ძალიან ცუდი.

მე არ ვარ ის ტიპი, ვინც ასეთი ტექტონიკური ჯახით კაიფობს. ბევრი რამე ამომიყირავდა ცხოვრებაში, ძლივს დალაგებული რამეები. მაგრამ ვეღარაფერს შევცვლი, დროს უკან ვეღარ დავაბრუნებ, მომიწევს ამ მოცემულობით ცხოვრება.

გააზრებისგან ჯერ ალბათ შორს ვარ, მაგრამ მიღება უკვე შევძელი. უკვე მივიღე ეს ყველაფერი, როგორც ჩემი ცხოვრების ნაწილი. სხვათა შორის, თავად ამბის აბსურდულობიდან გამომდინარე, არც ეს იყო იოლი საქმე.

ლექსო: ახლა ვის ან რას და რატომ ებრძვი?

ზვიადი: მე არ მაქვს განცდა, რომ ვინმეს ან რამეს ვებრძვი. მე ვარ მოქალაქე და მივყვები სამართლებრივ პროცედურებს, გზადაგზა გამოჩნდება, ბრძოლა მომიწევს თუ ხელის ჩაქნევა. იმ დღეს მე და შენ ერთად ვიყავით იათაშვილთან, იქ დავლიე. მერე სულ მეფიქრებოდა, რას იზამდნენ ის პოლიციელი გიჟები, შენც რომ ჩემ გვერდით ყოფილიყავი? შენ, ასეთი თინეიჯერი, უკან გაკრული გრძელი თმით და ზურგზე მოკიდებული გიტარით. არ ვარ მიდრეკილი საშინელებების წარმოდგენისაკენ, მაგრამ ის ბიჭები რომ მახსენდება, მართლა ვერ გამოვრიცხავ, შენთვისაც დაერტყათ ხელი, შენთვისაც დაედოთ ბორკილები. ჰოდა, მე სხვა გზა არ მაქვს, უნდა მივსდიო გამოძიებას, თუმცა იმის გათვალისწინებით, როგორც უკვე მოიქცა სახელმწიფო, რა პოზაც დაიკავა ამ საქმეში, წარმატების დიდი იმედი არ მაქვს. არც იმის ჟინი მაქვს, მაინცდამაინც ის რამდენიმე ბიჭი დაისაჯოს და სხვა ყველაფერი ისევე დარჩეს, როგორც იყო. დარწმუნებული ვარ, იმ ბიჭებიდან ყველა არ იყო მოძალადე, ჩამოყალიბებულ მოძალადეებად არ მისულან პოლიციაში. ზოგ მათგანს ალბათ ძალიანაც აწუხებდა ის, რასაც აკეთებდა, რისი გაკეთებაც უწევდა. მათ, უბრალოდ, ასეთი სამსახური აქვთ, ასეთი მოცემულობა. არ უნდა ჩამორჩენოდნენ დანარჩენებს, არ უნდა გამოჩენილიყვნენ სხვებზე სუსტებად. ჩანდა ეს, იგრძნობოდა. და სწორედ ესაა ამ ამბავში ყველაზე საშინელი. იმ კადრებში მთვრალი და კონტროლიდან გასული რო ვბღავი, ჩემი შვილების ქვეყანაა ესო, მართლა ასეა. შენი ქვეყანაა და იძულებული ვარ, ვიბრძოლო. თორემ ძალიან მეზარება, ძალიან მესიკვდილება ეს მარაზმი.

ლექსო: გრძნობ თუ არა პასუხისმგებლობას იმ დიდი მხარდაჭერის გამო, რომელიც კოლეგებმა და მკითხველებმა გამოიჩინეს შენ მიმართ კრიტიკულ სიტუაციაში?

ზვიადი: ძალიან ამაღელვებელი იყო ეს ყველაფერი. თან ძალიან უხერხულად ვგრძნობდი თავს. ქუჩაშიც განა მარტო მლანძღავენ, კეთილმოსურნეებიც მხვდებიან. ძალიან მაბნევს ეს ახალი რეალობა. რიგიანად მადლობასაც ვერ ვეუბნები ვერავის. იცი რა, მიუხედავად ჩემი უხერხულობებისა, მთლიანობაში ალბათ ძალიანაც კარგია, რომ ამხელა მხარდაჭერა გამოხატეს ადამიანებმა, რაღაც დონეზე, თვითონაც შემოვიდნენ რისკის ზონაში. იქ, ზემოთ, უკანალში, უნდა იცოდნენ, რომ ისეც არაა ყველაფერი, თვითონ რომ ჰგონიათ. მე სულ მითვლიან, წინა ხელისუფლება უარესს გიზამდაო. ეჭვიც არ მეპარება. მაგრამ ამათთვის რა შეღავათია, არ მესმის. კი, ნაციონალებს ტყვია ჰქონდათ ჩასხმული შუბლში, ამათ ხეები ჩაიკვეხეს, აპალოვკა... ხე ხო ამათი ტოტემია, ამათი თავიკაცის საყვარელი გასართობი. ძალიან ავადმყოფურ გარემოში ვცხოვრობთ, ლექსო, მაგრამ მაინც მოვერევით.

ლექსო: მეგობრებთან ხშირად დალევა და ასე ურთიერთობა რაში გეხმარება, რამდენად ჯანსაღია ეს, შენი აზრით?

ზვიადი: ეს მართლა დიდი პრობლემაა, ჩემი თაობის, წინა თაობის, სამწუხაროდ, მომდევნო თაობის პრობლემა. ალკოჰოლის სიყვარულშიც არაა საქმე. როგორღაც შევეჩვიეთ იმას, რომ სასმელის გარეშე ურთიერთობა, გახსნა, მეგობრობა არ გამოგვდის. თან ეს არ არის ინდივიდუალური პრობლემა, კოლექტიური პრობლემაა. ერთი კაცის მონდომება და ნებისყოფა არაფერს ცვლის, ჯგუფურად უნდა დაიძლიოს ეს ამბავი. სწორედ ესაა რთული. ადამიანი საკუთარ თავს დაარეგულირებს, მოერევა, მაგრამ სხვებს რას უზამ? იმედია, შენ და შენს თაობას აღარ გემუქრებათ კოლექტიური ალკომეგობრობის საფრთხე.

ლექსო: რატომ მისტირის ბევრი ბავშვობას და შენთვის რა იყო ბავშვობაში განსაკუთრებული? განსაკუთრებულად ცუდი?

ზვიადი: მე არასდროს მივტიროდი ბავშვობას, მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ დალხენილი ბავშვობა მქონდა. ან იქნებ სწორედ ამის გამო არ მივტირი, არც ესაა გამოსარიცხი. საერთო ჯამში, მე მაინც აწმყოს კაცი მგონია თავი. არც წარსულს ვეტრფი და არც მომავალს ვუყურებ შიშით. ამაზე გადის ჩემი პრაგმატიზმი, და აქვე მთავრდება. განსაკუთრებულად ცუდს რაც შეეხება, არ ვიცი, მინდა რამე ორიგინალური ვთქვა და არაფერი მომდის თავში. განსაკუთრებულად ცუდი იყო ბაბუაჩემის და კიდევ რამდენიმე ადამიანის სიკვდილი, რაშიც, თავისთავად, არაფერია განსაკუთრებული.

ლექსო: ბოლო წლებია, სულ ცდილობ, ფერადი ტანსაცმელი და სხვა ფერადი ნივთები იყიდო, მაქსიმალურად გაურბიხარ შავს. უბრალოდ, თვალში უკეთ გხვდება ფერები თუ ამას რამე სხვა მიზეზიც აქვს?

ზვიადი: ადრე ყველა რაღაცნაირად შავ-თეთრები ვიყავით. ასე იყო მიღებული. საერთოდ, საბჭოთა კავშირი იყო უკიდურესად შავ-თეთრი ქვეყანა. ეს ინერცია დღემდე მოგვყვება უფროსებს და, სამწუხაროდ, არამხოლოდ უფროსებს. მაგრამ უკვე თქვენც წამოიზარდეთ და მომძლავრდით, ახალი დროის ადამიანები, ფერადი და ხალასი ადამიანები. ჰოდა, მეც ვცდილობ, მოგბაძოთ და არ ჩამოგრჩეთ. რატომ უნდა ჩამოგრჩეთ? ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, მე ხომ მელომანი ვარ, როკენროლის კაცი, 60-იანების ფსიქოდელიური სიჭრელე ბავშვობიდან მაქვს შესისხლხორცებული. გაგიკვირდება და მე 90-იანებშიც მქონდა ფერადი ზმანები, მაგალითად, მოვარდისფრო ჯინსის პერანგი და ხასხასა მწვანე სვიტრი, რომელსაც მაშინ როლინგსტონებს ვეძახდით. ჯერ მარტო ეს სახელი რად ღირდა!