ახალი დრო, იდეები, ადამიანები.
EN

ვიქტორია ლომასკო: პარალელური სამყაროები

სოციალური კომიქსების მხატვარი და აქტივისტი ვიქტორია ლომასკო თანამედროვე ცხოვრების უნიკალურ ქრონიკას ქმნის: მისი არტი რუსეთში მიმდინარე მოვლენებს ასახავს - სოციალური და პოლიტიკური წინააღმდეგობების ქრონიკას, ხმაურიან სასამართლოებს, ქალების ჩაგვრას, ლგბტ პირების დისკრიმინაციას, რუსეთის პროვინციების ცხოვრებას... 2011 წლიდან დღემდე მას რვა პერსონალური გამოფენა ჰქონდა, სადაც რვა ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული სერია წარმოადგინა. ვიქტორია ლომასკო თბილისში უკვე მეორედაა - აქაც, ისევე როგორც ბევრგან, ეძებს ადამიანებს, უსმენს და ხატავს.

ვიქტორია: ინსტიტუტის შემდეგ, სამი წელი ჟურნალების ილუსტრატორად ვმუშაობდი და თან, სულ რაღაცას ვეძებდი. ქალაქში დავდიოდი და ჩანახატებს ვაკეთებდი. მომწონდა მოსკოვი თავისი სიჭრელით და იმით, რომ ამ ქალაქში სხვადასხვა სამყაროები არსებობს, რომლებიც ერთმანეთთან არც კი იკვეთება. ვმოგზაურობდი ამ პარალელურ სამყაროებში და ადამიანებს ვუსმენდი. 2007 წლიდან ვისმენ ისტორიებს და რეპლიკებს ვინიშნავ. ასე აღმოვაჩინე, რომ ჰიპსტერულ კაფესა და იქვე, ორი მეტრით დაშორებულ სასაუზმეში ადამიანები სულ სხვადასხვა ენაზე ლაპარაკობენ.

თავიდან ამ ყველაფერს თითქმის გაუცნობიერებლად, მხოლოდ ცნობისმოყვარეობის გამო ვაკეთებდი. ჩემს ბლოგს „Соглядатель“ (მოთვალთვალე) დავარქვი და ეს მართლაც მიყურადება და თვალთვალი იყო. არ ვიყავი მზად იმისთვის, რომ უცნობებისთვის კითხვები დამესვა. შემდეგ ინტერვიუების ჩაწერაც ვცადე. თავიდან ჩემი კითხვები ძალიან დილეტანტური იყო, მაგრამ ცოტა ხანში მზად ვიყავი, ექსპედიციებიც დამეგეგმა.

ხატვის დროს სულ ველი რეპლიკას, რომელიც გახსნის ადამიანის ხასიათს, ან სიტუაციას, რომელსაც აღვწერ. ბოლოს, ჩემს საავტორო კომენტარებს ვუმატებ და გამოდის, რომ ნამუშევარი სამი ელემენტისგან შედგება – ნახატი, პერსონაჟის რეპლიკა და ჩემი კომენტარი. ძალიან ხშირად რეპლიკა და ჩემი კომენტარი ერთმანეთთან კონფლიქტშია. უმეტესწილად მე სულ სხვანაირად ვფიქრობ, ვიდრე ჩემი პერსონაჟები.

ინდიგო: როდესაც წუხელ თქვენს ბლოგს ვკითხულობდი, აღმოვაჩინე, რომ რუსეთის უახლესი ისტორიის ყველა მნიშვნელოვანი მოვლენის და სოციალური პროტესტის აღმწერი ხართ – ხიმკის ტყე, აკრძალული გამოფენა, „პუსი რაიოტის“ საქმე... რა ხდება დღეს? რატომ შეჩერდა ღია პროტესტი?

ვიქტორია: 2014-2015 წლებში დეპრესიის, უიმედობის განცდა მქონდა, მეც ვფიქრობდი, რომ აქ მაინც არაფერი შეიცვლებოდა. ახლა თითქოს სიტუაცია უკეთესობისკენ მიდის. ოპტიმიზმისაც მეშინია. არავინ იცის, ეს როგორ დამთავრდება, შეიძლება ისევ გადაგვიარონ, ისევ დააპატიმრონ აქტივისტები... ახლა ძალიან ვგულშემატკივრობ ორ პროცესს – შორი რეისების მძღოლების გაფიცვას და მოსკოვის ერთი უბნის მცხოვრებთა პროტესტს, რომლებიც პარკ „ტორფიანკას“ დაცვას ცდილობენ და იქ ეკლესიის აშენებას ეწინააღმდეგებიან. აქ ჩამოსვლამდე ვიყავი ტორფიანკას მიტინგზე. მოსახლეობამ სასამართლოში პროცესი მოიგო და პარკი დაიბრუნა. ახლა იქ ეკლესიის აშენება უკანონოა, მაგრამ მართლმადიდებელმა აქტივისტებმა მაინც გადაწყვიტეს, რომ მათ შეუძლიათ გააკეთონ ის, რაც უნდათ და ვერავინ შეაჩერებთ.

ინდიგო: საშიშები არიან?

ვიქტორია: დიახ, ისინი შუაღამისას მოვარდნენ ნიღბებით. ერთ-ერთ ქალს, რომელიც ღამით მორიგეობდა პარკში, ხელი მოსტეხეს. იქაურმა მცხოვრებლებმა, მიუხედავად იმისა, რომ ღამე იყო, მოახერხეს შეკრება და წინააღმდეგობის გაწევა. სატვირთო მანქანების მძღოლებსაც გააგებინეს და ისინიც მიეშველნენ. მე დღისით ვიყავი მიტინგზე და ამ საერთო სახალხო შეკრების ფონზე მართლმადიდებლები ცირკის მასხარებს ჰგავდნენ. ისინი ავტობუსებით მოჰყავთ, მერე იქვე ახლომდებარე რესტორნებში ასადილებენ...

ინდიგო: ვინ არის ორგანიზატორი – ეკლესია თუ სახელმწიფო?

ვიქტორია: ახლა რუსეთში ეს ორი უკვე ერთი ძალაა იმდენად, რომ ძნელია გარჩევა, სად მთავრდება ეკლესია და სად იწყება სახელმწიფო. მართლმადიდებლებს დროშები და პუტინის პორტრეტები დაურიგეს. იდგნენ პუტინის უზარმაზარი პლაკატებით, ლოცულობდნენ და რუსეთის დროშას აფრიალებდნენ. ადგილობრივი მცხოვრებლები კი ინტერნაციონალს მღეროდნენ და უსტვენდნენ. ყველა ასაკის ადამიანები იყვნენ. ახალგაზრდა, მემარცხენე შეხედულებების აქტივისტები, ასევე, ე.წ. საშუალო კლასი, ჩვეულებრივი მოსკოველები. ძალიან ამაღელვებელი სანახაობა იყო.

ინდიგო: ამ პატარა, წერტილოვან პროტესტებს აქვთ შედეგი?

ვიქტორია: სატვირთო მანქანების პროტესტი შედეგიანია. ხელისუფლებამ არ იცის, რა ქნას. ცდილობენ, ისინიც მეხუთე კოლონას მიათვალონ. ტელევიზორშიც თქვა რამდენიმე პოლიტიკოსმა, მძღოლები ობამასგან იღებენ ფულს, რომ რუსეთი გააღატაკონო. ისეთი აბსურდია, რომ მერე აღარ გაუმეორებიათ. ადამიანები ფიქრობენ – მძღოლები, ობამა, რუსეთი, გაკოტრება... რაღაც არ გამოდის! და საერთოდ, რა არის „მეხუთე კოლონა“? არსებობს კი ის სინამდვილეში? შორი რეისების მძღოლებს ახლა ჯარიმები შეუმცირეს, ახალი სისტემის მიხედვით ჯერ არც არავის აჯარიმებენ. 20 თებერვალს მთელი რუსეთის მასშტაბითაა დაგეგმილი გაფიცვა და ის თუ გაიმართება, ხელისუფლებას ნამდვილად მოუწევს მათთვის ანგარიშის გაწევა.

ინდიგო: როგორ მოქმედებს რუსეთისთვის დაწესებული სანქციები? ვის შეეხო?

ვიქტორია: ეკონომიკა კრიზისშია. ახლა უკრაინის წინააღმდეგ წარმოებული ომის შედეგებს ვიმკით. სანქციები შეეხო ყველას, ძალიან მდიდრების გარდა. ყველაფერი გაძვირდა. ყველგან ეკონომიკურ კრიზისზე ლაპარაკობენ. ქუჩაში ხშირად გაიგონებთ – „მალე ჰაერის ფულსაც გადაგვახდევინებენ!“ ხალხი მართალია, უკმაყოფილოა, მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ მათი უდიდესი ნაწილი რეალურ მიზეზებს მაინც ვერ ხვდება. უყურებენ ტელევიზორს და ამ ყველაფერს რუსეთის მტრებს უკავშირებენ. პროპაგანდა ძალიან კარგად მუშაობს. ინტელექტუალები, კულტურის მუშაკებიც კი ემორჩილებიან ამ პროპაგანდას.

ინდიგო: თქვენ პროვინციებში გიწევთ მოგზაურობა. იქ რა მდგომარეობაა?

ვიქტორია: არამხოლოდ მოგზაურობა. მოსკოვიდან 100 კილომეტრის დაშორებით დავიბადე და გავიზარდე. დედაქალაქიდან ახლო რეგიონებშიც კი არ აღწევს ინფორმაცია. რა მნიშვნელობა აქვს ინტერნეტს, თუკი მაინც „ოდნოკლასნიკებში“ სხედან და ერთმანეთის ფოტოებს ათვალიერებენ? ვფიქრობ, ასეთი აქტიური პროპაგანდის დროს, ერთადერთი, რამაც შეიძლება ადამიანი გადაარჩინოს, ისაა, რომ თვითონ მოხვდეს მოვლენების შუაგულში. ამის საშუალება დღეს მხოლოდ მოსკოვისა და, ნაწილობრივ, პეტერბურგის მცხოვრებლებს აქვთ. დანარჩენი რუსეთი ინფორმაციას ძირითადად პროსახელისუფლებო ტელევიზიისაგან იღებს. როდესაც რაღაც საიტებს აჩვენებ, ეგრევე გეუბნებიან, ეს მეხუთე კოლონის, რუსეთის მტრების დაფინანსებული საიტიაო.

დაღესტანში მუდამ ისმის „თქვენთან, რუსეთში“, რაღაც დროის მერე მეც ვამბობდი, „ჩვენთან, რუსეთში!“ და უცებ გავაცნობიერე, რომ ეს ხომ ერთიანი ქვეყანაა! დაღესტანი ძალიან სპეციფიკური რეგიონია, ცენტრალურ რუსეთში ბევრმა ისიც კი არ იცის, სად არის დაღესტანი, და რუსეთია თუ არა.

ინდიგო: ბოლო წლებში რუსეთში იღებენ ერთმანეთზე უარეს კანონებს, რომლებიც უმცირესობების უფლებებს ზღუდავს. რამდენად საგრძნობია ჩვეულებრივ ყოფაში ეს?

ვიქტორია: კანონები, რომლებიც ბოლო დროს მიიღეს რუსეთში, არ ეხება მხოლოდ უმცირესობებს, ყველას გვეხება. აკონტროლებენ, როგორ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს, რა წიგნები უნდა ვიკითხოთ, რომელ საიტებზე უნდა შევიდეთ... და ამ კანონების უმეტესობა მუშაობს. მაგალითად, ინტერნეტში უკვე აკრძალეს რაღაცები. არის ხერხები, რომ ეს აკრძალული საიტები ვნახოთ, მაგრამ ეს ხომ ყველამ არ იცის. რუსეთში საზოგადოება ბევრად უფრო ტრადიციული, ნორმატიული და ჩაკეტილი ხდება, ვიდრე 90-იანებში ან 2000-იანებში იყო.

ინდიგო: როგორ აღიქვამენ თქვენს ნამუშევრებს თქვენივე პერსონაჟები?

ვიქტორია: სხვადასხვანაირად. რამდენიმე ნამუშევარი ტულის ოლქში გავაკეთე, მოსკოვიდან ოთხი საათის სავალზე, ნახატები რომ ვაჩვენე, არ მოეწონათ, დაღესტნელებმაც მითხრეს, რა მოსაწყენი რეპორტაჟია, ახალი ვერაფერი გავიგეთო. მოსკოველები კი პირიქით, ამბობენ, ძალიან ბევრ რამეს ვიგებთო და მოსწონთ... 

ინდიგო: რა ემოცია გაქვთ, როცა თქვენს ძველ, წლების წინ გაკეთებულ ნახატებს ათვალიერებთ?

ვიქტორია: როცა დრო გადის და ძველ ნამუშევრებს ვუყურებ, თითქმის არ მჯერა, რომ მე დავხატე – ესაა მთავარი ემოცია. განსაკუთრებით არ მჯერა, რომ ვიყავი დაღესტანში. ეს სრულიად ავანტიურული მოგზაურობა იყო, უცნობ ადამიანებთან ერთად, მახაჩყალიდან შვიდი საათის სავალზე. ვიყავით სოფლებში, სადაც გზაც არ არსებობს. ვიყავი ადამიანებთან, რომლებმაც პირად სივრცეებში, საკუთარ სახლებში შესვლის უფლება მომცეს, ვუსმენდი მათ ისტორიებს...

სტუმრად ერთ მიკარგულ სოფელში ვიყავით. წვიმამ გზა გააფუჭა და იძულებულები გავხდით, დავრჩენილიყავით. მამაკაცები წავიდნენ – არ არის მიღებული, კაცები უცხო ქალებთან ერთად იყვნენ სახლში. მხოლოდ ქალები დავრჩით. ერთმანეთისთვის ვიყავით ადამიანები ორი პარალელური სამყაროდან. ეს ქალები სულ არ არიან რელიგიური ფანატიკოსები. ისინი, უბრალოდ, იქ ცხოვრობენ. თავისუფლად შემეძლო წარმომედგინა სულ სხვა ტანსაცმლით, სულ სხვა გარემოში. როცა ყველანი დაიშალნენ, დიასახლისმა, ჩემი ასაკის ქალმა მკითხა – რას მირჩევ? რა შემიძლია გავაკეთო? არ ვიცოდი, რა მეთქვა, რა მერჩია. იქ ქალებს მთელ თავისუფალ დროს, ყველაფერს უკონტროლებენ – სოციალური ქსელებით სარგებლობასაც.

ინდიგო: ერთი თანამედროვე რუსი მწერალი ამბობს, რომ რუსეთი უბედური ქალების ქვეყანაა, მაგრამ ეს ქალები, თან, ძალიან ძლიერები არიან.

ვიქტორია: შეიძლება, ამ ქალების უბედურება ისიცაა, რომ მართლა ძალიან ძლიერები არიან. დაახლოებით ამგვარი რამ მეც გამოვცადე. ჩემმა ყოფილმა პარტნიორმა, მხატვარმა და ჟურნალისტმა, ვერ აიტანა, მედიისა და საზოგადოების ყურადღებას მასზე მეტად მე რომ ვიქცევდი და დამშორდა. ჩვენი მამაკაცების უმეტესობას არ შეუძლიათ მიიღონ და აღიარონ ქალი თანასწორად. კაცები ხშირად ტოვებენ ძლიერ, შემდგარ ცოლებს, პარტნიორებს და მიდიან ლამაზ, უბრალო ქალებთან, რომლებიც მარტივად შეუქმნიან თბილ კერას და მოემსახურებიან. რთული არჩევანია, მაგრამ შეუძლებელია უარი თქვა სურვილზე, რომ იმუშაო...


ვიქტორია ლომასკო მონაწილეობს 2, 3, 4 მარტს, ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდის სამხრეთ კავკასიის რეგიონული ბიუროს მიერ ორგანიზებულ კონფერენციაში "ქალები საჯარო სივრცეში: როცა პირადი საკითხები პოლიტიკურ მნიშვნელობას იძენს".

შენი დახმარებით კიდევ უფრო მეტი მაღალი ხარისხის მასალის შექმნას შევძლებთ გამოწერა