ახალი დრო, იდეები, ადამიანები.
EN

ფარაჯანოვის „კიევის ფრესკები“ - ქალაქი, როგორც ცოცხალი არსება



„კიევის ფრესკების“ სცენარი ფარაჯანოვმა უკრაინელ მწერალთან პავლო ზაგრებელნისთან ერთად დაწერა. ფილმი საბჭოთა უკრაინის მთავრობის დაკვეთა იყო - ფარაჯანოვს დიდი სამამულო ომის 20 წლისთავის პატივსაცემად ნაციონალისტური პათოსის ნამუშევარი უნდა შეექმნა და ამით 1945 წლის 9 მაისს საბჭოთა კავშირის ნაცისტურ გერმანიაზე გამარჯვება აღენიშნა. 

ფილმის სცენარს კრიტიკული განწყობით შეხვდნენ. ჟურნალ „ისკუსტვა კინო“-ს ერთ-ერთ ნომერში, კინოკრიტიკოსი ლევინი ფილმის სცენარს ასე აღწერს:  „გარეგნულად ქაოსური, არათანმიმდევრული, რიტმული კინო [...] უფრო ზუსტად, ესაა ეკრანისთვის შექმნილი მეტაფორებით გადმოცემული, რომანტიკული ბალადა.  ის დახვეწილია, ახირებული, ხშირად ძნელად მისახვედრიც, უკეთ რომ ვთქვათ, ეს გახლავთ სინათლით გაჟღენთილი და ლირიკული, მგზნებარე ფილმი-პოემა“.

ფილმის სატესტო ვერსიის ნახვის შემდეგ უკრაინის „გოსკინომ“ ის წარმოებიდან მოხსნა ვერდიქტით - „გაუგებარი“ და „ფორმალისტური“. უკრაინელი კინოკრიტიკოსებისაგან განსხვავებით, მოსკოვის „გოსკინომ“ ფილმი უფრო მკაცრად შეაფასა: მათ 1965 წლის ივნისში წერილი მისწერეს უკრაინული კინოს მთავარ სახელმწიფო ორგანოს, რომელშიც ფილმის ფერწერული და სიმბოლური ასპექტები შეაქეს, მაგრამ დასძინეს, რომ ის არ წარმოაჩენდა დიდი სამამულო ომის ჯარისკაცების გმირობას. ასევე, ცუდი იყო ის, რომ სცენარში არ მეტყველებდნენ ადამიანები, ხოლო მთელი სურათი სავსე იყო ჰერმეტული სიმბოლიკით, რის გამოც ფილმი მიუწვდომელი გახდებოდა მაყურებლისთვის.


ერთი შეხედვით, ფილმი, რომელიც ფარაჯანოვს თავისი სცენარის მიხედვით უნდა  გადაეღო ნაკლებ კავშირში იყო ომთან, ვიდრე პროექტი, რომელიც დაკვეთის თანახმად უნდა შეექმნა. „კიევის ფრესკების“ სცენარში გადმოცემულია  ქალაქის მაცხოვრებელთა ფსიქოლოგიური მდგომარეობა და ომის შემდგომი კიევის არაცნობიერი წარმოსახვები. აქ ვხვდებით უკრაინის ეთნიკურობის რომანტიკულ და პოეტურ კვლევას პანტომიმის სიურეალისტური ტექნიკის გამოყენებით, დიალოგის გარეშე სცენებს და ზოგჯერ, მართლაც, ჰერმეტულ სიმბოლისტურ ნიშნებსაც.

სცენარის განხილვაზე 1965 წლის 24 მარტს სცენარის სარედაქციო კოლეგიის ფორმატში, ფარაჯანოვი ასე აღწერს ფილმის იდეას - „ვეძებ ცხოვრების ფრესკებს და ვცდილობ მათ პოვნას. <․․․> ყველამ უნდა იფიქროს, რა არის კიევი და შევქმნათ ფილმი მასზე, მასში მცხოვრებ ხალხზე და ეროვნულ ხასიათზე".

რეჟისორი ცდილობდა,  „თავისი“ კიევი ეჩვენებინა. აი, რას წერს ამის შესახებ მისი მეუღლე, სვეტლანა შჩერბატიუკი: „ჩემი ქალაქი ყოველთვის მიყვარდა, მაგრამ სიღრმისეულად სერგეის წყალობით გავიცანი. ყოველი გასეირნება მასთან ერთად აღმოჩენა იყო [...] სერგეი ფარაჯანოვი თითოეულ სახლზე ისე ლაპარაკობდა, თითქოს, ცოცხალი არსება ყოფილიყო. და მხოლოდ მაშინ შევძელი, გამეგო ეს ქალაქი, რომელშიც ადრე არასოდეს ვყოფილვარ“.

Parajanov-Final Pic


თუმცა, საბჭოთა კინო ისტებლიშმენტისთვის ფარაჯანოვის მოდერნული კინო ენა და სიმბოლური კოდები მიუღებელი იყო. ფილმის შესახებ ატეხილი სკანდალების შემდეგ, ქვეყნის თითქმის ყველა კინოსტუდიის კარი რეჟისორისთვის დაიხურა. საბოლოოდ, ის  იძულებული გახდა, ერევანში გადასულიყო. მოგვიანებით იმ კინემატოგრაფიული ენის რეალიზებას რომელსაც „კიევის ფრესკებში“ ცდილობდა, თავის შედევრში „ბროწეულის ფერში" ახერხებს.

„კიევის ფრესკების“ მხოლოდ 14 წუთიანი სატესტო ვერსიაა შემორჩენილი, რომელიც ოპერატორის წყალობით გადარჩა. რამდენიმე წლის წინ ამ 14 წუთიანი მასალის აღდგენა და რესტავრაცია შეძლეს, რომლის ნახვაც აქ შეგიძლიათ.

parajanov - second collage
შენი დახმარებით კიდევ უფრო მეტი მაღალი ხარისხის მასალის შექმნას შევძლებთ გამოწერა