ახალი დრო, იდეები, ადამიანები.
EN

რაული და გოგიტა

Where have all flowers gone,
Long time passing,
Where have all flowers gone, 
Long time ago,
Where have all flowers gone?

Peete Seeger

 

რაული და გოგიტა – ჩვენს ქალაქში ბიჭები ამ სახელებით ოთხმოციანების ბოლოს და ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში გამოჩნდნენ. ჩვენს ეზოშიც დაიარებოდა ორი პატარა რაული და გოგიტა, რომლებიც ბავშვობიდანვე დამეგობრდნენ. ოთხწლიანი განათლება მოხუცი ნესტან მასწავლებლის კლასში მიიღეს. მეზობლებისთვის რომ გეკითხათ, რა მოგწონთ ამ სკოლაშიო, ყველა გეტყოდა, ადგილმდებარეობაო – ჩვენს კორპუსთან ახლოს იდგა და მახსოვს, როგორ მივტანტალებდით სკოლისკენ ეზოს ბავშვები ჩვენ-ჩვენი გამოხეული რეიტუზებით, გინდა ზამთრის ცივი და ბათუმურად წვიმიანი ამინდი ყოფილიყო, გინდა გაზაფხულის მზიანი დღე.

მოხუც ნესტანს სკოლაში მუშაობა ძალიან ახალგაზრდას დაუწყია, მუხლს ზემოთ კაბებს ატარებდა და კეკლუცად უღიმოდა უბნელ აყლაყებს, მერე და მერე ყველაფერი შეიცვალა, წლები მოემატა, ყურს დააკლდა და ვერაფერი რომ ვერ მოუფიქრეს სევდიან ასაკს მიტანებულ ქალს, ჩვენს სკოლაში გამოუშვეს სამუშაოდ. ეს იყო ქალი, რომელმაც ყველას გვასწავლა წერა, კითხვა და მარტივი მათემატიკა, მოსწავლეებიც პატივს სცემდნენ და ოთხი წლის მერე ცოდნით და ბევრი ცრემლით ემშვიდობებოდნენ.

რაული და გოგიტა ნესტან მასწავლებლის გამორჩეულად ნიჭიერი მოსწავლეები იყვნენ. შვილის ნიჭიერებით გაოცებული რაულის დედა იმასაც წარმოიდგენდა, რომ გენიოსი ეზრდებოდა; რომ მის შვილს აუცილებლად ექნებოდა სამსახური, ოღონდ ისეთი კი არა, ბევრი შრომა რომ სჭირდება, უფრო კაბინეტური, ამიტომ სავარძელს წარმოიდგენდა დაძინებამდე. დაძინება კი ძალიან უჭირდა, გავლენიანი ნაცნობებიდან დაწყებული, მკითხავებით დამთავრებული, ყველაფერი სცადა, გერმანიაში გაქცეული ქმარი რომ ეპოვა, მაგრამ ვერაფერს გახდა, ბოლოს ნაცად ხერხს მიმართა, თამრიკოს აფთიაქის წკრიალა კარი შეაღო და საძილე აბები შეიძინა, თამრიკო კიდევ ის ქალი არ იყო, ეს ამბავი დაემალა, დადიოდა მას მერე შალშემოხვეული და გაბრუებული რაულის დედა ჩვენი კორპუსის ეზოში და იღიმოდა სულელივით – დიდი ხნით მისცა თავი სევდიან ძილ-ბურანს.

გოგიტას ამბავი სულ სხვანაირად იყო, მესამე კლასში მის სახელს დაიძახებდა თუ არა დედამისი აივნიდან, თამაშს მაშინვე თავს ანებებდა და შინ მიდიოდა. მგრძნობიარე ბავშვი იყო, ყველაფერზე ეტირებოდა, ჩვენმა ძმაკაცმა აჩიმ ვერცხლის ძეწკვი რომ წაართვა, მთელი ეზო ვაწყნარებდით, მწარედ სლუკუნებდა, ძლივს სუნთქავდა, არადა, პატარაც აღარ ეთქმოდა, თოთხმეტი წლისა იყო, ის ტირილი ყველამ აპატია, ასეთი ბიჭი იყო, სხვებს დაგვცინებდნენ, გოგიტას ვპატიობდით.

ამბობდნენ, კაჩიგარიის ეზოში დავინახეთ რაული და გოგიტა, ერთმანეთს ცუდ რაღაცებს უკეთებდნენო, ცოლქმრობანას თამაშობენო, მაგრამ ეს ჭორები ჩვენ იქით არ გასულა მანამ, სანამ სკოლა არ დაამთავრეს. ბანკეტის ღამეს კი კლასელ ბიჭებს არ შეუერთდნენ და ბოზებში არ წაჰყვნენ და ამიტომაც ყველაფერი ძალიან ავბედითად დაუმთავრდათ – მშობლებმა ბიჭებისთვის შეუფერებელ ქმედებაში გამოიჭირეს. რა თქმა უნდა, მთელი სანათესავო ჩაერია, ყველამ ხელები აიკაპიწა და იქვე მორჩა რაულისა და გოგიტას ამბავი, მეგობრები ერთმანეთს დააშორეს, რაული ჯარში გაგზავნეს, გოგიტას კი მაშინვე ცოლი შერთეს – თექვსმეტი წლის თიკო.

არც გოგიტას და არც რაულის სწავლა არ დასცალდათ, გოგიტას ახლად შექმნილმა ოჯახმა შეუშალა ხელი, რაულიმ კი ერთი წელი მოიხადა ჯარში და მერე მუშაობაც იქვე დაიწყო მძღოლად, მესამე წელს დაუბრუნდა მერვე კორპუსს და ეზოში შემოსვლისთანავე, მუცელგაბერილი გოგო დაინახა მეგობრის გვერდით. ოჯახს კი ეგონა, რომ ჯარში გაგზავნით ჭკუაზე მოიყვანეს ბიჭი, სამსახურიც უშოვეს – ჩვენი კორპუსის ქვემოთ, მამაკაცთა სალონში პარიკმახერის ადგილი განთავისუფლდა თუ არა, სალონი რაულის ბიძამ იქირავა და პარიკმახერად დისშვილი გაამწესა. აბებისგან გაბრუებულ დედას რომ ჰკითხავდნენ, რა სალონიო, მკაცრად პასუხობდა, ვიღაცამ ხომ უნდა შეჭრას თმა კაცებს, ჰოდა, რაული იქნება ეგ კაციო, მაგრამ ეს ამბავი დიდხანს არ გაგრძელებულა. ერთ დღესაც მთვრალმა გოგიტამ შეაკითხა სალონში, თმის შეჭრა მინდაო, ამანაც უხმოდ დასვა სავარძელზე, მოაფარა თეთრი ნაჭერი და ჭრიდა გულმოდგინედ, თან იხსენებდა წარსულს და ძველ სიყვარულს. თუმცა, ბოლოს ვეღარ მოითმინა საბრალო კაცმა და ყურზე მოეფერა გოგიტას, იმან კი სულ დაულეწა სალონი, მაგრად სცემა მთელი მერვე კორპუსის დასანახად და ეზოს ბიჭებიც ჩაითრია. ბოლოს უკვე ვინ ვის ურტყამდა, ვერ გაიგებდი, მაგრამ ყველაზე მეტი მაინც რაულის მოხვდა. როგორც კი სახლში აათრიეს, გოგიტა მწარედ ასლუკუნდა, ზუსტად ისე, როგორც იმ დღეს, აჩიმ რომ ვერცხლის ძეწკვი აწაპნა. რაღაც ძალამ მაშინდელივით ისევ არ გაგვიშვა და ეს ტირილიც მაშინდელივით ვაპატიეთ, თითქოს ისევ პატარები ვიყავით. ეზოს ბრძენებმა კი დაასკვნეს, ამის მუშტი იმ საწყალ გოგოსაც მოხვდებაო.

ამჯერადაც რაულიმ დატოვა მერვე კორპუსი, თურქეთში წავიდა სამუშაოდ, კარგა ხანს არაფერი გვსმენია, ჯერ ის თქვეს, ააწყო ცხოვრება, დედასაც ეხმარებაო, მერე თქვეს, თურქი ცოლი მოიყვანაო, ბოლოს ყველაფერი ტყუილი აღმოჩნდა, გასკდა ამბავი: თურქეთში თავი ქურდობით გააქვსო. თურმე, ავჯიშვილების ვაჟი ჩასულა, ესეც დახვედრია აქსარაის ავტოსადგურზე, ჯერ მთელი თურქეთი მოუტარებია, უჩვენებია თურქული სიამეები და ბოლოს გაუძარცვავს, ტელეფონი და საფულეც ამოუცლია და ხელფეხშეკრული დაუგდია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე. ეს, თურმე, ეხვეწებოდა, ეგრე ნუ იზამო, მაგრამ არ უსმენდა – ისე მომაყენა ორი კაცი და ისე დამატრიალეს, წარბიც არ შეუხრიაო... იდგა ჩვენი მერვე კორპუსის ეზოში თურქეთიდან დაბრუნებული ავჯიშვილი, ჰყვებოდა ამ ამბავს და იმუქრებოდა, ეგ ნაბოზარი რაული აქ ჩამოსული არ ვნახოო. არც გვინახავს, დედამისი კი ისევ იმ გაბრუებული ღიმილით დადის ეზოში, შეცბუნებული ესალმება მეზობლებს და ამბობენ, პატარა ჩქამზეც კი კრთებაო.

არადა, ერთი წესი გვქონდა, რომელიც ზუსტად რაულის დედის გამო შემოვიღეთ. ერთხელ, დედის დღეზე, მთელი დღე იძინა რაულის დედამ, რაულიმ და გოგიტამაც მისი გახარება გადაწყვიტეს, შადიეს ბაღში ქურდულად გადაძვრნენ, მოგლიჯეს იები და საწოლთან დაულაგეს. შადიემ ერთი ამბავი ატეხა, ეს რა წესიაო და ბიჭების დასჯა მოითხოვა. თუმცა, ცხადია, არავის დაუსჯია, პირიქით, შადიეზე შურისძიება ყველამ ერთად დავგეგმეთ, იმავე საღამოს დავირაზმეთ, ისევ გადავძვერით ბაღში და ჩვენც დავკრიფეთ ჩვენი დედებისთვის იები. ყოველ წელს ასე ხდებოდა, ხან საიდან მოვიტანდით იებს, ხან საიდან. ყოველთვის დედებისთვის, ყოველთვის რაული და გოგიტა იყვნენ მოთავეები, თუ მოსაპარი იყო, ისინი იდგნენ წინ, თუ უნდა გვეყიდა, ისინი აგროვებდნენ ფულს. ჩავმწკრივდებოდით კორპუსის წინ და გაღიმებულები ვუყურებდით აივნებიდან გადმომდგარ ქალებს, თმას რომ გადაივარცხნიდნენ და კიბეებს ჩამოირბენდნენ.

დღესაც, მერვე კორპუსს როცა ჩავუვლი, სულ შადიეს ბაღისკენ ვაპარებ თვალს – მაინტერესებს, ნეტა სად წავიდა ის ყვავილები, ჩემს უბანში რომ მრავლად იყო, ან ის ყვავილებიანი ბიჭები სად არიან. ნახევარი გაქრა, სახეები წაეშალათ, მათი სახელები აღარავის ახსოვს, ქუჩაშიც შეუმჩნევლად დადიან, არც არავის ესალმებიან, სხვებიც ვერ ამჩნევენ. რომელიმე სხვა ბაღში მაინც გადაერგათ. რომელიმე სხვა ბაღში მაინც გაეხარათ. მარტო გოგიტა და რაული ხომ არ არიან. 

 ავტორი: ზურა აბაშიძე
ფოტო: ლევან მაისურაძე

შენი დახმარებით კიდევ უფრო მეტი მაღალი ხარისხის მასალის შექმნას შევძლებთ გამოწერა