„პიდარასტების, რა­ღაც ელ­ჭი­პი­ტი არ­სე­ბე­ბის, წა­დე­ბი­ლო ელე­მენ­ტე­ბი­სა და სი­რის­ტი­ა­ნი ხალ­ხის სა­ყუ­რადღე­ბოდ მინ­და ვთქვა,
არ გა­ბე­დოთ გუ­და­ურ­ში ამოს­ვ­ლა და კა­ზან­ტი­პი­სა თუ რა­ღა­ცის დომ­ხალ ცვან­ცე­ბის მოწყო­ბა თო­რემ ყაზ­ბე­გი­დან მა­ხე­ვე­ე­ბის მთე­ლი ლაშ­ქა­რი მო­დის, ექა გა­და­სა­ხედ­ზე მთი­უ­ლებს აქვთ ტე­რი­ტო­რი­ე­ბი გა­მაგ­რე­ბუ­ლი, გე­ლო­დე­ბი­ან და თქვე­ნი დე­დე­ბის ძვლე­ბის
რა­ხა­რუ­ხი და ლეწ­ვა ას­ტყ­დე­ბა ვერ მა­გის­წ­რებთ ვერ­ცერ­თი სას­წ­რა­ფო მგლის დაგ­ლე­ჯი­ლებს დე­ემ­გ­ვა­ნე­ბით!“
მთი­სა ყვე­ლაშ­ვი­ლი ‒ ფე­ის­ბუკ­პოს­ტი

 

 

1. წარ­მო­სახ­ვი­თი ქარ­თ­ვე­ლე­ბი ევ­რო­პა­ში

აიეტ­სა და მე­დე­ას, ორ ქარ­თ­ველ გუ­ლან­თე­ბულ სტუ­დენტს, ევ­რო­პა­ში ჩას­ვ­ლის შემ­დეგ კულ­ტუ­რუ­ლი შო­კი და­ეწყოთ: ახალ­გაზ­რ­დებ­მა და­სავ­ლეთ­თან შეხ­ვედ­რის შემ­დეგ აღ­მო­ა­ჩი­ნეს, რომ მე ვარ ქარ­თ­ვე­ლი = მე ვარ ევ­რო­პე­ლი, სუ­ლაც არაა უნაშ­თო არით­მე­ტი­კა. „მე“ და „ევროპა“ არაა ერ­თი, არა­მედ მათ შო­რის დგას გა­და­უ­თარ­გ­მ­ნე­ლი და ენით გა­მო­უთ­ქ­მე­ლი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა. აიეტი ამ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბას წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბად აღიქ­ვამს ‒ მან „ევროპა“ „საქართველოს“ ან­ტი­თე­ზად გად­მო­თარ­გ­მ­ნა: აიეტის გო­ნე­ბა ნა­ცი­ო­ნა­ლის­ტურ­მა აზ­რებ­მა მო­იც­ვა ‒ ევ­რო­პა მის იდენ­ტო­ბას გა­მო­ე­ყო და და­ფიქ­სირ­და, რო­გორც უცხო. აიეტ­მა უკან და­ი­ხი­ა, თა­ვი წარ­სუ­ლის­კენ მი­აბ­რუ­ნა: ის მი­იჩ­ნევს, რომ და­სავ­ლე­თის იმ­პე­რი­ა­ლის­ტურ ზრახ­ვებს მხო­ლოდ ად­გი­ლობ­რი­ვი ნა­ცი­ო­ნა­ლის­ტუ­რი სუ­ლის­კ­ვე­თე­ბა შე­ა­კა­ვებს. თუმ­ცა, ზუს­ტად იმი­ტომ, რომ მი­სი მზე­რა წარ­სულ­ში იც­ქი­რე­ბა და იქ წი­თე­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლო ხვდე­ბა, ხში­რი­ა, რომ აიეტის ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი პრო­რუ­სულ დის­კურსს ებ­მის [1]. მი­სი ცნო­ბი­ე­რე­ბა ლო­კა­ლურ ნიშ­ნებს აცოცხ­ლებს და ერ­თ­მა­ნეთ­თან აკავ­ში­რებს. ასე­თე­ბი­ა: ჯვა­რი, წი­ნაპ­რე­ბის საფ­ლა­ვის ქვე­ბი, სა­ეკ­ლე­სიო კა­ლენ­და­რი… ეს ყვე­ლა­ფე­რი აიეტს კულ­ტუ­რუ­ლი იდენ­ტო­ბის დად­გე­ნა­ში ეხ­მა­რე­ბა.
გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბას მე­დე­აც წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბად აღიქ­ვამს, თუმ­ცა, აიეტ­თან შე­და­რე­ბით, ის სა­პი­რის­პი­რო პო­ზი­ცი­ას ირ­ჩევს. მი­სი ცნო­ბი­ე­რე­ბა გლო­ბა­ლურ­მა ნიშ­ნებ­მა და სიმ­ბო­ლო­ებ­მა მო­იც­ვა: ფე­რა­დი დრო­შა, მწვა­ნე ფო­თო­ლი, თა­ვი­სუფ­ლე­ბის ქან­და­კე­ბა, პა­რი­ზის სა­კა­თედ­რო ტა­ძა­რი და ბერ­ლი­ნის კედ­ლის ნამ­ს­ხ­ვ­რე­ვე­ბი. მე­დეა სა­კუ­თარ თავს ხე­დავს, რო­გორც უფ­რო გლო­ბა­ლურს, ვიდ­რე ‒ ლო­კა­ლურს. მე­დეა მი­იჩ­ნევს, რომ „მე-ს“ და „ევროპას“ შო­რის გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა და­სავ­ლე­თის უპი­რა­ტე­სო­ბა­ზე მი­ა­ნიშ­ნებს. მან იცის, რომ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბის თა­ვი და თა­ვი საბ­ჭო­თა წარ­სულ­ში იმა­ლე­ბა, ხო­ლო გო­ნივ­რუ­ლი მუ­შა­ო­ბის შემ­თხ­ვე­ვა­ში ის შე­იძ­ლე­ბა და­იძ­ლი­ოს.
დის­კურ­სე­ბი, რომ­ლებ­საც აიეტი და მე­დეა წარ­მო­ად­გე­ნენ, ყვე­ლას კარ­გად მოგ­ვეხ­სე­ნე­ბა: ლო­კა­ლუ­რი vs გლო­ბა­ლუ­რი, ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი vs პრო­და­სავ­ლუ­რი… თით­ქ­მის ყო­ველ­დღი­უ­რად, ტე­ლე­ვი­ზო­რე­ბის ეკ­რა­ნებ­სა თუ ქა­ლა­ქის ქუ­ჩებ­ში, ვხე­დავთ, რო­გორ კა­მა­თო­ბენ აიეტი და მე­დე­ა, რაც ხან­და­ხან ფი­ზი­კუ­რი და­პი­რის­პი­რე­ბის სა­ხე­საც იღებს: აიეტი მე­დე­ას ხან სკა­მით, ხა­ნაც კომ­ბ­ლით დას­დევს. მე­დე­ას კი ყვე­ლა­ზე მე­ტად იმის ეში­ნი­ა, რომ ერთ დღეს აიეტ­მა რუ­სუ­ლი ჩექ­მე­ბით არ გა­და­უ­ა­როს.
პა­რა­დოქ­სი­ა, მაგ­რამ ყო­ვე­ლი მსგავ­სი შე­ტა­კე­ბის შემ­დეგ, აიეტი და მე­დეა სულ უფ­რო და უფ­რო უახ­ლოვ­დე­ბი­ან ერ­თ­მა­ნეთს და კონ­ფ­ლიქ­ტურ სა­მე­ზობ­ლო­ე­ბად ყა­ლიბ­დე­ბი­ან: ეს უფ­რო ვირ­ტუ­ა­ლუ­რი ან, გნე­ბავთ, კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რი სა­მე­ზობ­ლო­ე­ბი­ა, ვიდ­რე გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი (Bhabha, Schulze-Engler, Malreddy & Karugia, 2018, p. 714). აიეტ­სა და მე­დე­ას შო­რის გა­დე­ბუ­ლია გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბის სა­დე­მარ­კა­ციო ხა­ზი, რო­მე­ლიც ისე­თსავე დაბ­რ­კო­ლე­ბას ქმნის, რო­გორ­საც ამე­რი­კი­სა და მექ­სი­კის, ან­და ამე­რი­კი­სა და მუს­ლი­მუ­რი სამ­ყა­როს ვირ­ტუ­ა­ლუ­რი საზღ­ვა­რი (Bhabha, Schulze-Engler, Malreddy & Karugia, 2018, p. 713).
აიეტი და მე­დე­ა, ორი ქარ­თ­ვე­ლი სტუ­დენ­ტი, და­პი­რის­პი­რე­ბულ ბა­ნა­კებ­ში აღ­მოჩ­ნ­დ­ნენ. ახ­ლა ისი­ნი ერ­თ­მა­ნე­თის­თ­ვის უცხო­ნი არი­ან. და­პი­რის­პი­რე­ბის მი­ზე­ზი ხან კლუ­ბე­ბი და ნარ­კო­ტი­კია (12 მა­ი­სი), ხან LGBTQ თე­მე­ბი (17 მა­ი­სი) და ხა­ნაც პარ­ლა­მენ­ტ­ში რუ­სი დე­პუ­ტა­ტე­ბის გა­მო­ჩე­ნა (20 ივ­ნი­სი). თუმ­ცა, ეს და­პი­რის­პი­რე­ბის ფორ­მე­ბი მხო­ლოდ აის­ბერ­გის ხი­ლუ­ლი წვე­რია ‒ წყლის ქვეშ თუ ჩავ­ყ­ვინ­თავთ, შევ­ნიშ­ნავთ, რომ მთა­ვა­რი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა ლო­კა­ლუ­რი­სა და გლო­ბა­ლუ­რის ჯახ­ზე დგას, რის გა­სა­გე­ბა­დაც სა­ჭი­როა სა­ერ­თა­შო­რი­სო ნა­კა­დე­ბის ანა­ლი­ზი.

 

2. გლო­ბა­ლუ­რი­სა და ლო­კა­ლუ­რის ჯა­ხი

მო­დერ­ნიზ­მი­სა და კო­ლო­ნი­ა­ლიზ­მის შე­დე­გად, პო­ლი­ტი­კურ კომ­პას­ზე ორი ძი­რი­თა­დი ვექ­ტო­რი გა­მო­ი­სა­ხა: გლო­ბა­ლუ­რი და ლო­კა­ლუ­რი. ეს ორი პო­ლუ­სი ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცი­ის ველს ქმნის, სა­ი­და­ნაც გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბე­ბი, იდე­ო­ლო­გი­ე­ბი, დის­კურ­სე­ბი, ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბი, პროგ­რე­სი და რეგ­რე­სი, დრო და სივ­რ­ცე გარ­კ­ვე­უ­ლი პერ­ს­პექ­ტი­ვით ითარ­გ­მ­ნე­ბა. ჩვენ­თა­ნაც, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნი და ფრაგ­მენ­ტუ­ლი ურ­ბა­ნუ­ლი ტო­მე­ბი მი­ვი­ღეთ, მა­თი აბ­სო­ლუ­ტუ­რი უმ­რავ­ლე­სო­ბა მა­ინც შეგ­ვიძ­ლია გლო­ბა­ლუ­რი ან ლო­კა­ლუ­რი ქოლ­გის ქვეშ გა­ვა­ერ­თი­ა­ნოთ [2]. ჩვენ­თან გლო­ბა­ლუ­რი ტო­მი პრო­და­სავ­ლუ­რად გა­ფორ­მ­და, ლო­კა­ლუ­რი ტო­მი კი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის გზას დას­დ­გო­მი­ა, რო­მე­ლიც, რო­გორც ვთქვით, ხში­რად, რუ­სულ­სა და ნა­ცი­ო­ნა­ლურს ერ­თ­მა­ნეთ­ში ურევს, შე­დე­გად კი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის რუ­სულ ჰიბ­რი­დებს აწარ­მო­ებს.
საქ­მე ისა­ა, რომ ის გლო­ბა­ლუ­რი და ლო­კა­ლუ­რი ვექ­ტო­რე­ბი, რომ­ლი­თაც აიეტი და მე­დეა ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ბენ და სა­ი­თაც მოძ­რა­ო­ბა მათ ათე­უ­ლო­ბით წლე­ბის წინ და­იწყეს, დღეს უკ­ვე აღარც კი არ­სე­ბობს. ერ­თი მხრივ, შე­უძ­ლე­ბე­ლია დაბ­რუ­ნე­ბა ლო­კა­ლურ მი­წა­ზე, მე­ო­რე მხრივ, შე­უძ­ლე­ბე­ლია და­სავ­ლუ­რი პა­რა­დიგ­მის გლო­ბა­ლუ­რი გან­ვ­რ­ცო­ბა. რო­გორც ლა­ტუ­რი აღ­ნიშ­ნავს, ჩვე­ნი მდგო­მა­რე­ო­ბა არა­სა­სი­ა­მოვ­ნო ფრე­ნას ჰგავს: და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის წერ­ტი­ლი გლო­ბა­ლუ­რი გვქონ­და, თუმ­ცა პი­ლოტ­მა გა­მო­აცხა­და, რომ გლო­ბა­ლუ­რი გაქ­რა; თვით­მ­ფ­რი­ნა­ვის ავა­რი­უ­ლი დაშ­ვე­ბა ლო­კა­ლუ­რის­კენ და­ი­გეგ­მა, თუმ­ცა, პი­ლოტ­მა კი­დევ ერ­თხელ გვამ­ც­ნო, რომ ლო­კა­ლუ­რი მი­წაც აღარ არ­სე­ბობს (Latour, 2016a). სად უნ­და დაფ­რინ­დ­ნენ აიეტი და მე­დე­ა, გა­ურ­კ­ვე­ვე­ლი­ა: ნე­ბა მოგ­ვე­ცით, ამ კა­ტას­ტ­რო­ფუ­ლი რე­ი­სის „შავი ყუ­თი“ გავ­შიფ­როთ.
ამ­ბა­ვი მე­დე­ა­სი: მარ­თა­ლი­ა, გლო­ბა­ლუ­რი პა­რა­დიგ­მა კულ­ტუ­რულ მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბას ემ­ხ­რო­ბა, თუმ­ცა, გუ­ლუბ­რ­ყ­ვი­ლოდ სჯე­რა, რომ ყვე­ლა გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა შე­საძ­ლოა „ევროპამ“ თა­ვის თავ­ში და­ი­ტი­ოს. დე­კო­ლო­ნი­ზა­ცი­ის თე­ო­რი­ებ­მა, 2008 წლის ეკო­ნო­მი­კურ­მა კო­ლაფ­ს­მა და მიგ­რან­ტე­ბის კრი­ზის­მა, გლო­ბა­ლუ­რი პერ­ს­პექ­ტი­ვის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა­ში და­სავ­ლე­თიც და­ა­ეჭ­ვა.
ცი­ვი ომის შემ­დ­გომ, ის­ტო­რი­ა, რო­მე­ლიც დას­რუ­ლე­ბუ­ლი მო­ჩან­და და ლი­ბე­რა­ლუ­რი დე­მოკ­რა­ტი­ის გლო­ბუს­ზე გავ­რ­ცე­ლე­ბა მხო­ლოდ დრო­ის სა­კითხი გვე­გო­ნა, დღეს ლო­კა­ლუ­რის­კენ და­იძ­რა. ბრი­ტა­ნე­თი, რო­მე­ლიც გლო­ბა­ლუ­რის ერ­თ­-ერთ მთა­ვარ დრა­ი­ვე­რად გვევ­ლი­ნე­ბო­და, ბრექ­სიტ­მა ლო­კა­ლურ კუნ­ძუ­ლად აქ­ცი­ა… იმა­ვე ლო­კა­ლუ­რის­კენ შე­მობ­რუნ­და ტრამ­პის ამე­რი­კაც. მა­ი­სის ევ­რო­პარ­ლა­მენ­ტის არ­ჩევ­ნებ­მაც უჩ­ვე­ნა, რომ ულ­ტ­რა­ნა­ცი­ო­ნა­ლის­ტუ­რი ძა­ლე­ბი მოძ­ლი­ერ­დ­ნენ იტა­ლი­ა­ში, საფ­რან­გეთ­ში, სლო­ვე­ნი­ა­ში, გერ­მა­ნი­ა­ში, ეს­პა­ნეთ­ში, უნ­გ­რეთ­სა თუ პო­ლო­ნეთ­ში. თუ ლო­კა­ლუ­რის რე­ვან­ში ასე მწვა­ვედ ურ­ტყამს ას­წ­ლო­ვან დე­მოკ­რა­ტი­ულ ინ­ს­ტი­ტუ­ტებს, რო­გორ გა­და­ი­ტანს მას ღა­რი­ბი პოს­ტ­საბ­ჭო­თა ქვე­ყა­ნა, რო­მელ­საც და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის 30-წლიანი ის­ტო­რი­აც კი არ აქვს? რო­გორ ახ­ს­ნას მე­დე­ამ ევ­რო­პის ლო­კა­ლუ­რო­ბა? „ევროპას, რო­მე­ლიც პა­ტა­რა პრო­ვინ­ცი­ამ­დე რე­დუ­ცირ­და, კი­დევ შეს­წევს უნა­რი, სხვა ძა­ლებს ისე­თი გლო­ბა­ლუ­რი ჩარ­ჩო შეს­თა­ვა­ზოს, სა­დაც მა­თი გე­ო­პო­ლი­ტი­კუ­რი ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი მო­თავ­ს­დე­ბა“ (Latour, 2016b, p. 310). მე­დე­ას ამ კითხ­ვე­ბის­თ­ვის პა­სუ­ხის გა­ცე­მა, დღეს თუ არა, ხვალ მა­ინც მო­უ­წევს.
ამ­ბა­ვი აიეტი­სა: რაც შე­ე­ხე­ბა აიეტის ლო­კა­ლურს, ის, უპირ­ვე­ლეს ყოვ­ლი­სა, გლო­ბა­ლურ­ზე რე­აქ­ციაა და, მე­დე­ას­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, ძა­ლა­დო­ბის დიდ საფ­რ­თხეს შე­ი­ცავს. ბა­ბა მსგავს ლო­კა­ლუ­რო­ბას „ტომურ ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მად“ ან „შეუძლებელ ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მად“ მო­იხ­სე­ნი­ებს. ის აღ­ნიშ­ნავს, რომ აუცი­ლე­ბე­ლი­ა, თა­ნა­მედ­რო­ვე ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის ტალ­ღა გან­ვას­ხ­ვა­ოთ მე-19 სა­უ­კუ­ნის ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის­გან, რო­მე­ლიც ერთ დროს სა­ხელ­მ­წი­ფოს კონ­ს­ტ­რუ­ი­რე­ბის ის­ტო­რი­უ­ლად გა­მარ­თ­ლე­ბუ­ლი ფორ­მა იყო. მის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, „შეუძლებელი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი“ გარ­და­უვ­ლად ძა­ლა­დობ­რი­ვი­ა, რად­გან „ეს ის ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი­ა, რო­მე­ლიც სა­კუ­თარ თავს მხო­ლოდ ეთ­ნი­კუ­რი წმენ­დი­თა და ძა­ლა­დო­ბით გა­მო­ხა­ტავს. ისი­ნი თა­ვი­ანთ ტე­რი­ტო­რი­ულ ინ­ს­ტინ­ქ­ტებს იმ გზე­ბით გა­მო­ხა­ტა­ვენ, რო­მე­ლიც უცხოს გა­ნად­გუ­რე­ბის ხარ­ჯ­ზე სა­კუ­თა­რი იდენ­ტო­ბის და­მოწ­მე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა“ (Bhabha, Anfeng, 2009, 168). „შეუძლებელი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი“ აიეტს ჰობ­სი­ა­ნურ მაქ­ცი­ად აქ­ცევს, რო­მე­ლიც მე­დე­ას და მის მე­გობ­რებს ემუქ­რე­ბა „მგლის დაგ­ლე­ჯი­ლებს დე­ემ­გ­ვა­ნე­ბი­თო“.

მსგავ­სი ტი­პის ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი ქმნის ილუ­ზი­ას, რომ აუთენ­ტუ­რო­ბა და უსაფ­რ­თხო­ე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია უცხოს­თან მკვეთრ გა­მიჯ­ვ­ნა­ში ვი­პო­ვოთ. აიეტს სჯე­რა, რომ ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი უპ­როგ­ნო­ზო, ქა­ო­ტუ­რი, სა­ში­ში, გა­ურ­კ­ვე­ვე­ლი გლო­ბა­ლუ­რი ნა­კა­დე­ბის­გან იხ­ს­ნის. რო­გორც ბა­უ­მა­ნი მი­უ­თი­თებს, ჩვე­ნი დრო­ის მთა­ვა­რი და­ძა­ბუ­ლო­ბა უსაფ­რ­თხო­ე­ბა­სა და თა­ვი­სუფ­ლე­ბას შო­რი­სა­ა: ლი­ბე­რა­ლი­ზა­ცია უსაფ­რ­თხო­ე­ბის შეგ­რ­ძ­ნე­ბას ამ­ცი­რებს, ხო­ლო უსაფ­რ­თხო­ე­ბის გაძ­ლი­ე­რე­ბა ჩვენს მე­ამ­ბო­ხე ხე­ლებ­ზე ბორ­კი­ლე­ბად გვე­დე­ბა. ამი­ტო­მაც, ბა­უ­მან­მა თხე­ვა­დი დრო­ის, ჩვე­ნი თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბის მთა­ვარ და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბელ ნიშ­ნად გა­ურ­კ­ვევ­ლო­ბა გან­საზღ­ვ­რა (Bauman, 2013). რო­გორც ჩანს, აიეტი მთლი­ან ფსონს უსაფ­რ­თხო­ე­ბა­ზე დებს და იწყებს „უცხოს“ წმენ­დის სა­მუ­შა­ოს, რაც თხე­ვა­დი, უპ­როგ­ნო­ზო, რის­კი­ა­ნი და გა­ურ­კ­ვე­ვე­ლი ეპო­ქის სტა­ბი­ლი­ზა­ცი­ი­სა და გა­ყინ­ვის ძა­ლა­დობ­რი­ვი მცდე­ლო­ბა­ა.
რა­საც თბი­ლი­სის ქუ­ჩებ­ში ვხე­დავთ, არის „შეუძლებელი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის“ სა­ერ­თა­შო­რი­სო ტალ­ღა: აიეტი მე­ზო­ბელ მე­დე­ას მკაცრ საზღ­ვარს უწე­სებს ‒ ის ცდი­ლობს, ააშე­ნოს კე­დე­ლი „მე-სა“ და „უცხოს“ შო­რის, ნამ­დ­ვილ ქარ­თ­ველ­სა და გლო­ბა­ლურ ჰიბ­რი­დებს შო­რის, წმინ­და კულ­ტუ­რა­სა და შერ­ყ­ვ­ნილ კულ­ტუ­რას შო­რის. ეს პრო­ექ­ტი კი შე­უძ­ლე­ბე­ლი თუნ­დაც მხო­ლოდ იმი­ტო­მა­ა, რომ ნე­ბის­მი­ე­რი კულ­ტუ­რა ჰიბ­რი­დუ­ლი და სხვა კულ­ტუ­რებ­თან შე­რე­უ­ლი­ა: ის წმინ­და ფორ­მით ვერ იარ­სე­ბებს. აქ ძა­ლა­დობ­რივ წმენ­დას­თან გვაქვს საქ­მე, რო­მე­ლიც ცდი­ლობს, უცხო (მაგ. LGBTQ) სა­კუ­თა­რი ტე­რი­ტო­რი­ი­დან გან­დევ­ნოს. ესაა უცხოს დე­პორ­ტა­ცი­ა, რო­გორც კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რად, ასე­ვე ფაქ­ტობ­რი­ვად ‒ კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რად იმი­ტომ, რომ გარ­კ­ვე­უ­ლი ჯგუ­ფე­ბი სა­ჯა­რო სივ­რ­ცი­დან გა­ნი­დევ­ნე­ბი­ან და ფაქ­ტობ­რი­ვი იმი­ტომ, რომ იმა­ვე LGBTQ თემ­ში მიგ­რა­ცი­ის მა­ღა­ლი მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი­ა.
ჩვე­ნი ქვეყ­ნის ერ­თ­-ერ­თი მთა­ვა­რი გა­მოწ­ვე­ვაც, სწო­რედ, ძა­ლა­დობ­რი­ვი წმენ­დის სა­მუ­შაო და ლო­კა­ლუ­რი პო­ლუ­სის­კენ მი­ზი­დუ­ლო­ბა­ა. თუმ­ცა სა­კითხა­ვი­ა, ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც მე­დე­ას აიეტის­გან ვერ იცავს, რო­მე­ლიც LGBTQ მა­ნი­ფეს­ტა­ცი­ის გა­მარ­თ­ვას ვერ უზ­რუნ­ველ­ყოფს, რო­მე­ლიც პარ­ლა­მენტს რუს დე­პუ­ტა­ტებს უთ­მობს, ხო­ლო უკ­მა­ყო­ფი­ლო პრო­და­სავ­ლელ მო­სახ­ლე­ო­ბას უმოწყა­ლოდ არ­ბევს ‒ სა­კუ­თარ მო­ქა­ლა­ქე­ებს ძა­ლა­დობ­რი­ვი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი­სა და რუ­სუ­ლი იმ­პე­რი­ა­ლიზ­მის­გან დაც­ვის გა­რან­ტი­ებს რო­გორ მის­ცემს?

 

3. რუ­კა და კა­რი­კა­ტუ­რა

სა­ქარ­თ­ვე­ლო პოს­ტ­საბ­ჭო­თა ქვეყ­ნი­დან ევ­რო­პულ ქვეყ­ნად ფორ­მი­რე­ბის გზა­ზე გა­ი­ჭე­და. მგზავ­რო­ბა ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი და ტურ­ბუ­ლენ­ტუ­რი ზო­ნე­ბით სავ­სე აღ­მოჩ­ნ­და; და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის ად­გი­ლე­ბი კი შე­იც­ვა­ლა, გაქ­რა ან გა­დას­ხ­ვა­ფერ­და. შე­სა­ბა­მი­სად, ში­და­პო­ლი­ტი­კუ­რი ვი­თა­რე­ბაც ორ [არარსებულ] პო­ლუსს შო­რის ტორ­ტ­მა­ნებს: ზო­გი გლო­ბა­ლუ­რის­კენ იხ­რე­ბა, ზო­გიც ‒ ლო­კა­ლუ­რის­კენ. მოკ­ლედ, დღეს ჩვენ ტრან­ზი­ტუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბა მი­ვი­ღეთ, რო­მე­ლიც არც აქაა და არც იქ, არა­მედ სადღაც შუ­ა­ში: აქა­-იქ.
ეს სუ­ლაც არაა პრობ­ლე­მა ‒ გარ­და­სახ­ვა, რო­გორც პრო­ცე­სი (becoming) ნიშ­ნავს იყო მუდ­მი­ვად შუ­ა­ში (in between) ან შო­რის (Among) (Deleuze, 1997): [რაღაცად] გარ­და­სახ­ვა ყო­ველ­თ­ვის ჰიბ­რი­დულ ფორ­მებს იღებს. პრობ­ლე­მა ისა­ა, რომ ამ პრო­ცეს­მა შე­საძ­ლოა სრუ­ლი რე­ვერ­სია გა­ნი­ცა­დოს და ევ­რო­პუ­ლი ელ­დო­რა­დოს ნაც­ვ­ლად, ძა­ლა­დობ­რი­ვი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მი მი­ვი­ღოთ. მით უმე­ტეს მა­შინ, რო­ცა ამ საფ­რ­თხეს ჩვენს ში­და­პო­ლი­ტი­კურ პრობ­ლე­მებ­სა და რუ­სე­თის ფაქ­ტორ­თან ერ­თად, ზურგს „შეუძლებელი ნა­ცი­ო­ნა­ლიზ­მის“ სა­ერ­თა­შო­რი­სო ნა­კა­დიც უმაგ­რებს.
დღეს ჩვე­ნი ქვე­ყა­ნა მსოფ­ლიო რუ­კის მხო­ლოდ ჩრდი­ლო-­და­სავ­ლეთ ნა­წილს ხე­დავს ‒ ისე, თით­ქოს ვი­ღაც ბო­როტ­მა ჯა­დო­ქარ­მა ატ­ლა­სის სამ­ხ­რეთ­-აღ­მო­სავ­ლე­თი ნა­წი­ლი დაგ­ვი­ხი­ა. ხე­ლუხ­ლე­ბე­ლი მხო­ლოდ რუ­სე­თი და­ტო­ვა, რო­მე­ლიც და­სავ­ლეთ­თან კონ­ტ­რას­ტ­ში ცი­ვი ომის ფარსს, კიჩს, თუმ­ცა, ბრუ­ტა­ლურ სი­მუ­ლა­ცი­ას ქმნის. გარ­და ამი­სა, ჩვე­ნი რუ­კა ძვე­ლი, 1:0 რუ­კა­ა, რო­მე­ლიც არ ახ­ლ­დე­ბა, დი­ნა­მი­კა­ში არ გა­ნი­ხი­ლე­ბა და ვი­ღებთ და­სავ­ლე­თი­სა და რუ­სე­თის ფიქ­სი­რე­ბულ, სტე­რე­ო­ტი­პულ იმი­ჯებს, თით­ქოს, იგი­ვე ევ­რო­პა ან რუ­სე­თი უძ­რა­ვი ძეგ­ლე­ბი იყ­ვ­ნენ და დრო­ის დი­ნე­ბა ამ მო­ნუ­მენ­ტებს უც­ვ­ლე­ლად ტო­ვებ­დეს (Bhabha, 2012, p. 66). სწო­რედ ამ ფიქ­სა­ცი­ის ბრა­ლი­ა, რომ ჩვე­ნი ქვეყ­ნის გა­რეთ მიმ­დი­ნა­რე პრო­ცე­სე­ბის მი­მართ გა­უცხო­ე­ბუ­ლე­ბი ვართ და მა­თი სი­კე­თი­სა თუ ბო­რო­ტე­ბის შე­სა­ხებ მი­თო­ლო­გი­უ­რი წარ­მოდ­გე­ნე­ბი გვი­ყა­ლიბ­დე­ბა.
აღ­მო­სავ­ლე­თი და სამ­ხ­რე­თი სა­ჯა­რო დის­კუ­სი­ი­დან სა­ერ­თოდ გამ­ქ­რა­ლი­ა: არც ახა­ლი და არც ტრა­დი­ცი­უ­ლი მე­დია მათ შე­სა­ხებ პო­ლი­ტი­კურ, ეკო­ნო­მი­კურ თუ სამ­ხედ­რო თე­მა­ტი­კა­ზე მა­სა­ლებს არ ამ­ზა­დე­ბს. ხან­და­ხან, ვხე­დავთ, რო­გორ იბ­რ­ძ­ვის ქარ­თ­ვე­ლი სუ­მო­ის­ტი ოძე­კის ტი­ტუ­ლის­თ­ვის, ან რო­გორ ფეთ­ქ­დე­ბი­ან ტე­რო­რის­ტე­ბი ახ­ლო აღ­მო­სავ­ლეთ­ში, ან­და, რა სა­ხის ვარ­ცხ­ნი­ლო­ბაა დაშ­ვე­ბუ­ლი ჩრდი­ლო­ეთ კო­რე­ა­ში. სამ­წუ­ხა­როდ, ჩვენ­თან ამ ორი­ენ­ტა­ლის­ტურ ხედ­ვა­ზე კვლე­ვე­ბი ჯერ არ ჩა­ტა­რე­ბუ­ლა და მი­სი წარ­მო­მავ­ლო­ბაც უც­ნო­ბი­ა. თუმ­ცა, ცხა­დი­ა, რომ იმ კა­რი­კა­ტუ­რებ­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით, რაც მსოფ­ლიო რუ­კის­გან შევ­ქ­მე­ნით, სა­ერ­თა­შო­რი­სო პო­ლი­ტი­კის გა­გე­ბა გაგ­ვი­ჭირ­დე­ბა. ასე­ვე გაგ­ვი­ჭირ­დე­ბა, შე­ვამ­ჩ­ნი­ოთ, თუ რო­გორ ირეკ­ლე­ბა სა­ერ­თა­შო­რი­სო დის­კურ­სე­ბი ქარ­თულ პო­ლი­ტი­კა­ში.

 

გამოყენებული ლიტერატურა
Bauman, Z. (2013). Liquid times: Living in an age of uncertainty. John Wiley & Sons.
Bhabha, H. K. (2012). The location of culture. Routledge.
Bhabha, H. K, Schulze-Engler, F., Malreddy, P. K., & Karugia, J. N. (2018). "Even the dead have human rights": A conversation with Homi K. Bhabha. Journal of Postcolonial Writing, 54(5), 702-716.
Deleuze, G. (1997). Literature and life. Critical Inquiry, 23(2), 225-230.
Latour, B (2016a) Why Gaia Is Not the Globe. [Video file] Faculty of Arts, Aarhus University. Accessed 08 June 2019. Retrieved from: https://www.youtube.com/watch?v=7AGg-oHzPsM
Latour, B. (2016b). Onus orbis terrarum: About a possible shift in the definition of sovereignty. Millennium ‒ Journal of International Studies, 44(3), 305-320. doi:10.1177/0305829816640608

[1] ცხადია, რუსული დისკურსი არაა მხოლოდ ნოსტალგია. ესაა აწმყოში ნაწარმოები იდეოლოგია, რომელსაც ზურგს რეალური რუსული მედია, რუსული პროპაგანდა, მართლმადიდებლური ეკლესიის მძიმე მდგომარეობა, ეკონომიკური კრიზისები და სხვა ხელშესახები ფაქტორები უმაგრებს.
[2] ჩვენ არ ვამბობთ, რომ ნებისმიერი ურბანული ტომი, რომელიც სამოქალაქო საზოგადოების ცვლილებისთვის იბრძვის, ავტომატურად თავსდება აღწერილ დიქოტომიაში. შეიძლება მათ აქვთ განსხვავებული სტრატეგიები და ხედვები; თუმცა, გვერდს ჯერჯერობით ვერ აუვლიან იმ ქსელებს, ჰიბრიდებსა და ნიშნების სამყაროებს, რომლებიც ლოკალურისა და გლობალურის დიქოტომიებს სტატიკურად ქმნიან და პოლიტიკურ დღის წესრიგსაც დიდი გაყოფის ლოგიკის ქვეშ ათავსებენ.