ახალი დრო, იდეები, ადამიანები.
EN
თეგები: #რელიგია

წმინდანები – რელიგიური მეხსიერების „ინფლუენსერები

სანიმუშო და მისაბაძი სახეობა ადამიანისთვის ადამიანი თავიდანვე არ ყოფილა. პირიქით, მისი ხელით შექმნილი და უძველესი პერიოდიდან შთენილი გამოსახულებები თუ ნამარხი ნაკეთობები გვიჩვენებენ, რომ იგი თავიდან შურით შეჰყურებდა ცხოველთა გამორჩეულ უნარებს, მათ პროფილურ დახელოვნებას და თვითონაც ოცნებობდა, ყოფილიყო ასეთივე თვისებების, ჰქონოდა ასეთივე ორგანოები.

მერე, განვითარების რაღაც ეტაპზე, ადამიანმა გააცნობიერა, რომ სწორედ ეს „უმბუმბულო ორფეხა არსებაა“ (როგორც მას პლატონი (427-347წწ.) უწოდებდა) ღვთიურთან წილნაყარი, რადგან იგი ყველა დანარჩენ ცოცხალ ორგანიზმზე გონიერი, მოქნილი, შემგუებელი, საზრიანი და, რაც მთავარია, ტელეოლოგიური ბუნებისაა: ანუ დროის სამივე განზომილების გააზრება განგრძობითად, უსასრულობისკენ მიმართული სახით შეუძლია. ადამიანმა გაიაზრა, რომ მისი ერთი შეხედვით არაფრით გამორჩეული სხეულია ყველაზე უნიკალური ორგანიზმი, რომლისგანაც ნებისმიერი რამ შეიძლება გამოძერწო; მისით სტიქიებიც კი შეიძლება დაიმორჩილო.

ამ პერიოდიდან ადამიანი საკუთარ თავს აღარ გამოსახავს ცხოველური ორგანოებითა და წანაზარდებით, ის უკვე თავად ხდება საკუთარი თავის სამარკო ნიშანი.

სწორედ ამ შემოტრიალების შემდეგ, კაცობრიობის კულტურული მეხსიერება გმირების – ძველი ბერძენი ათლეტებისა თუ ნახევრად ღმერთების შესახებ ამბებით ივსება. პირველი ლიტერატურული ძეგლებიც ამგვარ პერსონაჟებზეა. მიუხედავად იმისა, რომ რელიგიების მთავარი ობიექტი მიღმიერი, ზეციური განზომილებაა, მათი ფუნდამენტური საკითხები მაინც ადამიანის რაობასთან იკვეთება. უძველესი და ტოტემური რელიგიებისაგან განსხვავებით, იუდაურ-ქრისტიანული კულტურა ამ მხრივ მართლაც გამორჩეულია, აქ რელიგიური აზროვნების ცენტრში ღმერთი და ადამიანი ერთად დგანან. ადამიანია ღმერთის ხატი (შესაქ. 1,26-27) და მისი ანალოგი დედამიწაზე. სავარაუდოდ, ამიტომაც, აქ გმირებს, იგივე „წმინდანებს“, გამორჩეული ადგილი უჭირავთ. სწორედ მათი ცხოვრების მაგალითებით ახერხებენ უბრალო მოკვდავები უფლის გზების, საკუთარი თავისა და გარესამყაროს შემეცნებას.

მიუხედავად იმისა, რომ იუდაიზმი გამოსახულებებს, წმინდა საფლავებსა და პიროვნების კულტს კრძალავს, რათა ეს ყველაფერი ადამიანსა და უფალს შორის არ გაეჩხიროს, ისიც კი ვერ ივიწყებს პიროვნულ ხატებებს. მკვლევართა მოსაზრებით, სწორედ მამათმთავარი აბრაამის შესახებ თხრობაა ბიბლიის პირველი წიგნის ყველაზე ადრეული მონაკვეთი და არა, მაგალითად, შესაქმე. მეხსიერების ამ დიდ კონსტრუქტშიც, დიდი წილი მოდის ბიბლიური პერსონაჟების თავგადასავლებისა და მათთან დაკავშირებული ხდომილებების მიღმა უფლის დანახვის მცდელობაზე. ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისისთვის კი იუდაიზმში პოპულარული ხდებიან ელინიზმსა და რომაელებთან მებრძოლი რელიგიური ექსტრემისტები. ესაა მიზეზი, რის გამოც მაშინდელი საზოგადოება იესო ქრისტეს მესიად არ იღებს, ხოლო მის მოძღვრებაში უფლის სათქმელს ვერ ცნობს. მოსახლეობა ელის ნაჩვევ გმირს – სარდალს, ვინც „უფლის შურით“ აღენთება და „ოკუპანტებს“ თავ-პირს დაამტვრევს. ქრისტე კი საპირისპიროს ქადაგებდა, რომ სიმდიდრეს ადამიანი არ უნდა დახარბდეს და მიწიერ ხელმწიფებას მარადიული ფასეულობები ამჯობინოს. ამიტომაც აირჩია იერუსალიმის მოსახლეობამ მის ნაცვლად ბარაბა. თუმცა ამას ხელი არ შეუშლია, სწორედ ქრისტე გამხდარიყო იმ ადამიანების იდეალი, ვისზეც ახლა უნდა მოგითხროთ.

ეს ამბები ერთი ალალი და პატიოსანი დიაკვნის, სტეფანეს ჩაქოლვით დაიწყო. სტეფანე იუდაიზმის მიმდევრებმა მოკლეს და იგი ქრისტიანობის პირველმოწამედ, ხოლო თავად მოწამეობა პირველი ქრისტიანი წმინდანების უმთავრეს ხატებად აქციეს. სწორედ სტეფანეს შემდეგ ადამიანები ქრისტეს სიყვარულის გამო არაფერს უშინდებოდნენ, ძალადობას ლოცვით პასუხობდნენ და სიკვდილს მშვიდად ხვდებოდნენ. ქრისტიანთა პირველი ჯგუფები ხშირად იკრიბებოდნენ წამებით გარდაცვლილ მორწმუნეთა საფლავებზე, და იქ ევქარისტიას – საღვთო წირვას აღასრულებდნენ. ამ ჩვეულების შედეგად იქცნენ წმინდანები საკრალურ ფიგურებად და, წირვაზე მათი მოხსენიების წესიდან გამომდინარე, ერთგვარ მეოხ-შუამავლებადაც უფლის წინაშე. მათი ხსენების დღეები და ვინაობები რომ არ არეოდათ, ეკლესიამ დაამკვიდრა კანონიზაცია – წმინდანთა ავთენტურობისა და მათი განდიდების კალენდარული სისტემა. ასე შეიქმნა ძალიან დიდი მოცულობის მეხსიერება უაღრესად საინტერესო ადამიანებზე.

კანონიზაციამ შემოინახა ხსოვნა, თუმცა ადამიანური ბუნებისგან დაიცალა წმინდანების ბიოგრაფიები. ისინი სიმბოლოებად იქცნენ და შემდეგი თაობებისთვის აღნიშნავდნენ იმ მედგარ შერკინებას, რასაც რჩეულნი ქრისტიანობასთან დაპირისპირებულ სახელმწიფოებრივ აპარატთან ბრძოლაში ავლენდნენ.

მოწამეთა რიგში ქალებიც და კაცებიც თანაბარი რაოდენობით იყვნენ, რაც პატრიარქალური ინერციის მცირე გარდატეხასაც მოასწავებდა. ძველ სამყაროში ხომ ქორწინებები, ძირითადად, გვაროვნული, სამხედრო და ეკონომიკური საჭიროების მიხედვით დგებოდა და ქალებს არჩევანი წართმეული ჰქონდათ. რელიგიას კი, რომელიც დღეს ქალთა სტრუქტურული ჩაგვრის თანაშემოქმედებაშია ბრალდებული, მაშინ ემანსიპაციისთვის საჭირო ხედვა და ფილოსოფიური მოჭიდებაც კი აღმოაჩნდა. ეკლესიაში გაჩნდნენ ქალი წმინდანები, რომლებიც ან მამის ნებას არ დაჰყვნენ და წარმართ საქმროსთან შეუღლებას არ დათანხმდნენ, ან უარი ქმრის ბრმა მორჩილებაზე თქვეს. ქართულ ენაზე შეთხზულ პირველ სალიტერატურო ტექსტშიც, „ურჩი“ დედოფალი საკუთარ უფლებებს, სწორედ ქრისტიანობის შუქზე წარმოაჩენს. ქალების ემანსიპაციისა და განათლებისკენ სწრაფვა იმდენად მოეწონათ ქრისტიანებს, რომ მათ მიერვე მოკლული წარმართი ფილოსოფოსი ქალის ჰიპათიას (360-415) ამბავი გადააკეთეს და ეკატერინე ალექსანდრიელის ლეგენდასთან შეაზავეს. ამ ალტერნატიულ თხრობაში, ქრისტიანების ნაცვლად, ქალს წარმართები კლავენ.

მოწამეთა შეუპოვრობა ქრისტიანობას ახალ მიმდევრებს სძენდა, თუმცა, პარალელურად, ეკლესია ცდილობდა, ურთიერთობები რომის იმპერიასთანაც დაელაგებინა. სწორედ მაშინ გახდა საჭირო მოწამეობრივი ინერციის შეკავება და, შედეგად, წმინდანთა დასიდან გააძევეს ე.წ. ძალადმოწამენი. მკაცრად განსაჯეს მონტანისტების ერესი, რომლის მიმდევრებიც თვითგანადგურებისკენ ისწრაფოდნენ, მოტივი კი რელიგიური ჰქონდათ. ჯერ აპოლინარ იეროპოლიელის (Ἀπολλινάριος Κλαύδιος, II საუკუნე), შემდეგ – ელვირის (305 წ.) და მოგვიანებით ლაოდიკიის (343 წ.) კრებებზე დაიგმო მოწამეობრივი აღსასრულის მაძიებლობა. მოწამეთა რიგებიდან გამოირიცხნენ ისინიც, ვინც წარმართული ბომონების დარბევისას დაიღუპნენ.

კურსის ასეთი ცვლილების მიზეზშედეგობრიობა მილანის ედიქტთან (315 წ.) მიმართებით უნდა ვეძიოთ. ეკლესია ამ დროს უკვე ცდილობდა, მოექცია ყოფილი ადმინისტრატორები, ოფიცრები და გონიერი ადამიანები, რადგან ახლა სწორედაც რომ ინტელექტუალური გამოწვევები ჰქონდა დასაძლევი, ხოლო ინტელექტუალური შრომის შემსრულებელი ხალხი საკუთარ წიაღში ბევრი არ ეგულებოდა. ამ მიმართულების თვალსაჩინო მაგალითი ამბროსი მედიოლანელია (339-397) – ის იმპერიის პრეფექტობიდან პირდაპირ ეპისკოპოსად განამწესეს.

ანუ დადგა დრო, როცა იმპერია, რომელსაც ქრისტიანები ესქატოლოგიურ ურჩხულად მოიაზრებდნენ, ქრისტიანობამ დაძლია და ახლა მის წინაშე ახალი გამოწვევა გაჩნდა: თუკი სურდა, ქვეშევრდომები მისადმი ლოიალურები დარჩენილიყვნენ, უნდა ქცეულიყო „ტყვეთა გამათავისუფლებლად, გლახაკთა ხელისაღმპყრობელად და სნეულთა მკურნალად“.

თუმცა იმპერია-ქრისტიანობის ამგვარი ჩახუტების იდეა ბევრმა ქრისტიანმა ვერ მიიღო. ისინი ფიქრობდნენ, რომ ამგვარი „ინტეგრაცია“ რწმენას სინდისისმიერ განზომილებას უკარგავდა. მალე შესაბამისი საპროტესტო მოძრაობაც დაიწყო და ქრისტიანების დიდმა ნაწილმა ახლო მდებარე უდაბნოებს მიაშურა – ლანდშაფტს, რომელსაც, ქუმრანის მოძრაობისა და იოანე ნათლისმცემლის შემდეგ, საკუთარი თავის შესაცნობად ყველაზე შესაფერის გარემოდ მიიჩნევდნენ.

ასე გადაიქცა ეს ერთგვარი ჰიპების მოძრაობა – ბერ-მონაზვნობად, რომელმაც ქრისტიანობის ცოდნა და მთელი მისი მეხსიერება პიროვნების სამოღვაწეო ასპარეზის ნაწილად აქცია.

ამ პერიოდში ჩნდება წმინდა გიორგის ძალიან საინტერესო სახება, რომლის იდენტიფიცირება რომელიმე ისტორიულ და რეალურად არსებულ პიროვნებასთან ვერ ხერხდება, მაგრამ უაღრესად ზუსტად გადმოსცემს ამ დიდი შემობრუნების საზრისს: წმინდა გიორგის – ანუ ქრისტიანობაზე მოქცეული მხედრების ამ კოლექტიურ განსხეულებას, ყველაზე ხშირად, დრაკონის შემმუსვრელად აღწერენ ხატებზე. ისე კი, დიდია ალბათობა იმისა, რომ წმინდა გიორგის პროტოტიპი იყო წმინდა პახუმი დიდი (292-348) – ეგვიპტური წარმოშობის ლეგიონის ოფიცერი, რომელმაც იხილა თუ არა, როგორ უვლიდნენ ქრისტიანები ყველასაგან მიგდებულ დაშავებულ ჯარისკაცებს, მოექცა. მიატოვა სამხედრო კარიერა, გაყიდა ყველაფერი და საკუთარ თავში უფლის ხმის საპოვნელად თებაიდის უდაბნოს მიაშურა.

უდაბნოში საკუთარი თავის შესაცნობად გახიზნულთა მთავარი აღმოჩენა კი სწორედ ის იყო, რომ ურჩხული, რომელსაც აქამდე ქრისტიანები სტრუქტურად წარმოიდგენდნენ, სინამდვილეში, ყოველ ჩვენგანში ბუდობს და, პირველ რიგში, სწორედ მისი, შინაგანი გველეშაპის დაძლევაა ქრისტიანის უპირველესი ამოცანა. ამ მხრივ ძალიან საინტერესოა დავით გარეჯელის ცხოვრება და ეკლესიის კედელზე გამოსახული სტაფილოსფერი გველ-ვეშაპი, სიმბოლო შინაგანი ბოროტებისკენ მიდრეკილებისა, რომელიც წმინდა მამამ საბოლოოდ დაამარცხა და მოკლა. შეიქმნა სულიერი ჭიდილებისა და საკუთარ თავში ჩაღრმავების ამსახველი ბევრი ტექსტიც, რომლებიც თვითფსიქოანალიზის საუკეთესო და ყველაზე ადრეული ნიმუშებიცაა.

ქრისტიანული მოძღვრების პროცესში განსაკუთრებული წვლილი მაინც ლიტერატორმა მოღვაწეებმა დაიკავეს – მათ, ვინც მრავალრიცხოვანი ტექსტები დაგვიტოვეს ადამიანისა და მიღმიერის შესახებ. რადგან ამ ლიტერატორი ქრისტიანების უმრავლესობა მამაკაცები იყვნენ, მათ „წმინდა მამებადაც“ მოიხსენიებენ და სწორედ მათი ეპისტემოლოგიური მემკვიდრეობაა წმინდა წერილიც და ქრისტიანობაზე ჩვენი დღევანდელი წარმოდგენაც.

ამგვარად ტრანსფორმირდა გმირობის ქრისტიანული გაგება ფიზიკური ამტანობიდან ინტელექტუალურ ჯაფასა და სულიერ ღვწაზე, რომელთაც გაცილებით დიდი მნიშვნელობა რომის იმპერიის ჩამოშლის შემდეგ (480 წ.) მიენიჭა, რადგან მოძალებული ბარბაროსობის პირობებში, ქრისტიანული კულტურისა და აზროვნების ტარებას მხოლოდ ინდივიდები თუ მოახერხებდნენ და ასე შეძლებდნენ მის გადარჩენას.

საქართველო

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, რომელიც დღეს იზოლაციონიზმისა და ეთნიკური სივიწროვისკენაა მიდრეკილი, პირველი წმინდანები უცხოელები ჰყავს. პირველი ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლის გმირი სომხური წარმოშობის დედოფალი შუშანიკია, თუმცა, წმინდანთა პანთეონის ათვლა შუშანიკამდეც შეგვიძლია დავიწყოთ – ისევ უცხოელი კაცით – რაჟდენ პირველმოწაფით (+457). რაჟდენი ირანელი იყო, მანაც ქრისტიანობა მიიღო, მაგრამ სპარსელთა ხელით აღესრულა.

ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტი ისაა, რომ საქართველოში არცერთი ქრისტიანი აქაურ წარმართს არ უწამებია. დაპირისპირება ჯერ ქრისტიანობასა და ირანულ ორგანიზებულ რელიგიას, ხოლო შემდეგ – ისევ ქრისტიანობასა და ისლამს შორის მიმდინარეობდა.

წმინდანთა ცხოვრებაა სწორედ პირველი ქართული ლიტერატურული ძეგლები და რა გასაკვირია, თუ ქართული ისტორიული ქრონიკები ტიპოლოგიურად ჰაგიოგრაფიას უფრო მიესადაგება, ვიდრე ისტორიულ მოვლენათა კომპლექსურ აღწერას.

მარჯანიშვილის ქუჩაზე მომრავლებული დაწესებულებებით გაღიზიანებული ჩვენი დედაქალაქის მფარველი წმინდანი რომ არაბი აბოა, ესეც ჩვენს თავს მოწეული უცნაური ბედის ირონიაა. თუმცა, ისიც ფაქტია, რომ ამ ერთგვარი ქრისტიანული გლობალიზმის ტენდენცია და საერთოდ, მთელი ეს ინტერნაციონალური განზომილება ქართველთათვის ადვილად მისაღები და ორგანულიც კი იყო მაშინ. ამის მტკიცების საფუძველს გვაძლევს ზემოხსენებული წმინდანთა ბიოგრაფიები; ის ადამიანები, რომელთაც საქართველოს ფარგლებს გარეთ საგანმანათლებლო ცენტრების დიდი ქსელი შექმნეს და მუშაფუტკრებივით ბეჯითად ეზიდებოდნენ სულიერ და ნივთიერ საუნჯეებს შინ. ცოტამ თუ იცის, რომ საქართველოს ფონდებში დაცული ხელნაწერების უმრავლესობა შავ მთასა და ქვეყნის ფარგლებს მიღმა არსებულ სხვა ქართულ სავანეებშია გადაწერილ-შემკული. მათვე უნდა ვუმადლოდეთ ქართული ენის გადამუშავებასა და გამდიდრებასაც. რაც მთავარია, ისინი ადეკვატურად ჭვრეტდნენ ქრისტეს გზავნილის მთავარ არსს. ამის ნათელი მაგალითია მეთერთმეტე საუკუნეში ბაგრატ IV-ის (1018-1072) მოწვევით ჩამოსული გიორგი მთაწმინდელის (1009-1065) შენიშვნა, უკვე მაშინ გაჩაღებულ დეველოპერულ პროცესთან მიმართებით: „...რამეთუ არა თუ ამას გუეტყვის ღმერთი, ვითარმედ ეკლესიანი არ შეამკვენითო, არამედ „რამეთუ მშიოდა და არა მეცით მე ჭამადი“. თუმცა მისი ამგვარი პირველქრისტიანული სოციალური ხედვა საქართველოში უკვე დაგვიანებული იყო, რადგან ეკლესია და მონარქია და მთელი ფეოდალური წყობა ამ დროს უკვე შესისხლხორცებულნი იყვნენ. ამ მჭიდრო კავშირის მაგალითია „წმინდა გრიგოლ ხანძთელის (759-861) ცხოვრებაც“ – ტექსტი, რომელშიც სულიერი და ნივთიერი სიკეთეების ურთიერთშეზავებაზეა საუბარი.

ეკლესიისა და მონარქიის ამგვარმა შერწყმამ, საბოლოოდ, საქართველოშიც გაუხსნა გზა მონარქთა გაწმინდანების ტენდენციას. მათი სტატუსის გადაფასებას დღეს ბევრი ითხოვს, თუმცა ასე მარტივად არაა საქმე. საქართველოს რეალობაში მონარქების ნაწილი ნამდვილად იყო გახლეჩილი უბრალო ქრისტიანსა და უზურპატორს შორის. ამგვარი პიროვნული წინააღმდეგობრიობის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მაგალითია დავით აღმაშენებლის (1073-1125) „გალობანი სინანულისანი“, რომელიც კიდევ ერთხელ მოგვითხრობს იმაზე, თუ რამდენად შეუთავსებელი ცნებებია ერთპიროვნული ძალაუფლება და ქრისტიანობა.

საქართველოში ისტორიული ფიგურების ახლებური გახსენება და მათი „წმინდანად“ შერაცხვა-გარდაქმნა მოგვიანებით მეოცე საუკუნეში განახლდა და ეს პროცესი უკავშირდება ადამიანს, რომელსაც თავადაც ხშირად უწოდებენ „ცოცხალ წმინდანს“ – ილია მეორეს. ყველაზე საინტერესო კი მისი ამბის დასაწყისია, ანუ სახელის ისტორია. ქრისტიანული წესის მიხედვით, ადამიანი ბერად აღკვეცისას ივიწყებს თავის საერო სახელს – ძველი კაცის წარხოცვის ნიშნად და ახალი სახელით იმოსება. ძნელად სავარაუდოა, 1957 წელს ვინმეს გამოეცნო, თუ ვინ იქნებოდა 1980-იანი წლების საქართველოში ყველაზე პოპულარული ისტორიული მოღვაწე. ეს ბედნიერი დამთხვევა, ილია მეორის ბერად აღკვეცისას, საქართველოს მთიანეთში გავრცელებული წინასწარმეტყველი ილიას პოპულარობას უფრო უნდა მივაწეროთ, რომელსაც ხშირად დამოუკიდებელ ღვთაებადაც კი აღიქვამდნენ, თორემ კათალიკოსი ილია I (1145-1149) პოპულარული არასოდეს ყოფილა ქართულ კულტურულ ხსოვნაში.

რადგან მნემოლოგიურ საკითხებს შევეხეთ, უნდა აღვნიშნოთ, რომ კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ს თავიდანვე სურდა, საქართველოს ალტერნატიული, სეკულარული ისტორიის საპირწონე მეხსიერება შეექმნა. სავარაუდოდ, ამის მიზეზი შექმნილი ვითარებაც იყო: „პერესტროიკის“ დროს დღის სინათლეზე გამოვიდნენ მანამდე იატაკქვეშეთში მოღვაწე და საკმაოდ ჭრელი ორიენტაციის მქონე პოლიტიკური პარტიები. ისინი კი სულ სხვადასხვაგვარად ინტერპრეტირებდნენ საქართველოს ისტორიას. მათ საპასუხოდ ახალი სიმძლავრით უნდა ამოქმედებულიყო ზეციური საქართველოს კონცეპტი, რომელიც თავიდან რუსულ-ქართული წარმომავლობის მოღვაწემ, მიქელ-გობრონ საბინინმა (1845-1900) მოხაზა. ასე შეჰმატა „ზეციურ საქართველოს“ ილია მეორემ ორმოცდაათზე მეტი ახალი წმინდანი თუ მოწამეთა ჯგუფი. ბევრ მათგანს ახალი სიმბოლური გააზრებაც მიეტმასნა. მაგალითად, დაუდასტურებელი ცნობა ასი ათას მოწამეზე იქცა ეკლესიის მიერ ორგანიზებული საპროტესტო გამოსვლების სიმბოლოდ.

მთავარი „კავშირი ღვთისმეტყველებითნი“ კი ილია მეორის მიერ წამოწყებულ კანონიზაციის პროცესში მას შემდეგ შეიკრა, რაც ეკლესიის მწყემსმთავარმა სრულიად სეკულარული დატვირთვის მქონე საზოგადო მოღვაწეც, ილია ჭავჭავაძეც შერაცხა წმინდანად 1987-ში.

ამგვარად ამოტივტივდა თანამედროვე, ქართულ კომუნიკატიურ მეხსიერებაში დიაგრამა ერის ორი მამის – ორი ილიას შესახებ.

იქნებოდა თუ არა პატრიარქი ილია მეორე ასე პოპულარული, მისთვის პეტრე ან ნიკიფორე რომ ეწოდებინათ აღკვეცისას?

საინტერესოა, რომ წმინდანთა კანონიზაციის ამ დიდ ორომტრიალში, ბევრი გამორჩეული პიროვნებაც შერაცხეს წმინდანად, მათ შორის ისეთებიც, რომლებიც რუსულ ოკუპაციას შეეწირნენ, ან მართლაც მიუძღოდათ განსაკუთრებული ქრისტიანული ღვაწლი. ამ წერილის ბოლოს, ორ მათგანზე გეტყვით:

ისტორიკოსთა დიდი ნაწილი მიიჩნევს, რომ მან თავი მოიკლა. საზოგადოდ კი მიღებულია, რომ რუსეთის დავალებით გამოასალმეს სიცოცხლეს მარტყოფის მონასტერში. ნებისმიერ შემთხვევაში, კირიონ I (1855-1918) უდავოდ იყო საქართველოს ეკლესიის რეალური რეფორმების შემოქმედი. რომ დასცლოდა, იქნებ მართლა განწმენდილიყო ქართული ქრისტიანობა ბიზანტიურ-რუსული რელიქტებისაგან და არსობრივ საწყისებსაც მაქსიმალურად დაახლოებოდა. მისი ეს სულისკვეთება და სურვილები, ყველაზე მეტად, ამ სიტყვებში ჩანს: „ოცი წლის განმავლობაში დაშორებული ვიყავი სამშობლოს, შორიდან თვალს გადევნებდით, ვფიქრობდი, რომ ამ ხნის განმავლობაში თქვენ საკმარისად შეიგენით საქვეყნო მოვალეობა, მაგრამ როგორც ახლა ვრწმუნდები, თქვენ უფრო დაქვეითებულხართ და დაქსაქსულხართ. თუ ხელახლა დაიბადებით, თორემ სხვამხრივ თქვენი გამობრუნება შეუძლებელია“.

რომ არა პოლონეთის ეკლესიის მონდომება და შუამდგომლობა, ალბათ მის კანონიზირებას ჩვენი სინოდი არ მოახდენდა. საბაბი? მღვდელმოწამე გრიგოლ ფერაძე (1899-1942) საკუთარ თავში აერთიანებდა ყველა იმ თვისებას, რაც ესოდენ აკლია ჩვენს დღევანდელ სიქველეებს. იგი იყო მოაზროვნეც, მორწმუნეც, ინტელექტუალური შრომით მოსაგრეც და ცხოვრობდა საკუთარი სოციალური პასუხისმგებლობებით, როგორც მსხემი. იყო მისტიკოსი-მჭვრეტელიც, ასკეტიც და ბოლოს მოწამეობის გვირგვინიც მოიმკა, როცა გაწირა თავი ებრაელი თანამოსაკნის სიცოცხლის გადასარჩენად.

ინტერნეტის, ინსტაგრამისა თუ სხვათა ეპოქაში, საპატრიარქო ახალი გამოწვევის წინაშე დგას. საზოგადოება მეტ ცოცხალ წმინდანს ითხოვს. ბერი გაბრიელის (1929-1995) კანონიზირების შემდეგ, ამ მიმართულებამ მეტი ლეგიტუმურობაც მოიპოვა და მამა გიორგი ფეხით მოსიარულიდან ნარიმან მაქარაშვილამდე თავისებური ევოლუციაც განვლო. ეს გზა საინტერესოდ ჩანს კონტენტში, რომელსაც ფეისბუკგვერდი და ციფრული ტელევიზია, „მეფე TV“ ავრცელებს თავისი 45 ათასამდე გამომწერისათვის, ურყევი დევიზით: „მეფობა მოდის ღმერთიდან!“. არადა, ზუსტად ამ მედიის ზედოზირებით გაჯერებულ გარემოში არ უნდა იკარგებოდნენ ის გმირი ადამიანები უსახელოდ, რომელთაც თავი სხვისი სიცოცხლის გადასარჩენად გაწირეს და თეოლოგიური თვალსაზრისითაც რეალურ წმინდანებს წარმოადგენენ.


ტექსტი: მირიან გამრეკელაშვილი
ფოტო: მანო სვანიძე