გამახსენდა, როგორ მინდოდა მქონოდა ველოსიპედი და არ მქონდა – ჩემი კლასელის კართან უნდა ავტუზულიყავი და გამოიყვანე რა, გამოიყვანე, მეთხოვა.

მინდოდა სკეიტბორდი და არ მქონდა, ჩემი კლასელის აივნისათვის უნდა გამეშტერებინა თვალი, იქ მეგულებოდა.

გამახსენდა, როგორ მინდოდა ნამდვილი კოვბოური კაზაჩოკები, როგორ გადარევამდე ვოცნებობდი და მაგის მაგივრად ერთხელ თბილისიდან რაღაც თასმებიანი ჩექმა ჩამომიტანა, ალბათ, წამოსვლისას დიდუბის ბაზრობაზე სახელდახელოდ ნაყიდი – რომ არ მწყენოდა.

თხილამურებიც მინდოდა, კურორტებზე წასვლაც სხვა ბავშვებივით, სხვა ქალაქების ნახვა.

როგორ მინდოდა, ტუალეტი სახლში ყოფილიყო!

მაგნიტოფონი მქონოდა და კიდევ ნამდვილდისკებიანი უოქმენი!

სხვისი ცხოვრება უფრო მინდოდა. ტელევიზორში ნანახი ჩემხელა გოგოების და ბიჭების.

გამახსენდა, რომ როცა სტუდენტი გავხდი, ყველას ეცვა უფრო თანამედროვედ და მოდურად და საერთოდ, ყველანი ჩემზე ლამაზები და ლაღები იყვნენ – მე კი მარტო ის ვიცოდი, რაც ჩემი პატარა ქალაქის ბიბლიოთეკის წიგნებში ეწერა, რაღაც თეორიები სიყვარულზე, მეგობრობაზე, თავგანწირვაზე, სამშობლოზეც.

გამახსენდა და ვკითხე მამაჩემს ამ ზაფხულს, ვკითხე კი არა, მოვკითხე: რატომ შენც არ დარჩი!!! რატომ დაბრუნდი სოფელში? ხომ შეგეძლო წარმატებული კარიერა გქონოდა, რატომ აირჩიე ეს ყანა და ეს ვენახი და ეს ხალხი?

მამაჩემმა კი, ისე, რომ ცელი მხრიდან არ ჩამოუღია, დაუფიქრებლად და ნერვებისმომშლელი სიმშვიდით მიპასუხა – ვიღაც ხომ უნდა დაბრუნებულიყო სოფელში? მე კი, უარესად, არა, ამ ოცი წლის მერე კიდევ უფრო საშინლად გავბრაზდი იმიტომ, რომ არ მომწონს მისი მზისგან დამწვარი მხრები და დედაჩემის დახეთქილი ხელები. არ მოვეშვი და ისევ „ნაგლად“ ვკითხე: და არ ნანობ? არა, – მიპასუხა მტკიცედ და მოკლედ და ეზოს უკანა ჭიშკრიდან ვენახისკენ მიმავალ გზას დაადგა. ეზოში კი დარჩა ვაზის შესაწამლი მანქანა, გადაჭრილ ჯირკზე დასობილი წალდი, ნაადრევად ჩამოცვენილი ფოთლებით დაფარული ქვევრები, საბძლის კარზე აყუდებული ფიწალი, რეზინის ჩექმები, სანადირო დანა, ელექტროხერხი, თოხი და ბარი.

არა. მიპასუხა მან და მსუბუქად გააგრძელა გზა მიწასთან საჭიდაოდ. და ეს ისეთი ბუნებრივი და ძალდაუტანებელი პასუხი იყო, რომ უსუსურობისგან კინაღამ გავიგუდე. როდესაც სოფლის ცხოვრებას და დედაჩემის გამოგზავნილ ნობათებს, სურნელოვან ნატურმორტებს რომანტიკის საბურველი ეცლება, როცა ფეისბუკზე ამაყად გამოდებულ ფოტოს უბადრუკი ლაიქები უმრავლდება, უცებ ვხვდები ხოლმე, რომ მხოლოდ ეს მრჩება – შრომისგან დაღლილი ორი ადამიანი, რომლებიც უფრო ადრე დაბერდნენ და უფრო მეტი დარდი აქვთ და ჯაფა ადგათ, ვიდრე სხვა დედებს და მამებს. იქნებ ვცდები, მაგრამ მე ეგრე მგონია და ჩემი დარდი მაქვს, თქვენსას ნუ შეადარებთ – ეს სხვა შრომაა, მიწასთან გაუთავებელი ბრძოლის, ზამთარ-ზაფხულ დილის ექვსზე ადგომის და მოყინული ბილიკით აქოთებული ბოსლისკენ წასვლის. ან თოვლშემხმარი შეშის ჩეხის. არცერთი სულიერი არ უნდა დაგავიწყდეს – არც ღორი, არც ქათამი, არც კურდღელი, არც ძროხა. წვიმა მოვა უდროო დროს და გული ლამისაა გაგისკდეს, მზე დიდხანს შერჩება ცაზე და მამაჩემი და ბარომეტრი ერთნი ხდებიან – აბა, საით გადაიხრება ისარი, დღეს იწვიმებს თუ დღეს გვალვა გველის. სხვა დარდია ცას აჩერებული მამაჩემის დარდი, მაგრამ ეს მისი არჩევანია.

მისი არჩევანია, დარგოს ხე და დაამყნოს ხილი. დატვირთოს თავისი ძველი მანქანა ყურძნით გატენილი ტომრებით და ორასი გზა გააკეთოს საწნახლამდე. ზამთარში სახურავი თოვლოს, გაზაფხულზე ბაროს და თესოს. მისი არჩევანია, როცა სახლის საქმეს მოითავებს, სოფლებში იაროს და წყალი გაიყვანოს, ან ნაპირსამაგრები ააშენოს – იქ, თავის სოფელში, თავისი ხალხისთვის.

ეს მაშინაც მისი არჩევანი იყო – ახალგაზრდა და ლამაზი და ძლიერი და წარმატებული – არ დარჩენილიყო დიდ ქალაქში. არ ჰყოლოდა ლამაზი და ძვირიანი მანქანა, არ ჰქონოდა სახლი რომელიმე პრესტიჟულ უბანში, არ ჰქონოდა გავლენა და ფული ან უფრო საინტერესო ადამიანების წრე და მისი არჩევანი იყო მისაბმელიანი ძველი ვილისი და აღმართ-დაღმართ სიარული ისეთ გზებზე, სუნთქვა რომ შეეკვრება ადამიანს, მისი არჩევანი იყო, ვაზზე ედარდა და სიმინდებისთვის მზე მოეჩრდილა – თივა გადაებრუნებინა, კარტოფილი ამოეღო, პამიდორი აეკონა, მისი არჩევანი, რომელიც დედაჩემის არჩევანიც გახდა. არჩევანი არა, უფრო რეალობა.

ღვინო გემრიელია და ნამდვილი, ხილი ნატურალური და შეუწამლავი, თოვლიანი მიწა ასჯერ დაბარული და ამობრუნებული, ლობიოს გემო აქვს და კიტრის სურნელი კილომეტრზე მოდის. სამაგიეროდ, აი, გასინჯე. სამაგიეროდ, ქალაქში ასეთს ვერ შეჭამ, სამაგიეროდ, სუფთაა და სამაგიეროდ, ამ მიწისაა. სამაგიეროდ, აქ კარი სულ ღიაა, სამაგიეროდ, სტუმარს მოსვლა უხარია. ფული არასოდეს მქონია – პური და ღვინო ყოველთვის – მამაჩემს სულ აქვს პასუხი.

პასუხია წელს და შარშანაც ნანახი დაუვიწყარი პეიზაჟი – იმ ადგილას, სადაც ადრე ყანები და დამუშავებული მიწები იყო, მარტო მამაჩემის მოვლილი ნაკვეთია დარჩენილი – დანარჩენი ღობემინგრეული, საქონლისგან გადავლილი ცარიელი მიწაა. ხანდახან, როცა თვალებს ვხუჭავ, ვხედავ ხოლმე, როგორ მიუყვებიან ჯიუტად ვიწრო ბილიკს, წინ მამაჩემი, უკან, ოდნავ ჩამორჩენით – დედაჩემი – მიწა ბავშვივითაა, სულ მოვლა უნდა – არ დათესავ და გაყამირდება, არ ჩამოკრეფ და გახმება, არ მოთიბავ და გადაგივლის.

მისი არჩევანია, არ ყოფილიყო რომელიმე კომპანიის მფლობელ-დირექტორი ან რამე ეგეთი, როგორც მისი მეგობრები. არც კომპიუტერი ესწავლა – აესე ჯიუტად, მამამისის ნასწავლი წესებით ეცხოვრა, გლეხურად. გლეხი ხომ არ ხარ-მეთქი, ერთხელ ეგეც ვუთხარი, გაბრაზებულმა, მისი უნივერსიტეტები და ამბები ვიგულისხმე, შეურაცხყოფად მიიღო – აბა, რა ვარო. გლეხიც ვარ და ჩემი ადგილიც აქ არისო. აქ, ამ მიწაზეო.

სადღაც, შიგნით, სულ შიგნით, მაინც არ მასვენებს ფიქრი, რომ დიდი ქალაქი რომ აერჩია – ყველაფერი უფრო ადვილი იქნებოდა.

რასაც ათი წელი დასჭირდა, ის ხუთ წელში მოესწრებოდა. რისი დამტკიცებაც მჭირდებოდა ეს წლები, ის თავისით, ბუნებრივად მოვიდოდა. მაგრამ რა დასამალია, როცა ეგოიზმის შემოტევის ტალღა ჩამიცხრება ხოლმე, ისე, რომ ვერავინ დამინახოს, გავდივარ ჩემი აქაური, ასე თუ ისე წარმატებულშემდგარი თავიდან, მივდივარ იქ, ჩემს სახლში, ჩემს სოფელში და ჩემი სახლის განათებულ ფანჯრებს დიდხანს, დიდხანს ვუყურებ. მამაჩემი რომ აქ, დიდ ქალაქში დარჩენილიყო, ვერასოდეს ვიგრძნობდი ამ სინათლის სითბოს.

რა დასამალია და, ვერც მისი არჩევანის სისწორეში დავრწმუნდებოდი.
რა დასამალია და, მე ეს ვაღიარე.